1.3 Wat vind ik normaal?

• newEditor

Wat vind ik normaal?

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat het verschil is tussen geschreven en ongeschreven regels.

De andere genoemde doelen komen terug in de lesinhoud, maar dit is het centrale lesdoel dat het best past bij de instructie en afsluiting.

Welke schoolregel vind jij goed of juist niet fijn?

Gebruik dit als activering van voorkennis. Laat leerlingen woorden of korte zinnen geven, bijvoorbeeld 'op tijd', 'telefoon weg', 'niet rennen', 'pet af'. Vraag daarna kort door: waarom vinden jullie die regel goed of niet fijn?

Waarom zijn regels nodig?

• Waar veel mensen samenleven, zijn regels nodig

• Regels helpen om veilig en rustig met elkaar om te gaan

• Ze geven duidelijkheid over wat wel en niet kan

• Zonder regels ontstaan sneller ruzie, chaos of onveiligheid

Leg de link met de school: ook in een klas zijn regels nodig om samen te werken en elkaar te respecteren.

Geschreven regels

• Regels die officieel zijn opgeschreven

• Je vindt ze bijvoorbeeld in de wet of in schoolregels

• Ze zeggen duidelijk wat mag en wat niet mag

• Voorbeeld: je mag niet stelen

Noem eventueel ook herkenbare voorbeelden van schoolregels, zoals op tijd komen of telefoon weg tijdens de les.

Ongeschreven regels

• Regels die niet in de wet staan

• Ze gaan over normaal en netjes gedrag

• Mensen leren deze regels thuis, op school en in de samenleving

• Voorbeeld: je wacht op je beurt en luistert naar elkaar

Benadruk dat ongeschreven regels per groep of situatie kunnen verschillen.

Het verschil

Geschreven regels staan officieel op papier.

Ongeschreven regels staan niet op papier, maar veel mensen vinden ze wel normaal en belangrijk.

Beide soorten regels helpen om goed samen te leven.

Dit is het kernverschil dat in de kleine lesafsluiting teruggevraagd kan worden.

Welke regel is ongeschreven?

A

Je wacht op je beurt

B

Je mag niet stelen

C

Je moet belasting betalen

D

Je moet je ID tonen

Toetst het verschil tussen geschreven en ongeschreven regels. De foute opties zijn officiële regels of wetten.

Vul de juiste woorden in

Geschreven regels staan officieel op papier. Ongeschreven regels staan niet op papier, maar veel mensen vinden ze wel normaal. Beide soorten regels helpen om goed samen te leven.

Geschreven regels

Ongeschreven regels

regels

waarden

meningen

wetten

Herhaalt de kernzin van slide 5 in bijna dezelfde woorden.

Waar komen regels vandaan?

• Dingen die mensen belangrijk vinden

• Bijvoorbeeld: respect, tolerantie, gelijkwaardigheid

• Afspraken die uit die waarden ontstaan

• Ze laten zien hoe je je gedraagt tegenover anderen

Regels

Waarden

Leg uit: wat mensen belangrijk vinden, zie je vaak terug in regels. Zo ontstaat een link tussen waarden en gedrag.

Van opvatting naar regel

Wat iemand normaal vindt, hangt vaak samen met een opvatting.

Een opvatting past bij een waarde.

Vanuit die waarde ontstaat vaak een regel over gedrag.

Gebruik de woorden steeds in dezelfde volgorde: opvatting → waarde → regel.

Voorbeelden van regels

Opvatting: ik mag geheimen hebben

Waarde: respect voor privacy

Regel: je kijkt niet zomaar op iemands telefoon

Opvatting: iedereen mag zijn wie hij is

Waarde: tolerantie

Regel: je pest een ander niet omdat hij anders is

Voorbeeld 2

Voorbeeld 1

Nog een voorbeeld

Opvatting: elk leven is evenveel waard

Waarde: gelijkwaardigheid

Regel: iedereen heeft recht op gezondheidszorg

Leg kort uit dat sommige regels niet alleen op school of thuis gelden, maar ook in de hele samenleving.

