Bijnieren bij hond en kat: van basis tot ziekten
Bijnieren bij hond en kat: van basis tot ziekten
Wat weet je al over bijnieren bij huisdieren?
Leerdoel
Aan het einde van deze les kun je de anatomie en werking van de bijnieren beschrijven en afwijkingen zoals de ziekte van Cushing en Addison bij hond herkennen, diagnosticeren en de therapie toelichten.
Introductie bijnieren
De bijnieren zijn kleine, maar belangrijke organen bij hond en kat. Ze zijn essentieel voor hormonale regulatie.
Anatomie van de bijnieren
De bijnieren liggen boven de nieren. Ze bestaan uit de schors (cortex) en het merg (medulla).
Fysiologie: algemene werking
De bijnieren produceren hormonen die betrokken zijn bij stress, water- en zoutbalans en stofwisseling.
Bijniermerg: stressreactie
Het bijniermerg scheidt adrenaline en noradrenaline uit. Ze zorgen voor een snelle stressreactie (fight-or-flight).
Bijniercortex: belangrijkste hormonen
De schors produceert mineralocorticoïden, glucocorticoïden en geslachtshormonen.
Glucocorticoïden: werking
Deze hormonen zorgen voor de glucosehuishouding, ontstekingsremming en stressrespons.
Mineralocorticoïden & RAAS
Mineralocorticoïden reguleren de water- en zoutbalans via het RAAS-systeem. Ze zijn vitaal voor de bloeddruk.
RAAS-systeem uitgelegd
Het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS) speelt een rol bij bloeddruk en vochtbalans.
Functie van aldosteron
Adrenaline & noradrenaline
Zorgen voor een verhoogde hartslag, bloeddruk en energie bij stress.
Afwijkingen bijnier bij hond en kat
De belangrijkste aandoeningen zijn de ziekte van Cushing en Addison bij de hond.
Cushing bij de hond: oorzaak
Ontstaat vaak door een tumor in de hypofyse of bijnierschors. Hierdoor te veel cortisol.
Symptomen van Cushing
Let op spierverslapping, een dunne huid en haaruitval.
Vaker drinken/plassen
Honden met Cushing drinken meer en moeten vaker plassen.
Spierzwakte & huidproblemen
Diagnose van Cushing
Diagnose met bloedonderzoek, urineonderzoek en echo. Soms een ACTH-stimulatietest.
Therapie bij Cushing
Medicatie remt de productie van cortisol. In zeldzame gevallen chirurgie bij tumoren.
Addison bij de hond: oorzaak
Bij Addison is er te weinig aanmaak van bijnierschorshormonen, meestal door auto-immuunziekte.
Opbouw: schors & merg
Produceert steroïdhormonen zoals mineralocorticoïden en glucocorticoïden.
Bijniercortex
Bijniermerg
Produceert adrenaline en noradrenaline, belangrijk bij stress.
Symptomen van Addison
Vermoeidheid & zwakte
Maagdarmklachten
Braken, diarree en gewichtsverlies komen vaak voor.
De hond is sloom, eet slecht en kan instorten bij stress.
Diagnose van Addison
Diagnose via bloedonderzoek (natrium/kaliummetingen). ACTH-stimulatietest bevestigt het.
Therapie bij Addison
Samenvatting en afsluiting
Je kunt nu de bijnierfunctie bij hond en kat uitleggen, en afwijkingen als Cushing en Addison herkennen, diagnosticeren en de therapie benoemen.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.