Cultuur van de kerk
In deze les zitten 11 slides, met tekstslides.
Cultuur van de kerk
Benoem de bouwstijlen en de kenmerken
Benoem de bouwelementen
Cluniacenzers of Cisterciënzers?
Romaans, maar wel rijk gedecoreerd in de details/beeldhouwwerken. Vertoon rijkdom dus Cluniacenzers met Abt Suger. Bernardus van Clairvaux wilde soberder > Fontenay
Syllabus
kerken en kloosters met bijbehorende kunstproducten; architectuur;Religieuze volkscultuur; pelgrimages, heiligenverering (wonderen), relieken. Schoonheid als openbaring van het goddelijke in licht, glans en kleur; gotiek; geometrische orde op basis van getalsverhoudingen. abt Suger versus Bernardus van Clairvaux. Technische ontwikkelingen: kerkarchitectuur (skeletbouw Contacten met islamitische cultuur
Goddelijk licht mogelijk door technologische ontwikkelingen. Leg uit.
antwoord
skeletbouw, spitsbogen in gewelven waardoor men hoger kon bouwen en de muren minder dragen. De druk van het hoge gewelf word opgevangen door luchtbogen, pijlers en steunberen. De muren kunnen vervangen worden door ramen. Kathedralen baden in het goddelijke licht.
De rol van kruistochten. Geroofd na val keizerrijk uit oude Romeinse gebouwen. Constructie verhogen met dubbele boog. Hoefijzerboog is Arabische invloed. Reconquista rond 1000.
Uiterlijk gevolg van invloeden Oost-Romeinse rijk. Leg uit
Burgercultuur in de 17e eeuw
Wat kun je aan de hand van bovenstaande 3 afbeeldingen zeggen over:
1: Amsterdam in de 17e eeuw
2: Stijlontwikkeling architectuur in de 17e eeuw
inhoudelijke aspecten antwoord
Vanwege de bevolkingsgroei door de welvaart en immigratie worden steden zoals Amsterdam vanaf ongeveer 1570 fors groter. In Amsterdam zie je deze uitbreiding vooral met de drie grachten. Eerst wordt er gebouwd in de stijl van de late middeleeuwen, de gotiek met de nadruk op verticale lijnen. In de loop van de 16e/17e eeuw verandert dat: eerst bouwt men in de stijl van de renaissance, later wordt het wat strengere classicisme populair. De renaissance ontstaan in de 14e eeuw aan de adelijke hoven in Italië en verheerlijkt de klassieke oudheid. In de Nederlandse bouwkunst worden elementen uit de klassieke architectuur, zoals zuilen, kapitelen en timpanen overgenomen en ligt er door het gebruik van symmetrie en horizontale lijnen een nadruk op rust, harmonie en aardsheid. Ook komen trapgevels voor, vooral in Amsterdam. Een van de bekendste huizen in de stijl van de late Renaissance of het maniërisme is Huis Bartolotti aan de Herengracht.
Hoe vergroot de bouwstijl van Paleis op de Dam de status van het gebouw? Welke kennis heb je nodig om deze vraag te beantwoorden? in duo's. 4 min plan van aanpak. 15 minuten uitvoeren
Wat zijn kenmerkende bouwstijl van de cultuur van de Burgerij? Welke kenmerken hebben de bouwstijlen? Welke daarvan zie ik terug in Paleis op de Dam? Hoe kan deze bouwstijl statusverhogend zijn? Waar verwijst de bouwstijl naar?
1 katholiek 2 protestants?? Waarom?
buitenverblijven
Peleis t'Loo. Gebouwd naar Versailles. Waarom dat als evenbeeld? Aanleg baroktuin. Met welk doel?
Syllabus
macht van de burger in de Republiek (bijvoorbeeld Stadhuis op de Dam);rederijkers; de eerste stenen schouwburg in Amsterdam. Stadhuis op de Dam en grachtenpanden).
Hollands classicisme
Ter ondersteuning van de contrareformatie heeft de rooms-katholieke kerk behoefte aan een imposante bouwstijl. Dit vindt zij in de barok, met zijn gedraaide en gebogen vormend die zorgen voor dynamiek en lichteffecten. De zuidelijke drukke barok spreekt de calvinistische Republiek niet bepaald aan, maar de strengere Franse stijl kan haar meer bekoren en vormt de inspiratie voor het Hollands classicisme. Kenmerken hiervan zijn: horizontale en verticale lijnen, een symmetrische gevel, natuursteen en elementen uit de klassieke oudheid, zoals zuilen (kolossale orde). Belangrijke architecten zijn Jacob van Campen en Pieter Post. Kenmerkende gebouwen zijn het Mauritshuis en het Trippenhuis, de schouwburg en stadhuis in Amsterdam.
