Module 4 – les 5
Omgaan met crisissituaties
Module 4 – les 5
Omgaan met crisissituaties
Wat leren voor de toets?
Licentie
Lesdoelen
Crisissituatie
Persoonlijke crisis
Crisissituatie binnen het werkveld
Boek: Pedagogisch klimaat
Module 1, H3
Module 3, H1, 2, 3, 4.
Boek: Communicatie
Module 5, H1, 2, 3
Lesdoelen
Je kunt toelichten welke soorten crisissituaties er zijn
Je kunt toelichten hoe een crisis tot een trauma kan leiden
Je kunt toelichten wat bepaalt hoe een kind of jongere omgaat met een crisis
Je kunt toelichten waar preventie van crisissituaties in het pedagogisch werk zich op richt
Je kunt toelichten met welke aandachtspunten je als pedagogisch medewerker rekening houdt om een crisissituatie te doorstaan
Je kunt toelichten met welke aandachtspunten je rekening houdt bij het begeleiden van kinderen en jongeren bij crisissituaties
Je kunt toelichten hoe je kinderen en jongeren begeleidt na een crisissituatie
Je kunt uitleggen hoe je als pedagogisch medewerker omgaat met je eigen emoties in een crisissituatie
Licentie
Boek: Communicatie
Module 5: Onvoorziene situaties bij PW
Hoofdstuk 2: Omgaan met crisissituaties
Een crisissituatie is een noodsituatie waarbij het functioneren van een stelsel ernstig verstoord raakt.
Twee soorten crisis in het pedagogisch werk:
Persoonlijke crisis bij cliënten/collega’s
Organisatiecrisis
Verschil?
Treft de hele maatschappij
Is een combinatie van meerdere crises
Lange duur
Geen simpele oplossing
Effect: grote onzekerheid, angst, verdriet
Pandemie, overstroming, couppoging
Persoonlijke crisissituatie
Persoonlijke crisis
Een ernstige plotselinge verstoring van het dagelijks leven als gevolg van een emotioneel ingrijpende gebeurtenis.
Kenmerken van een persoonlijke crisissituatie:
Een situatie die diep ingrijpt in iemands leven
De betrokkenen raakt een korte/lange periode volledig uit zijn evenwicht
Het lukt de betrokkenen niet om op de gebruikelijke manier te herstellen
Er is zorg nodig van professionele zorg of mantelzorg <- is dit altijd zo?
Persoonlijke crisis
Wat voor de één een crisissituatie is, is dat voor een ander niet.
Het hangt af van:
Iemand zijn persoonlijke beleving
De mate waarin de situatie ingrijpt in iemands leven
Voorbeelden
Een crisissituatie kan een verliessituatie zijn.
Kenmerkend voor een verliessituatie:
Er is sprake van persoonlijk verlies.
Voorbeelden?
Bij een verliessituatie heeft iemand tijd nodig om naar de nieuwe situatie toe te groeien
Er is tijd nodig om afscheid te nemen van de oude situatie.
Bij het verwerken van een verlies spreek je over rouwen of een rouwproces.
Opdracht: persoonlijke crisissituatie op de werkplek
Bedenk in tweetallen minimaal drie voorbeelden van een persoonlijke crisissituatie die kinderen/jongeren van jullie werk kunnen ervaren.
Schrijf 1 voorbeeld op het bord.
Van crisis tot trauma
Betekenis trauma:
Verwonding
Lichamelijk en/of psychisch.
Psychotrauma:
De heftige psychische en lichamelijke reactie na een ingrijpende gebeurtenis.
Esparanza maakt inbraak mee
Reactie van het kind op een crisissituatie
Opdracht:
Reactie van het kind op een crisissituatie
4 groepen
Elke groep zoekt 1 punt in het boek en maakt een korte samenvatting van het stukje
Boek Communicatie: Module 5, hoofdstuk 2.2.1 Reacties van kinderen en jongeren
Presenteren aan elkaar
Persoonlijkheid van het kind;
Leeftijd van het kind;
Gedachten van het kind;
Sociale omgeving.
