Meer dan lezen: tekstdelen herkennen
Meer dan lezen
Paragraaf 5
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Meer dan lezen
Paragraaf 5
Deze slide heeft geen instructies
Dit leer ik vandaag
Ik kan de inleiding, het middenstuk en het slot in een tekst herkennen.
Deze slide heeft geen instructies
Waar let je op?
Bij oriënterend lezen kijk je vooral naar:
de titel
de plaatjes
de tussenkopjes
woorden die vaak terugkomen
Zo ontdek je snel het onderwerp van de tekst.
Sluit aan bij de genoemde meerkeuzevragen door deze vier herkenningspunten heel expliciet te maken. Een later interactieve pass kan hier makkelijk vragen van maken.
Waarom helpt dit?
Als je al iets weet over het onderwerp, lees je gerichter.
Je begrijpt nieuwe informatie sneller en ziet beter wat belangrijk is.
Gebruik eventueel een kort voorbeeld: bij een tekst met de titel 'De plasticsoep' en tussenkopjes over afval en zeeleven weet je al waar de tekst ongeveer over gaat.
Waar kijk je naar bij oriënterend lezen?
Titel en plaatjes
Titel, plaatjes en tussenkopjes
Titel, plaatjes, tussenkopjes en herhaalde woorden
Alleen de eerste alinea
Sluit aan bij slides 2-4. De juiste combinatie bevat alle vier de herkenningspunten.
Waarom helpt oriënterend lezen?
Je leest sneller uit
Je begrijpt de tekst beter
Je leert nieuwe woorden
Je onthoudt elke zin
Toetst het doel van oriënterend lezen: beter begrip van onderwerp en opbouw.
Zet in de goede volgorde:
Bekijk de plaatjes
Lees de titel
Zijn er opvallende woorden?
Lees de tussenkopjes
Deze slide heeft geen instructies
De inleiding
De inleiding is het eerste deel van een tekst.
je maakt kennis met het onderwerp
je ontdekt waar de tekst over zal gaan
vaak is dit een kort begin
Maak duidelijk dat de inleiding nog niet alle informatie geeft. Het doel is vooral het onderwerp openen.
Wat doet een inleiding?
Een goede inleiding zet de deur naar de tekst open.
Ze laat weten: hier gaat het over.
Je kunt hier laten horen dat leerlingen soms denken dat de inleiding altijd maar één zin is. Leg uit dat de lengte kan verschillen, maar de functie blijft hetzelfde.
Het middenstuk
Het middenstuk is meestal het grootste deel van de tekst.
hier staat de meeste informatie
het bestaat vaak uit meerdere alinea's
uitleg, voorbeelden en feiten staan meestal hier
Benadruk dat leerlingen het middenstuk vaak kunnen herkennen doordat de tekst daar echt wordt uitgewerkt.
Het middenstuk herken je zo
Na de inleiding volgt vaak een langer deel met meerdere alinea's.
Daarin wordt het onderwerp stap voor stap verder uitgelegd.
Leg het verschil uit tussen functie en lengte: het middenstuk is vaak lang, maar vooral belangrijk omdat daar de kerninformatie staat.
Het slot
Het slot is het laatste deel van een tekst.
het rondt de tekst af
het belangrijkste wordt vaak herhaald
je weet na het slot dat de tekst klaar is
Wijs erop dat een slot niet altijd letterlijk begint met een signaalwoord, maar wel de afsluitende functie heeft.
Wat doet een slot?
In het slot kom je vaak nog één keer terug bij de kern.
Het helpt je onthouden wat het belangrijkst was.
Als extra verduidelijking kun je zeggen: de inleiding opent, het middenstuk legt uit, het slot sluit af.
De opbouw van een tekst
Inleiding - eerste deel, je maakt kennis met het onderwerp
Middenstuk - grootste deel, met de meeste informatie
Slot - laatste deel, waarin de kern vaak wordt herhaald
Deze samenvattende slide verbindt de drie delen expliciet met elkaar. Handig als kapstok voor het herkennen in nieuwe teksten.
Wat is de inleiding van een tekst?
Het laatste deel
Het grootste deel
Het eerste deel
Het kortste deel
Veel leerlingen verwarren functie en lengte. Het gaat hier om de plek en functie: het eerste deel.
Waar staat meestal de meeste informatie?
In de titel
In het slot
In de inleiding
In het middenstuk
Toetst het onderscheid tussen de drie tekstdelen na de samenvattende slide.
Niet alleen bij lezen
Maak de transfer naar andere tekstsoorten: ook zonder geschreven tekst blijft de opbouw herkenbaar.
Ook bij kijken en luisteren
Ook kijk- en luisterfragmenten hebben vaak:
een inleiding: je hoort of ziet waar het over gaat
een middenstuk: de meeste informatie komt aan bod
een slot: de afsluiting of korte herhaling
Gebruik eventueel een eenvoudig voorbeeld zoals een nieuwsitem of een spreekbeurtvideo.
Herkennen helpt begrijpen
Als je weet welk deel je leest, ziet of hoort, begrijp je beter wat de bedoeling is.
Je weet dan of iets het onderwerp opent, uitlegt of afrondt.
Laat hier de centrale lijn samenkomen: structuur herkennen ondersteunt begrip.
Wat hoort bij het slot van een fragment?
De meeste uitleg
De afsluiting
Het onderwerp openen
Nieuwe kopjes
Verbindt de tekststructuur met kijk- en luisterfragmenten uit slides 12-14.
Waar kun je deze opbouw herkennen?
Alleen in teksten
In teksten en video's
Alleen in audio
Alleen in boeken
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
oriënterend lezen - eerst snel naar een tekst kijken om hem beter te begrijpen
titel - de naam van de tekst
tussenkopje - een kort kopje boven een deel van de tekst
inleiding - het eerste deel van een tekst
middenstuk - het grootste deel van een tekst
slot - het laatste deel van een tekst
alinea - een stukje tekst dat bij elkaar hoort
Deze slide heeft geen instructies
Tot slot
Boek Nederlands: blz 36
opdracht 1
(Je kunt alle deelvragen in het werkboek maken)
Deze slide heeft geen instructies
