LE3 les 2

• newEditor
• Omgangskunde
• MBO
• Studiejaar 1

Leereenheid 3

Gehandicaptenzorg

Communicatie

Inhoudsopgave leereenheid 3

Week 1: oefenopdrachten overzicht - ervaringsordeningen

Week 2: ontwikkelingspsychologie

Week 3: methodiek Urlings ouderen en dementerend

Week 4: begeleidingsmethodieken bij MVG

Week 5: methodieken begeleiden bij LVB

Week 6: Begeleidingsmethodiek MVB

Week 7: rechten zorgvragers VB en hermeneutische cirkel

Week 8: werken aan oefenopdrachten

Week 9: voorbereiden presentatie

Week 10: presentatie + kennistoets

Lesdoelen

• Je kunt benoemen hoe de ontwikkelingspsychologie van Erikson verloopt

• Je kunt de verbinding leggen tussen de ontwikkelingspsychologie, ervaringsordeningen en functioneringsniveau van zorgvragers met een verstandelijke beperking

0 - 1,5 jaar

Babyfase

Vertrouwen vs Wantrouwen

1. Wat gebeurt er?
   De baby leert of de wereld een veilige plek is. Als ouders consequent en liefdevol reageren op de behoeften van de baby, ontwikkelt het kind vertrouwen.

2. Voorbeeld:
   Een baby die regelmatig gevoed en getroost wordt, leert dat hij op anderen kan vertrouwen. Als ouders onvoorspelbaar of afwezig zijn, kan de baby wantrouwen ontwikkelen.

1,5 - 3 jaar

Peuterfase

Autonomie vs. Schaamte twijfel

1. Wat gebeurt er?
   Het kind leert zelfstandigheid en wil dingen zelf doen. Wordt het aangemoedigd, dan ontwikkelt het zelfvertrouwen; wordt het veel bekritiseerd, dan kan het schaamte en twijfel voelen.

2. Voorbeeld:
   Een peuter die leert zijn eigen schoenen aan te trekken en daarvoor wordt geprezen, voelt zich trots. Een peuter die steeds te horen krijgt dat hij het fout doet, kan zich onzeker voelen over zijn vaardigheden.

3 - 6 jaar

Kleuterfase

Initiatief vs schuldgevoel

1. Wat gebeurt er?
   Kinderen worden actiever en proberen nieuwe dingen. Als hun ondernemingszin wordt aangemoedigd, ontwikkelen ze initiatief; als ze steeds worden afgeremd, kunnen ze schuldgevoelens ontwikkelen.

2. Voorbeeld:
   Een kleuter die een fantasieverhaal vertelt en positieve aandacht krijgt, zal vaker initiatief nemen. Een kind dat wordt uitgelachen of bestraft, kan bang worden om iets nieuws te proberen.

6 - 12 jaar

Basisschool leeftijd

Vlijt vs minderwaardigheid

1. Wat gebeurt er?
   Kinderen ontwikkelen zelfvertrouwen door school, hobby’s en sociale activiteiten. Positieve ervaringen leiden tot vlijt (gevoel van competentie), terwijl falen en negatieve feedback kunnen leiden tot minderwaardigheidsgevoelens.

2. Voorbeeld:
   Een kind dat wordt geprezen voor zijn schoolwerk en inzet, zal gemotiveerd blijven. Een kind dat vaak wordt bekritiseerd of faalt, kan het gevoel krijgen dat het "toch niets goed kan".

12 - 18 jaar

Adolescentie

Identiteit vs rolverwarring

1. Wat gebeurt er?
   Jongeren zoeken naar wie ze zijn en wat ze willen in het leven. Lukt het hen om een eigen identiteit te ontwikkelen, dan voelen ze zich zelfverzekerd; als ze geen duidelijke richting vinden, ervaren ze rolverwarring.

2. Voorbeeld:
   Een tiener die verschillende interesses verkent (sport, muziek, studie) en hierin gesteund wordt, zal gemakkelijker een identiteit ontwikkelen. Een tiener die continu twijfelt en zich aanpast aan anderen, kan later moeite hebben met zelfvertrouwen.

18 - 35 jaar

Jongvolwassenheid

Intimiteit vs isolement

• Wat gebeurt er?
  In deze fase draait het om het aangaan van diepe relaties. Mensen die gezonde relaties ontwikkelen, ervaren intimiteit; degenen die moeite hebben met vertrouwen of zichzelf openstellen, kunnen in isolement raken.

