Werken met de verdeellat
Werken met de verdeellat
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan uitleggen welk hulpmiddel je gebruikt voor het maken van een verdeling en hoe je een verdeellat maakt en gebruikt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden koppel jij aan een verdeellat?
Gebruik dit als voorkennisactivatie. Verwachte woorden: meten, verdelen, tegels, voeg, aftekenen, symmetrie, controleren.
Het juiste hulpmiddel
Voor het maken van een verdeling gebruik je de verdeellat.
De verdeellat heet ook wel tegellat. Dit hulpmiddel gebruik je om een tegelindeling te beoordelen, af te tekenen, op te meten en te controleren.
Benadruk dat dit het kernantwoord op het lesdoel is: niet een waterpas, niet een duimstok, maar de verdeellat.
Waarvoor gebruik je een verdeellat?
beoordelen van een tegelindeling
aftekenen van deelmaten
opmeten van de indeling op wand of vloer
controleren of de verdeling goed uitkomt
bepalen waar passtroken komen
Deze slide heeft geen instructies
Eén of twee verdeellatten?
Vierkante tegels: één verdeellat is voldoende
Rechthoekige tegels: twee verdeellatten zijn nodig
één lat voor de lengtemaat
één lat voor de breedtemaat
zo kun je beide richtingen apart nauwkeurig uitzetten
Leg uit dat bij rechthoekige tegels lengte en breedte verschillend zijn, waardoor één deelmaat niet genoeg is voor beide richtingen.
Hulpmiddelen bij opmeten en uitzetten
Waterpas / rei / waterpasinstrument / slangenwaterpas / bouwlaser - voor het uitzetten van de waterpaslijn
Schietlood - voor het uitzetten of controleren van een loodlijn
Aftekenen en meten
Duimstok of steekpasser - voor het afzetten van deelmaten op de lat
Winkelhaak - om haaks af te tekenen
Scherp potlood - voor nauwkeurige streepjes
Lijnen uitzetten
Deze hulpmiddelen ondersteunen het werk met de verdeellat, maar vervangen die niet.
De verdeellat in de praktijk
Met de verdeellat controleer je snel of een tegelindeling logisch en symmetrisch uitkomt.
Je ziet vooraf hoeveel deelmaten op de wandbreedte passen en waar de passtroken terechtkomen.
Verbind dit met praktijkvoordeel: minder verrassingen tijdens het zetten, nettere symmetrie en beter zicht op smalle passtroken.
Welk hulpmiddel gebruik je voor het maken van een verdeling?
Winkelhaak
Verdeellat
Schietlood
Duimstok
De distractors zijn ondersteunende hulpmiddelen uit dezelfde slides, maar alleen de verdeellat is het kernantwoord op lesdoel 2.
Aanvullen
Een verdeellat gebruik je om een tegelindeling te beoordelen en te controleren. Bij vierkante tegels is één lat genoeg. Bij rechthoekige tegels heb je twee verdeellatten nodig.
Controleert de kernbegrippen uit lesdoel 2: juiste hulpmiddel en verschil tussen vierkante en rechthoekige tegels.
Een verdeellat maken
neem een rechte, geschaafde lat
maximaal 2 meter lang
ongeveer 50 mm breed
ongeveer 10 mm dik
de lat moet recht en stabiel zijn om nauwkeurig af te tekenen
Deze slide heeft geen instructies
Bepaal de gemiddelde tegelmaat
Neem uit verschillende pakken tien tegels en leg ze strak tegen elkaar in één rij.
Meet de totale lengte van deze rij: dat is maat A. Deel maat A door tien om de gemiddelde tegelmaat te krijgen.
Benadruk waarom tegels uit verschillende pakken worden genomen: kleine maatverschillen tussen tegels worden zo gemiddeld meegenomen.
Van tegelmaat naar deelmaat
De deelmaat (m) is de maat waarmee je op de lat aftekent.
maat A ÷ 10 + voegbreedte = deelmaat m
Voorbeeld:
gemiddelde tegelmaat: 151 mm
voegbreedte: 3 mm
deelmaat: 154 mm
Leg uit dat de voegbreedte bewust wordt opgeteld, omdat de verdeellat niet alleen de tegelmaat maar ook de terugkerende voegmaat moet meenemen.