Waarom volgen mensen regels?

• Veel mensen zijn het eens met de regels

• Ze zijn ermee opgegroeid

• Ze zijn eraan gewend geraakt

• Daarom voelen regels vaak normaal

Maak duidelijk dat iets 'normaal' kan voelen zonder dat iedereen er precies hetzelfde over denkt.

Wat komt in de goede volgorde?

A

regel - waarde - opvatting

B

waarde - regel - opvatting

C

opvatting - waarde - regel

D

regel - opvatting - waarde

Let op de vaste volgorde uit de les: opvatting → waarde → regel.

Vul de juiste woorden in

Een waarde is iets dat mensen belangrijk vinden, zoals respect. Uit zo'n waarde ontstaat vaak een regel over gedrag. Zo kijk je niet zomaar op iemands telefoon uit respect voor privacy.

waarde

waarde

regel

privacy

opvatting

school

tolerantie

wet

Controleert begrip van de koppeling tussen waarde, regel en privacy uit de voorbeelden.

Waardoor vind jij iets normaal?

Bespreek dat antwoorden kunnen verwijzen naar thuis, vrienden, school, cultuur of omgeving. Laat leerlingen ook benoemen dat normaal voor iedereen anders kan zijn.

Wat vind jij normaal?

Wat jij normaal vindt, leer je vaak van:

• thuis

• vrienden

• school

• cultuur of omgeving

Daardoor kan jouw idee van normaal anders zijn dan dat van iemand anders.

Verbind dit met het lesdoel: leerlingen moeten kunnen uitleggen wat zij zelf normaal vinden en beseffen dat dit gevormd wordt door hun omgeving.

Normaal is niet voor iedereen gelijk

• Mensen kunnen verschillend denken over regels

• Wat voor de één normaal is, is dat voor een ander niet

• Dat betekent niet meteen dat iemand ongelijk heeft

• Het vraagt om uitleg en respect

Dit sluit aan op het derde doel: bewust zijn dat meningen over normaal kunnen verschillen.

Als regels botsen

Als iemand andere regels hanteert dan jij, kan dat leiden tot:

• misverstanden

• irritatie

• ruzie

• buitensluiten

Daarom is het belangrijk om verschillen op tijd te bespreken.

Gebruik herkenbare voorbeelden uit school zonder nieuwe inhoud toe te voegen, zoals praten door elkaar of anders omgaan met privacy.

Hoe kom je op één lijn?

• Leg uit wat jij normaal vindt

• Luister naar de ander

• Vraag waar dat idee vandaan komt

• Zoek een afspraak waar jullie allebei mee kunnen leven

• Toon respect, ook als je anders denkt

Dit is de inhoudelijke landing van de les: verschillen in opvattingen vragen om gesprek en duidelijke afspraken.

Wat kan gebeuren als regels botsen?

A

meer huiswerk

B

meer rust

C

misverstanden

D

meer vrije tijd

Sluit aan op slide 13: misverstanden, irritatie, ruzie en buitensluiten.

Wat helpt het meest om op één lijn te komen?

1

uitleg geven

2

luisteren

3

doorvragen

4

afspraak maken

Wat kun je doen bij verschil over regels?

Goede antwoorden noemen elementen als: uitleggen wat jij normaal vindt, luisteren naar de ander, vragen waar het idee vandaan komt, respect tonen en samen een afspraak zoeken.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht uit de les in eigen woorden noemen.

Wat hielp jou het meest in deze les?

Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, uitleg, gesprek, schema opvatting-waarde-regel.

Begrippen

geschreven regels - regels die officieel zijn opgeschreven, bijvoorbeeld in de wet of in schoolregels

ongeschreven regels - regels over gedrag die niet officieel zijn opgeschreven

waarde - iets dat mensen belangrijk vinden

opvatting - hoe iemand ergens over denkt

privacy - dat persoonlijke dingen van jou zijn en niet zomaar door anderen bekeken mogen worden

tolerantie - accepteren dat mensen verschillend kunnen zijn

gelijkwaardigheid - het idee dat ieder mens evenveel waard is