• Voorbeeld:
  Iemand die een hechte vriendschap of liefdesrelatie opbouwt, ervaart verbinding. Iemand die moeite heeft met vertrouwen of zich afsluit, kan zich eenzaam voelen.

35 - 65 jaar

Midden volwassenheid

Generativiteit vs stagnatie

• Wat gebeurt er?
  Mensen willen iets bijdragen aan de maatschappij (bijvoorbeeld door werk, opvoeding, of vrijwilligerswerk). Als ze zich nuttig voelen, ervaren ze generativiteit; als ze het gevoel hebben dat ze stil staan in het leven, kunnen ze in stagnatie belanden.

• Voorbeeld:
  Een ouder die met trots zijn kinderen begeleidt in hun ontwikkeling, voelt zich waardevol. Iemand die geen voldoening haalt uit werk of privéleven, kan zich doelloos voelen.

65 +

Ouderdom

Ego-integriteit vs wanhoop

• Wat gebeurt er?
  In deze fase kijken mensen terug op hun leven. Wie tevreden is over zijn keuzes, ervaart ego-integriteit (acceptatie); wie spijt heeft en zich gefrustreerd voelt, kan wanhoop ervaren.

• Voorbeeld:
  Een oudere die trots is op zijn leven en fijne herinneringen heeft, voelt rust. Een oudere die terugkijkt met spijt, kan worstelen met angst voor de dood.

In welke fase volgens Erikson ontwikkelt een kind initiatief, maar kan het ook schuldgevoelens ervaren?

A

Babyfase (0-1,5 jaar) - Vertrouwen vs. Wantrouwener A

B

Kleuterfase (3-6 jaar) - Initiatief vs. Schuldgevoel

C

Peuterfase (1,5-3 jaar) - Autonomie vs. Schaamte en Twijfel

D

Adolescentie (12-18 jaar) - Identiteit vs. Rolverwarring

Wat is het belangrijkste ontwikkelingsconflict bij jongvolwassenen volgens Erikson?

A

Vertrouwen vs. Wantrouwen

B

Identiteit vs. Rolverwarring

C

Intimiteit vs. Isolement

D

Generativiteit vs. Stagnatie

Wat gebeurt er als een kind in de fase ‘Vlijt vs. Minderwaardigheid’ onvoldoende succeservaringen opdoet?

A

Het kind ontwikkelt zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen

B

Het kind wordt dominant en bazig

C

Het kind voelt zich minderwaardig en onzeker

D

Het kind leert zichzelf volledig onafhankelijk opstellen

Welke ervaringsordening past het beste bij een cliënt met een IQ tussen 0-20 en een ontwikkelingsleeftijd tot 2 jaar?

A

Associatief

B

Vormgevend

C

Structurerend

D

Lichaamsgebonden

Een cliënt met een ernstige verstandelijke beperking (IQ 20-35, associatieve ervaringsordening) heeft moeite met veranderingen in zijn dagstructuur. Hoe zou dit kunnen samenhangen met Erikson's fases van psychosociale ontwikkeling?

A

De cliënt bevindt zich in de fase Vertrouwen vs. Wantrouwen, en voorspelbaarheid helpt hem om zich veilig te voelen.

B

De cliënt bevindt zich in de fase Generativiteit vs. Stagnatie, en wil graag een bijdrage leveren aan de maatschappij.

C

De cliënt zit in de fase Identiteit vs. Rolverwarring, en wil graag ontdekken wie hij is.

D

De cliënt ervaart Ego-integriteit vs. Wanhoop, en worstelt met zijn levenskeuzes.

Een jongvolwassene met een lichte verstandelijke beperking (IQ 50-70, structurerend/vormgevend ervaringsordening) wil zelfstandig wonen, maar heeft moeite met plannen en het nemen van verantwoordelijkheid. In welke psychosociale fase zit deze persoon volgens Erikson?

A

Intimiteit vs. Isolement

B

Identiteit vs. Rolverwarring

C

Vlijt vs. Minderwaardigheid

D

Vertrouwen vs. Wantrouwen

Opdracht

• Ga aan de slag met je werkgroepje

• Pas de kennis van de les toe op de casus van de presentatie ziektebeeld

• Zorg ervoor dat de ervaringsordeningen, als ontwikkelingspsychologie en functioneringsniveau kloppen met het IQ.