Identiteit: wie ben jij?

• newEditor
• Burgerschap
• MBO
• Studiejaar 2

Identiteit: wie ben jij?

Leerdoel

Ik kan uitleggen wat identiteit betekent en hoe familie, vrienden, school, cultuur, sociale media en ervaringen invloed hebben op wie iemand is.

Welke woorden passen voor jou bij identiteit?

Gebruik de woordwolk als start: laat studenten zien dat identiteit uit veel verschillende kanten kan bestaan, zoals rollen, eigenschappen, afkomst, hobby's en keuzes.

Wie ben jij?

Op de vraag 'Wie ben ik?' zijn vaak meerdere antwoorden mogelijk.

Denk bijvoorbeeld aan:

• eigenschappen

• hobby's

• rollen

• mensen die belangrijk zijn

• opleiding of werk

• dingen die jij belangrijk vindt

De opdracht zelf komt in een latere interactieve versie. Deze slide bereidt het denken voor en houdt het veilig en herkenbaar.

Je bent nooit maar één ding

Iemand kan tegelijk zijn:

• student

• vriend of vriendin

• zoon, dochter, broer of zus

• collega of stagiair

• sporter, gamer of muzikant

Geen enkel onderdeel vertelt het hele verhaal.

Wat is identiteit?

Identiteit is hoe jij jezelf ziet en wat jou maakt tot wie jij bent.

Je identiteit:

• bestaat uit verschillende onderdelen

• is niet bij iedereen hetzelfde

• kan veranderen door tijd en ervaringen

• past niet in één simpel hokje

Twee kanten van identiteit

Wie jij bent als persoon:

• karakter

• interesses

• talenten

• keuzes

• dromen

• waarden

Sociale identiteit

Persoonlijke identiteit

De groepen en rollen waar jij bij hoort:

• familie

• vrienden

• opleiding

• werk of stage

• geloof of cultuur

• buurt of club

Benadruk dat deze twee kanten door elkaar lopen. Studenten hoeven geen strakke scheiding te maken; het gaat om herkennen.

Identiteit heeft meerdere kanten

Je kunt tegelijk bij verschillende groepen horen.

Bijvoorbeeld:

• thuis hoor je bij je familie

• op school ben je student

• op stage ben je werknemer

• online laat je weer andere kanten zien

Dat maakt identiteit meervoudig.

Wat beïnvloedt jouw identiteit?

Wie jij bent, ontstaat niet vanzelf.

Invloed kan komen van:

• familie en opvoeding

• vrienden

• school of stage

• cultuur en omgeving

• sociale media

• ervaringen en gebeurtenissen

Invloed van dichtbij

Mensen in jouw omgeving kunnen veel invloed hebben.

Denk aan:

• thuis leren wat normaal of belangrijk is

• vrienden die invloed hebben op gedrag, kleding of taal

• school of stage waar verwachtingen gelden

• buurt of club waar je je wel of niet thuis voelt

Houd voorbeelden dichtbij de leefwereld van mbo-studenten. Vermijd zware theorie over socialisatie; de concrete voorbeelden dragen de uitleg.

Invloed van ervaringen

Ook ervaringen vormen identiteit.

Bijvoorbeeld:

• een verhuizing

• slagen of juist falen op school

• een fijne of moeilijke stage

• nieuwe mensen ontmoeten

• een belangrijke gebeurtenis thuis
  

Ervaringen kunnen veranderen hoe jij naar jezelf kijkt.

Casus: Jayden

Jayden is thuis de oudste broer en zorgt vaak voor zijn zusjes.

Op school is hij stil en laat hij anderen vaak beslissen.

Op de voetbalclub is hij aanvoerder en neemt hij veel verantwoordelijkheid.

Jayden laat zien dat één persoon meerdere rollen kan hebben.

Wat laat Jayden zien?

• thuis: zorgende broer

• op school: rustige student

• bij sport: leider

Rollen

Belangrijk inzicht

Verschillend gedrag in verschillende groepen is normaal.

Dat betekent niet dat Jayden niet zichzelf is.

Zijn omgeving vraagt steeds iets anders van hem.

Zelfbeeld

Zelfbeeld is hoe jij jezelf ziet.

