Psychiatrische ziektebeelden
Psychiatrische ziektebeelden
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Psychiatrische ziektebeelden
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat psychiatrische ziektebeelden zijn.
Je kunt symptomen, oorzaken en gevolgen herkennen.
Je kunt uitleggen welke behandelingen en disciplines betrokken zijn.
Je kunt verschillen tussen de ziektebeelden benoemen.
Lesagenda
Theorie
Escape room opdrachten
Thieme
Wat is psychiatrie?
Psychiatrie is een onderdeel van de gezondheidszorg dat zich richt op:
psychische aandoeningen
gedrag raakt verstoord
emotie raakt verstoord
denken en gevoelens raakt verstoord
Binnen de psychiatrie worden mensen behandeld die psychische klachten of stoornissen hebben die invloed hebben op het dagelijks functioneren.
Voorbeelden:
depressie
angststoornis
schizofrenie
borderline
Wat is een psychiatrische stoornis?
Een psychiatrische stoornis is een aandoening waarbij het denken, voelen en gedrag verstoord raken.
Hierdoor kunnen problemen ontstaan in het dagelijks functioneren en in contact met anderen.
Kenmerken:
veranderingen in emoties en gedrag
problemen in het dagelijks leven
klachten duren vaak langere tijd
Er bestaan veel verschillende psychiatrische stoornissen.
In deze les richten we ons voornamelijk op:
depressie
angststoornissen
schizofrenie
borderline
Verschil tussen psycholoog en psychiater
Psycholoog
onderzoekt gedrag, emoties en gedachten
geeft gesprekken en therapie
schrijft geen medicatie voor
Psychiater
is een arts gespecialiseerd in psychiatrie
stelt diagnoses en behandelt psychische stoornissen
mag medicatie voorschrijven
Belangrijk:
Psychologen en psychiaters werken vaak samen binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ).
Diagnose stellen en DSM-5
Om een psychiatrische stoornis vast te stellen, wordt gekeken naar:
klachten en gedrag
gesprekken met de cliënt
observaties en onderzoek
Hiervoor gebruiken hulpverleners de DSM-5.
DSM-5
De DSM-5 is een handboek waarin psychiatrische stoornissen staan beschreven.
Hulpverleners gebruiken dit om:
symptomen te herkennen
diagnoses te stellen
passende behandeling te kiezen
Depressie
Een stemmingsstoornis waarbij iemand zich langdurig somber voelt en weinig plezier of energie ervaart.
Hoe ontstaat het?
verstoring van neurotransmitters (zoals serotonine, stof invloed op stemming en emoties)
combinatie van biologische, psychische en sociale factoren
Symptomen en gevolgen
somberheid
vermoeidheid
slaapproblemen
concentratieproblemen
terugtrekken uit sociale contacten
moeite met dagelijks functioneren
Risicofactoren
stress of trauma
erfelijkheid
eenzaamheid
ingrijpende gebeurtenissen
Behandeling en disciplines bij depressie
Behandeling
gesprekken / psychotherapie
antidepressiva (bijv. SSRI’s)
structuur, rust en begeleiding
gezonde leefstijl en dagritme
Betrokken disciplines
psycholoog
psychiater
huisarts
maatschappelijk werker
GGZ-verpleegkundige
Angststoornis
Een psychische stoornis waarbij iemand langdurig of extreem angst ervaart.
Hoe ontstaat het?
verstoring van stress- en angstreacties in de hersenen
combinatie van erfelijkheid, stress en ervaringen
Symptomen en gevolgen
paniekgevoelens
hartkloppingen en hyperventilatie
piekeren en spanning
vermijden van situaties
problemen met school, werk of sociale contacten
Risicofactoren
stress of trauma
erfelijkheid
onveilige situaties
langdurige spanning of overbelasting
Behandeling en disciplines bij angststoornissen
Behandeling
psychotherapie / cognitieve gedragstherapie
ontspanningsoefeningen
antidepressiva of kalmerende medicatie
structuur en begeleiding
Betrokken disciplines
psycholoog
psychiater
huisarts
GGZ-verpleegkundige
maatschappelijk werker
Schizofrenie / psychose
Een psychiatrische stoornis waarbij iemand moeite heeft om werkelijkheid en fantasie van elkaar te onderscheiden.