Kalm blijven lukt beter als je je voorbereidt op een eventuele crisis
Oefent voor ontruiming
Protocollen doornemen
Dit helpt met het helder kunnen nadenken
Flexibel zijn
Gewone werkzaamheden laten doorgaan
Prioriteiten stellen
Heb aandacht voor emoties van kinderen
Reacties kunnen erg uiteenlopen, alles is goed
Betrek kinderen bij het zoeken naar oplossingen
Aandacht voor ouders
Informeren
Omgaan met eigen emoties
Eigen emoties mogen er zijn
Wanneer je meer met jouw eigen emoties bezig bent dan met die van de kinderen kun je beter uit de situatie stappen, dan kun je niet professioneel blijven.
Lees hoofdstuk 2.3.3
Het is belangrijk dat je bij een crisissituatie goed inspeelt op de reacties van kinderen en jongeren.
Op die manier kan je erger voorkomen.
Je voorkomt dat kinderen en jongeren er langdurig last van blijven houden.
Je voortkomt dat kinderen of jongeren elkaar ‘emotioneel besmetten’ ofwel elkaars emoties overnemen.
Bied structuur en wees duidelijk. Door kinderen en jongeren structuur te bieden, geef je ze houvast.
Stel kinderen en jongeren gerust. Merk je dat ze tijdens een crisissituatie in paniek raken, leid ze dan af. Zet bijvoorbeeld rustige muziek op, lees een verhaal voor of ga met kinderen zingen.
Treed handelend op en bescherm kinderen tegen een confrontatie met al te indringende, nare beelden.
Stel duidelijk grenzen wanneer een kind of jongere in een bepaald gedrag blijft steken, doe dit liefdevol.
Een crisis roept allerlei emoties op.
Vooral gevoelens van angst en onzekerheid komen veel voor.
Het is belangrijk kinderen en jongeren te ondersteunen bij deze gevoelens.
Lieve werd jarenlang verwaarloosd – YouTube
Wat vinden jullie van dit fragment?
Opdracht: Kinderen en jongeren begeleiden na een crisis
De klas wordt verdeeld in groepjes van 4 personen
Zoek uit wat het betekent, wat je moet doen en geef een voorbeeld van een kind in een situatie (concreet voorbeeld uit je werk).
Reageren op heel heftige emoties
Helpen bij verwerking
Helpen bij spijt en schuldgevoelens
Helpen bij depressieve gevoelens
Ga staan als je het eens bent:
Boosheid na een crisis kap je af
Emotionele reacties kunnen ook na lange tijd tot uiting komen
Als een kind begravenisje speelt geef je aan dat dat geen leuk spelletje is
Boeken kunnen helpen bij de verwerking
Geef eerlijk antwoord, maak dingen niet mooier dan dat ze zijn
Laat een kind vooral praten over zijn schuldgevoel
Bij depressieve gevoelens kun je het beste advies geven
Omgaan met eigen emoties
Een crisissituatie roept ook emoties bij jezelf op.
Een verliessituatie die een kind meemaakt, kan ook voor jou als PM’er schokkend zijn.
Je kan je machteloos voelen, kwaad, verdrietig of bang. Omdat het je raakt of het herinnert je aan je persoonlijke situaties.
Eigen voorbeelden: waar zou jij als PM'er geschokt van zijn?
Een moeder komt huilend naar je toe: ze heeft gisteravond ontdekt dat haar man al een jaar vreemd gaat met een kennis.
Een kind (7) is boos op zijn vader omdat hij weg is gegaan bij zijn moeder en niet meer terug komt (scheiding). Kind maakt uit boosheid speelgoed stuk.
Je ziet een kind (3) in de zandbak een poppetje begraven en huilen; hij heeft vorige week de begrafenis van zijn opa meegemaakt.
Een moeder komt bij je om te vertellen dat haar kind niet kan trakteren op zijn verjaardag; ze zitten in de schulden en kunnen net aan het eten voor het gezin betalen.
Een kind (6) wil bij je op schoot zitten en een boekje lezen; dan vertelt hij dat mama kanker heeft en dat zij dood kan gaan.