Fictie en non-fictie
Fictie en non-fictie
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Fictie en non-fictie
Open met het verschil tussen teksten die vooral feiten geven en teksten die vooral een verhaal vertellen. Houd het dichtbij leeservaringen van leerlingen.
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat het verschil is tussen fictie en non-fictie en herkennen of een verhaal fantasie of realistisch is.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij fictie?
Gebruik de opbrengst om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: echt, feiten, verzonnen, verhaal, informatie, spannend, nieuws, fantasie.
Non-fictie: wat is dat?
Non-fictie zijn informatieve teksten
De inhoud gaat over feiten en echte situaties
Het gaat om dingen die echt zijn of echt zijn gebeurd
Het belangrijkste doel is informeren
Benadruk dat non-fictie niet altijd alleen droge feiten zijn: ook een uitleg of meningstekst kan onder non-fictie vallen als die over de werkelijkheid gaat.
Wat doet een schrijver van non-fictie?
geeft informatie over een onderwerp
wil je overtuigen van een mening
legt uit hoe je iets moet doen
De tekst helpt je iets te weten of te begrijpen.
Koppel dit aan tekstsoorten die leerlingen kennen, zoals een handleiding, een nieuwsbericht of een informatieve website.
Het doel van non-fictie
Bij non-fictie staat de informatie centraal. Je leest de tekst vooral om meer te weten te komen over een onderwerp, een situatie of een aanpak.
Maak duidelijk dat een non-fictietekst ook een mening kan bevatten, maar dat die nog steeds over echte zaken gaat.
Voorbeelden van non-fictie
een nieuwsbericht
een handleiding
een tekst over een onderwerp
een meningstekst over iets uit het echte leven
Noem alleen voorbeelden als herkenningssteun; ga niet uitbreiden met extra categorieën buiten de kern van de les.
Wat is het belangrijkste doel van non-fictie?
amuseren
informeren
wegdromen
vermaken
De foutopties sluiten aan bij doelen van fictie. Laat leerlingen verwoorden dat non-fictie over echte informatie gaat.
Vul de juiste woorden in
Non-fictie zijn informatieve teksten over feiten en echte situaties. Het belangrijkste doel is informeren. Een schrijver kan ook uitleg geven of je overtuigen van een mening.
Alle kernwoorden komen letterlijk uit de eerste subtopic over non-fictie.
Fictie: wat is dat?
Fictie zijn teksten die verzonnen zijn door de schrijver
De gebeurtenissen en personen komen uit een bedacht verhaal
Het belangrijkste doel is amuseren
Leg uit dat 'verzonnen' niet betekent dat een verhaal nergens op lijkt; het kan juist heel echt aanvoelen.
Wat wil fictie met de lezer?
je met plezier laten lezen
je laten voelen: spannend, zielig of grappig
je laten wegdromen
je aan het denken zetten
Benadruk dat amuseren het hoofddoel is, ook al kan een verhaal daarnaast nog meer doen, zoals je laten nadenken.
Het doel van fictie
Bij fictie staat het verhaal centraal. Je leest vooral om mee te leven, spanning te voelen, te lachen of je verbeelding te gebruiken.
Deze slide heeft geen instructies
Fictie kan verschillend zijn
sommige verhalen zijn fantasie
andere verhalen zijn realistisch
allebei horen ze bij fictie
het verschil zit in wat er in het verhaal mogelijk is
Gebruik dit als brug naar het onderscheid tussen fantasieverhalen en realistische verhalen.
Wat hoort bij fictie?
echte situaties
verzonnen verhaal
handleiding lezen
feiten geven
Toetst het kernverschil tussen fictie en non-fictie.
Fantasieverhalen
In een fantasieverhaal gebeuren dingen die in het echt niet kunnen
Denk aan magie, bijzondere wezens of onmogelijke gebeurtenissen
Voorbeelden: Harry Potter en De Grijze Jager
Laat leerlingen zien dat het kenmerk niet alleen 'spannend' is, maar vooral dat de gebeurtenissen onmogelijk zijn in de echte wereld.
Waaraan herken je fantasie?
gebeurtenissen kunnen niet echt gebeuren
de wereld van het verhaal wijkt af van de werkelijkheid
de schrijver gebruikt veel verbeelding
Houd het onderscheid eenvoudig: niet mogelijk in de echte wereld = fantasie.
Realistische verhalen
In een realistisch verhaal gebeuren dingen die ook echt zouden kunnen gebeuren
De personen, problemen en situaties lijken op het echte leven
Het verhaal is bedacht, maar voelt geloofwaardig
Benadruk het verschil tussen 'echt gebeurd' en 'zou echt kunnen gebeuren'. Dat tweede hoort nog steeds bij fictie.
Waaraan herken je realistisch?
de gebeurtenissen zijn mogelijk in het echte leven
de wereld lijkt op onze wereld
het verhaal kan gaan over gewone mensen en herkenbare situaties
Deze slide heeft geen instructies
Echt en toch bedacht
Soms gebruikt een schrijver echte gebeurtenissen of bestaande personen in een verhaal. Toch blijft het fictie als de schrijver de rest van het verhaal bedenkt.
Dit is een belangrijk nuancepunt: een verhaal hoeft niet helemaal verzonnen te lijken om toch fictie te zijn.
Overzicht: drie begrippen
non-fictie - tekst met feiten en echte situaties; doel: informeren
fictie - verzonnen tekst; doel: amuseren
fantasieverhaal - fictie met gebeurtenissen die in het echt niet kunnen
realistisch verhaal - fictie met gebeurtenissen die in het echt wel zouden kunnen
Gebruik deze slide om de kern nog eenmaal strak naast elkaar te zetten.
Wanneer is een verhaal een fantasieverhaal?
Als het echt gebeurd is
Als het alleen informatief is
Als alles over school gaat
Als iets niet echt kan
Benadruk: onmogelijk in de echte wereld is het beslissende kenmerk.
Vul de juiste woorden in
Een fantasieverhaal is fictie met gebeurtenissen die in het echt niet kunnen. Een realistisch verhaal is ook fictie, maar daarin gebeuren dingen die wel echt zouden kunnen gebeuren. Soms gebruikt een schrijver echte personen, maar het verhaal blijft fictie als de rest bedacht is.
Deze oefening checkt het laatste en lastigste onderscheid: fantasie, realistisch en echt-maar-toch-bedacht.
Begrippen
non-fictie - informatieve tekst over feiten en echte situaties
informatieve tekst - tekst die informatie geeft over een onderwerp
feit - iets dat echt waar is
fictie - verzonnen tekst of verhaal
amuseren - vermaken, zorgen dat iemand met plezier leest
fantasieverhaal - verhaal met gebeurtenissen die in het echt niet kunnen
realistisch verhaal - verzonnen verhaal dat wel echt zou kunnen gebeuren
Deze slide heeft geen instructies
Samen lezen: blz. 62 tekst 1
Maak daarna opdracht 1
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag
Maak opdracht 1
Lees tekst 2
Maak opdracht 2
Klaar? Leesboek
Deze slide heeft geen instructies