Hoe ontstaat het?
verstoring van neurotransmitters (vooral dopamine, stof invloed op waarneming, motivatie etc)
combinatie van erfelijkheid, stress en omgevingsfactoren
Symptomen en gevolgen
verward denken
terugtrekken van anderen
concentratieproblemen
problemen met dagelijks functioneren
Hallucinaties en wanen
hallucinatie = iets waarnemen dat er niet is
waan = iets geloven dat niet waar is
Risicofactoren
erfelijkheid
drugsgebruik
stress of trauma
overprikkeling
Behandeling en disciplines bij schizofrenie
Behandeling
antipsychotica
psychotherapie en begeleiding
structuur en prikkelvermindering
begeleiding bij dagelijks functioneren
Betrokken disciplines
psychiater
psycholoog
GGZ-verpleegkundige
maatschappelijk werker
begeleiders binnen de GGZ
Borderline
Een persoonlijkheidsstoornis waarbij emoties, gedrag en relaties sterk kunnen wisselen.
Hoe ontstaat het?
combinatie van erfelijkheid en omgevingsfactoren
traumatische ervaringen of onveilige opvoeding kunnen een rol spelen
Symptomen en gevolgen
heftige stemmingswisselingen
impulsief gedrag
angst om verlaten te worden
instabiele relaties
problemen in dagelijks functioneren
Risicofactoren
trauma of mishandeling
onveilige thuissituatie
erfelijkheid
emotionele verwaarlozing
Behandeling en disciplines bij borderline
Behandeling
psychotherapie (bijv. gedragstherapie)
leren omgaan met emoties en impulsen
structuur en begeleiding
soms medicatie tegen bijkomende klachten
Betrokken disciplines
psycholoog
psychiater
GGZ-verpleegkundige
maatschappelijk werker
begeleiders binnen de GGZ
Stigma en vooroordelen in de psychiatrie
Mensen met psychiatrische aandoeningen krijgen vaak te maken met vooroordelen en onbegrip.
Voorbeelden van stigma:
“Mensen met psychische problemen zijn gevaarlijk.”
“Het zit tussen de oren.”
“Je moet je gewoon sterker gedragen.”
Gevolgen
schaamte en eenzaamheid
minder snel hulp zoeken
sociaal isolement
Belangrijk in de zorg
respectvol communiceren
niet oordelen
begrip en veiligheid bieden
Omgaan met cliënten in de psychiatrie
Belangrijk in de zorg
rustig en duidelijk communiceren (Veilig voelen)
structuur en veiligheid bieden ( ivm spanning, prikkels en emotie)
grenzen stellen op een respectvolle manier
actief luisteren en serieus nemen (Niet oordelen)
letten op veranderingen in gedrag of stemming
professioneel en betrouwbaar blijven (Vertrouwen)
Belangrijk:
Iedere cliënt is anders en heeft een andere benadering nodig.
Wat is het belangrijkste kenmerk van een psychiatrische stoornis?
Alleen lichamelijke klachten
Verstoring in denken, voelen en gedrag
Problemen met spieren en gewrichten
Alleen geheugenproblemen
Wat is het verschil tussen een psycholoog en een psychiater?
Een psycholoog mag medicatie voorschrijven
Een psychiater is gespecialiseerd in fysiotherapie
Een psychiater is arts en mag medicatie voorschrijven
Er is geen verschil
Wat is een hallucinatie?
Iets geloven wat niet waar is
Iets waarnemen dat er niet is
Vergeetachtigheid
Extreme angst
Welke neurotransmitter speelt vooral een rol bij schizofrenie?
Insuline
Dopamine
Calcium
Adrenaline
Welke klacht past het best bij een depressie?
Extreme energie en druk gedrag
Langdurige somberheid en vermoeidheid
Onwillekeurige bewegingen
Hallucinaties
Wat is belangrijk in de omgang met cliënten in de psychiatrie?
Streng en confronterend zijn
Cliënten negeren bij boosheid
Rustig communiceren en structuur bieden
mDiscussiëren over wanen
🔐 Psychiatrie Escape Challenge
Jullie gaan vandaag in groepjes een escape challenge maken over psychiatrische ziektebeelden.
Hoe werkt het?
Werk samen in groepjes.
Lees iedere casus of opdracht goed door.
Beantwoord samen de vragen.
Bij elke goed gemaakte opdracht krijgen jullie van de docent een letter.
Aan het einde vormen alle letters samen één eindwoord.
🏆 Het groepje dat als eerste het juiste eindwoord heeft én de opdrachten goed heeft uitgewerkt, wint de challenge.
Thieme: Module 13 > 1 Psychiatrische ziekten