Dat kan gaan over:

• eigenschappen

• talenten

• uiterlijk

• gedrag

• wat jij belangrijk vindt

Je zelfbeeld groeit en verandert door ervaringen.

Beeld van anderen

Beeld van anderen is hoe andere mensen jou zien.

Dat beeld ontstaat vaak door:

• wat mensen van jou meemaken

• hoe jij overkomt

• verwachtingen

• eerste indrukken

• hun eigen ervaringen en ideeën

Zelfbeeld en beeld van anderen

Een student ziet zichzelf als rustig en serieus.

Klasgenoten vinden hem stil en afstandelijk.

Beide beelden kunnen tegelijk bestaan.

Mensen kijken vanuit hun eigen perspectief.

Benadruk dat er niet altijd één 'juiste' kijk is. Het gaat om perspectief en context.

Waarom verschillen die beelden?

Hoe jij jezelf ziet en hoe anderen jou zien, hoeft niet hetzelfde te zijn.

Dat komt bijvoorbeeld door:

• misverstanden

• weinig contact

• verwachtingen

• lichaamstaal

• hoe iemand zich op één plek gedraagt

Wat is zelfbeeld?

A

Hoe anderen jou zien

B

Hoe jij jezelf ziet

C

Welke groep je kiest

D

Wat jij online plaatst

Een veelgemaakte verwarring is met 'beeld van anderen'. Die begrippen moeten hier juist uit elkaar gehouden worden.

Waarom zien anderen jou soms anders dan jij jezelf ziet?

Verwachte elementen: perspectief, eerste indruk, weinig contact, misverstanden, lichaamstaal, verwachtingen of gedrag in één situatie. Geen vast goed antwoord.

Hokjes en snelle oordelen

Mensen denken vaak in simpele beelden.

Dat gebeurt sneller als je iemand nog niet goed kent.

Dan letten mensen soms op één ding, zoals:

• leeftijd

• kleding

• afkomst

• opleiding

• online profiel

Gebruik rustige taal: het doel is herkennen, niet beschuldigen. Bij burgerschap past kritisch kijken naar hoe beelden in de samenleving werken.

Stereotype en vooroordeel

Vooroordeel

Stereotype

Een algemeen beeld over een groep mensen.

Voorbeeld:

'Jongeren zitten alleen maar op hun telefoon.'

Een mening over iemand zonder die persoon goed te kennen.

Voorbeeld:

'Mbo-studenten kunnen niet goed leren.'

Waarom zijn hokjes een probleem?

Kenmerken van een groep zeggen niet automatisch hoe één persoon is.

Als mensen jou in één hokje stoppen:

• zien ze maar een klein deel van jou

• ontstaan oneerlijke verwachtingen

• krijg je minder ruimte om jezelf te laten zien

• kun je je buitengesloten voelen

Wat is een vooroordeel?

A

Een rol in een groep

B

Een mening zonder iemand goed te kennen

C

Een keuze over je toekomst

D

Een verschil tussen online en offline

Laat het verschil met stereotype terugkomen: stereotype gaat over een groep, vooroordeel is een mening over iemand zonder die persoon goed te kennen.

Hokjes en oordelen

Een stereotype is een algemeen beeld over een groep. Een vooroordeel is een mening over iemand zonder die persoon goed te kennen. Door zulke hokjes zien mensen vaak maar een klein deel van iemand.

stereotype

vooroordeel

hokjes

rol

zelfbeeld

cultuur

ervaring

Correcte invulling: stereotype, vooroordeel, hokjes. Dit checkt de kernbegrippen uit deze subtopic.

Stelling: mensen stoppen anderen te snel in hokjes.

1

Eens

2

Oneens

3

Twijfel

4

Ligt eraan

Casus 1: Aya

Aya wil later automonteur worden.

Mensen zeggen vaak dat dit vooral een mannenberoep is.

Hier zie je:

• beroep en toekomstkeuze

• verwachtingen van anderen

• een stereotype over mannen en vrouwen

Casus 2: Yassin

Yassin draagt graag nette kleding en houdt van klassieke muziek.

Vrienden zeggen dat dit niet bij hem past.