Cultuur van het Moderne
Syllabus
architectuur: functionalisme;kunst wil maatschappij veranderen.Uitdrukking van het innerlijke van de kunstenaar.Form follows function (bijvoorbeeld Louis Sullivan, Hendrik Petrus Berlage, Frank Lloyd Wright), morele aspecten van verwerpen van decoratie (Adolf Loos).Kunst als 'laboratorium' (bijvoorbeeld Bauhaus); onderzoek nieuwe materialen (bijvoorbeeld gewapend beton) en toepassingen ervan
context
1. Reactionaire of Maatschappijkritisch kunstuitingen:
Afzetten tegen
Morele weten
Natuurwetten
Academische regels
Waarheden van de Kerk
Amsterdamse School: sociaaldemocratisch initiatief voor sociale woningbouw: Michel de Klerk bouwt paleizen voor de arbeider in m.n. de Spaarndammerbuurt te A’dam. Decoratieve toepassing van baksteen, afwisseling tussen symmetrie en asymmetrie, plastische en vlakke vormen en rechte en gebogen lijnen. Horizontale ramen voor lang binnenvallend lage winterlicht.
2. Rationalisme in de Kunst:
Er zijn ook kunstenaars met ’n sterke behoefte aan ordening in een logisch systeem en de betekenis van Kunst willen beperken tot de beeldende/muzische/theatrale middelen.
In de Bouwkunst kan men bovendien met nieuwe materialen en technieken werken:
Functionalisme of later Internationale Stijl (met invloeden van Bauhaus) Nieuw materiaal: gewapend beton. (staalskeletbouw was vanuit 19de eeuw bekend).
Frank Lloyd Wright :Prairie Houses. Nadruk op horizontale lijnen (o.a. door dakranden en muurtjes) als afgeleide van de horizon op de Amerikaanse vlaktes. Belangrijke vertrekken hebben een open verbinding. Gebouw wordt geïntegreerd in omgeving (glas, verspringende gevels).
Le Corbusier, borduren voort op ‘Form follows Function’ van Sullivan (19de eeuw- staalskeletbouw, uitvinding lift en functionele ornamenten) met principes voor moderne gebouwen:
Platte daken
Sober kleurgebruik (wit gepleisterde muren)
Herindeelbare, functionele plattegronden
Grote ramen (veel licht)
Zichtbare constructies
Onversierd en functioneel.
Le Corbusier plaatst gebouwen ook vaak op kolommen; begane grond en plat dak krijgen zo ook gebruiksfunctie.
context
De Stijl, Nederland, schilderkunst en architectuur. Opgericht (met tijdschrift ) in 1917 door Theo van Doesburg, Piet Mondriaan en Jac. Oud en vanaf 1919 Gerrit Rietveld. Streeft naar universele schoonheid en evenwicht. In nieuwe wereld is nieuwe beeldtaal nodig. Abstractie is universele taal. Evenwichtige en harmonische composities (geen symmetrie)
Geometrische vormen
Primaire kleuren + zwart-wit
Functionele is ondergeschikt aan esthetiek
Strakke en functionele vormgeving. Geen schuine daken (later aanleiding voor conflict Mondriaan en van Doesburg)
Wit gepleisterde muren
Grote ramen
Menselijke architectuur in contrast met organische natuur. Less is more (Ludwig Mies van der Rohe)
ambachtelijke technieken combineren met industrie
vormgeving efficiënt en elegant
vormgeving onversierd en geometrisch
vormgeving met strakke lijnen
industriële productie (skeletbouw, prefab, staal en beton)
lichte, multi-functionele ruimtes
skeletbouw met ruimte voor individualiteit bewoners. Politieke machthebbers hebben tot 19de eeuw veel invloed op kunst:
Kunst als propagandamachine, waarin machthebbers gelinkt worden aan goden.
Harde censuur
Veel techniek gefaciliteerd t.b.v. groot bereik bevolking
Albert Speer, Hitler’s architect
Megalomaan, grote classicistisch/romeinse gebouwen.
massacultuur
Syllabus
Overschrijding van grenzen van kunstdisciplines; vervagen van grenzen tussen hoge en lage cultuurPostmodernisme: herwaardering figuratie en ornament, verhalende verwijzingen, clichés en (stijl)citaten mogen (bijvoorbeeld Robert Venturi), veelheid van betekenissen door citaten en fragmenten
context
In kunst: kruisbestuiving tussen verschillende disciplines en culturen. Oude regels op de helling in het postmodernisme. ‘Less is a Bore’, afzetten tegen ‘ form follows function’ en ‘ less is more’ van het modernisme. eclectisch: gebruik van oude symbolen (zuilen, kapitelen, timpanen) en motieven (art nouveau, art deco). historische verwijzingen
herwaarderen van industriële erfgoed
deconstructivisme, tekenen met computerprogramma’s
techniek decoratief gebruikt
technische (letterlijk) hoogstandjes
geen starre structuur ontwerpen maar Utopia
iconische gebouwen. Design: postfunctionalisme
· Sottsass, Philippe Starck, Siebe Tettero-V&R winkel Milaan
afwijzen van zuiver functionele
eenvoudige vormen
gedurfde kleuren
decoratief
ironie
verwijzingen naar kitsch, historie, retro
spelen met schaal/grootte
stimuleren van trends
merk als kwaliteitsgarantie
samenwerking met lowbudgetketens (H&M, Ikea)