Deelmaten afschrijven op de lat
schrijf tien deelmaten af op de lat
gebruik een scherp potlood
teken met een winkelhaak
meet af met duimstok of steekpasser
werk nauwkeurig: kleine afwijkingen tellen door over de hele lat
Deze slide heeft geen instructies
Controle van de verdeellat
de laatste streep moet samenvallen met de controlestreep
die controlestreep ligt op 10 × de deelmaat
voorbeeld: 10 × 154 mm = 1540 mm
controleer ook of de afstand gelijk is aan de tegelrij plus tien voegen
Maak expliciet dat deze controle voorkomt dat kleine meet- of afschrijffouten pas later op de wand zichtbaar worden.
Gebruik van de verdeellat
Houd de verdeellat loodrecht op de symmetrie-as.
Zo bepaal je hoeveel deelmaten op de wandbreedte passen. Daarna zie je of de indeling symmetrisch uitkomt en waar de passtroken moeten vallen.
Koppel deze slide aan toepassing op de wand: de lat is een snel controlemiddel vóór het echte tegelzetten begint.
Belangrijk aandachtspunt
Een afgetekende verdeellat geldt alleen voor die ene tegelmaat.
Gebruik je een andere tegelsoort of tegelmaat, dan moet je een nieuwe verdeellat maken.
Wijs op de veelgemaakte fout dat leerlingen één verdeellat voor meerdere tegelsoorten willen gebruiken. Let op: maatverschillen maken dat onbetrouwbaar.
Waarom neem je tien tegels uit verschillende pakken?
Voor meer gewicht
Voor rechte voegen
Voor een gemiddelde maat
Voor minder snijwerk
Test begrip van het middelen van kleine maatverschillen tussen tegels.
Stappenplan aanvullen
Je meet eerst maat A van tien tegels. Daarna deel je door tien voor de gemiddelde tegelmaat. Tel daarna de voegbreedte erbij op: dat geeft de deelmaat.
Hiermee oefenen leerlingen de volgorde en de formule uit het maken van de verdeellat.
Waarom maak je bij een andere tegelmaat een nieuwe verdeellat?
Bespreek dat een verdeellat alleen geldt voor één tegelmaat/-soort. Verwachte elementen: andere maat geeft andere deelmaat; voegen en passtroken kloppen anders niet; daarom nieuwe verdeellat maken.
Wat is één ding dat je uit deze les zeker onthoudt?
Reflectievraag zonder fout antwoord. Laat leerlingen benoemen wat ze inhoudelijk meenemen, bijvoorbeeld deelmaat, maat A, controle of symmetrie.
Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Reflectievraag over het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeldsom, stappenplan, uitleg over hulpmiddelen, praktijktoepassing op de wand.
Welk onderdeel vond je nog het lastigst?
Reflectievraag om onduidelijkheden zichtbaar te maken. Let op terugkerende knelpunten zoals maat A, deelmaat, controle of gebruik op de symmetrie-as.
Begrippenlijst
verdeellat - lat waarop de deelmaten van een tegelindeling nauwkeurig zijn afgetekend
tegellat - andere naam voor verdeellat
deelmaat - tegelmaat plus voegbreedte
maat A - totale lengte van tien strak tegen elkaar gelegde tegels
gemiddelde tegelmaat - maat A gedeeld door tien
voegbreedte - breedte van de voeg tussen twee tegels
symmetrie-as - middenlijn vanwaaruit je de indeling gelijk verdeelt
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
passtrook - op maat gesneden strook tegel aan de rand van een indeling
duimstok - meetgereedschap om maten af te nemen of af te zetten
steekpasser - hulpmiddel om gelijke maten over te nemen op een lat
winkelhaak - gereedschap om haakse lijnen af te tekenen
waterpaslijn - horizontale referentielijn die exact waterpas loopt
loodlijn - exact verticale lijn
schietlood - gereedschap om een loodlijn uit te zetten of te controleren
Deze slide heeft geen instructies