Hier zie je:

• eigen smaak en interesses

• invloed van de vriendengroep

• druk om in een bepaald beeld te passen

Casus 3: Noah

Noah gedraagt zich op TikTok heel uitbundig.

Op school is hij juist rustig.

Hier zie je:

• online identiteit en offline gedrag

• verschillende rollen in verschillende omgevingen

• dat mensen meerdere kanten kunnen hebben

Casus 4: Sophie

Sophie komt uit een familie waarin iedereen verwacht dat zij later in het familiebedrijf gaat werken.

Zelf wil zij iets anders.

Hier zie je:

• invloed van familie

• verwachtingen over de toekomst

• ruimte om eigen keuzes te maken

Online identiteit

Online laat je vaak bewust bepaalde kanten van jezelf zien.

Daardoor is er verschil tussen:

• wie jij bent

• wat jij laat zien

• wat anderen denken dat jij bent

Likes, reacties en zelfbeeld

Reacties online kunnen invloed hebben op hoe iemand naar zichzelf kijkt.

Bijvoorbeeld:

• meer onzeker of juist zeker voelen

• gedrag aanpassen voor aandacht

• vooral de 'mooie' kanten laten zien

• jezelf vergelijken met anderen

Noem eventueel dat online identiteit soms ook helpt om interesses, talenten of een gemeenschap te vinden.

Identiteit verandert

Identiteit staat niet helemaal vast.

Door ouder worden, nieuwe ervaringen en nieuwe keuzes kunnen onderdelen veranderen.

Sommige dingen blijven belangrijk,

andere krijgen later meer of minder betekenis.

Omgaan met verschillen

In de samenleving hebben mensen verschillende achtergronden, rollen en ideeën.

Respectvol omgaan met verschillen betekent:

• niet te snel oordelen

• luisteren naar elkaar

• ruimte geven aan iemands eigen verhaal

• accepteren dat niemand in één hokje past

Verbind dit expliciet aan burgerschap: samenleven vraagt dat je verschillen kunt herkennen zonder mensen vast te zetten.

Welke casus laat vooral online en offline verschil zien?

A

Aya

B

Yassin

C

Sophie

D

Noah

Noah is online uitbundig en op school rustig. Daarmee sluit de vraag aan op de casus én de latere slides over online identiteit.

Wat zou jij tegen één van de personen uit de casussen zeggen?

Verwachte elementen: iemand mag zelf keuzes maken; verwachtingen van familie, vrienden of samenleving spelen mee; respectvol omgaan met verschillen; niet te snel oordelen. Geen vast goed antwoord.

Belangrijkste inzichten

• Identiteit is hoe jij jezelf ziet en wat jou maakt tot wie jij bent.

• Identiteit heeft meerdere kanten.

• Familie, vrienden, school, cultuur, media en ervaringen hebben invloed.

• Mensen hebben verschillende rollen.

• Zelfbeeld en beeld van anderen kunnen verschillen.

• Hokjes en vooroordelen doen mensen vaak tekort.

Hoe zeker voel jij je nu over het onderwerp identiteit?

Wat is één ding dat jij meeneemt uit deze les?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat studenten kort terugkijken op wat is blijven hangen uit de les.

Welk deel van deze les vond jij het lastigst?

Reflectievraag zonder goed of fout. Geschikt om te peilen waar nog uitleg of herhaling nodig is.

Begrippen

identiteit - hoe jij jezelf ziet en wat jou maakt tot wie jij bent

persoonlijke identiteit - kenmerken, talenten, keuzes en waarden die bij jou als persoon horen

sociale identiteit - de groepen en rollen waar jij bij hoort

rol - de plek of functie die je in een bepaalde situatie hebt

zelfbeeld - hoe jij jezelf ziet

beeld van anderen - hoe andere mensen jou zien

stereotype - een algemeen beeld over een groep mensen

Begrippen

vooroordeel - een mening over iemand zonder die persoon goed te kennen

invloed - iets dat mee bepaalt hoe jij denkt, voelt of handelt

verwachting - wat anderen denken dat jij zult doen of zijn

cultuur - gewoonten, normen en waarden die mensen met elkaar delen

normen en waarden - ideeën over wat belangrijk, goed of passend is

online identiteit - het beeld dat jij online van jezelf laat zien