Krachten en hun eigenschappen
SysNat h4/v4 H3.1
Krachten en hun eigenschappen
SysNat h4/v4 H3.1
Bekijk de afbeelding.
De 'slinky' wordt losgelaten. Wat denk je dat er gebeurt met de onderkant van de slinky?
Bekijk het filmpje tot 0:20
Waarom valt de onderkant van de slinky niet direct naar beneden wanneer die wordt losgelaten?
Aan het einde van de les kun je:
de vier algemene eigenschappen van een kracht benoemen
met de krachtenschaal bepalen hoe groot een in een tekening of foto weergegeven kracht is
de krachten op een voorwerp in een tekening of foto weergeven, tekening houdend met de krachtenschaal
uitleggen wanneer het gevolg van een kracht verandert bij de verschuiving van de kracht
beschrijven van welke factoren de volgende krachten afhangen: schuifwrijvingskracht, rolweerstandskracht en luchtweerstandskracht
berekeningen maken en redeneren met de formules voor de zwaartekracht en de veerkracht:
Leerdoelen (vwo)
Aan het einde van de les kun je:
berekeningen maken en redeneren met de formules voor maximale schuifwrijvingskracht en luchtweerstandskracht:
Krachten
Krachten worden uitgeoefend door een voorwerp op een ander voorwerp.
Bijvoorbeeld zwaartekracht:
De aarde oefent een kracht uit op de appel
En de persoon
En de stoel
En de boom
De eenheid van kracht is Newton [N]
Krachten tekenen
Krachten tekenen we met pijlen
Aan de pijl kunnen we de volgende drie dingen zien: de lengte, richting en plaats waar de pijl begint
Soms werken we met een krachtenschaal, met de schaal en de lengte van de pijl kan je de kracht berekenen.
In de tekening staat Fz voor de zwaartekracht.
Fz
Krachten meten
Krachten kunnen we meten met een veerunster.
Door de uitrekking van de veer die er in zit
kan de kracht worden bepaald.
Maak voorbeeldopdracht 1 en vul je antwoord hier in.
Vector
Kracht is een grootheid dat altijd een
aangrijpingspunt en een richting heeft.
Een grootheid met een richting noemen we een vector. VWO: Een vector geven we weer met een pijltje boven het symbool:
De lijn door het aangrijpingspunt in de richting van de kracht noemen we de werklijn.
Als we een kracht verschuiven langs de werklijn, veranderd het gevolg van de kracht niet.
Welk van de drie situaties in figuur 3.4 heeft een afwijkend gevolg van de kracht?
a
b
c
De gevolgen zijn hetzelfde
Lees pag. 114 t/m 119 (vwo) of pag. 98 t/m 102 (havo) en geef een korte beschrijving van elk van de genoemde krachten
Zwaartekracht
De zwaartekracht is de kracht uitgeoefend door de aarde. Deze kracht is recht evenredig met de massa van het voorwerp. Deze evenredigheidsconstante heet de valversnelling of de gravitatieconstante g. Het aangrijpingspunt van de zwaartekracht op het voorwerp is het zwaartepunt.
De zwaartekracht kan je berekenen met:
Een blok met een massa van 5,0 kg ligt op tafel. Bereken de zwaartekracht die op het blok werkt.
Veerkracht
Veerkracht wordt veroorzaakt door een veer of ander elastisch voorwerp. De veerkracht is recht evenredig met de uitrekking van de veer. Deze evenredigheid noemen we de veerconstante.
De grootte van de veerkracht kan je berekenen met:
Veerkracht uitrekenen
Een blokje wordt aan een veerunster gehangen. De veerunster geeft 1,9 N aan.
De veer is 6,5 cm uitgerekt. Wat is de veerconstante?
F = 1,9 N
u = 6,5 cm = 6,5 * 10^-2 m
C?
F = C*u => C = F/u
C = 1,9 / (6,5 * 10^-2) = 29,2307.. N/m = 29 N/m
Een massa van 5 kg hangt aan een veer. De veer is 4,3 cm uitgerekt. Wat is de veerconstante?
Schuifwrijvingskracht (vwo)
Voorwerpen die bewegen of waarop kracht wordt uitgeoefend om ze in beweging te brengen ondergaan schuifwrijvingskracht.
De richting van deze kracht is altijd tegengesteld aan de bewegingsrichting.
Het aangrijpingspunt is in het midden van het het oppervlak waar de twee voorwerpen elkaar raken.
De schuifwrijvingskracht zorgt er ook voor dat er een bepaalde minimale kracht nodig is om een voorwerp in beweging te brengen (denk aan een zware kast die niet direct beweegt zodra je er tegenaan duwt).
De schuifwrijvingskracht bereken je met:
De wrijvingscoëfficiënt hangt af van de
soorten materialen die over elkaar bewegen.
Luchtweerstandskracht (vwo)
Een voorwerp dat door de lucht beweegt ondervindt luchtweerstandskracht. Dit is ook een tegenwerkende kracht.
Deze kracht kan je berekenen met:
Als je voorover buigt op de fiets, is je
frontale oppervlak kleiner en is dus de
luchtweerstandskracht kleiner.
De luchtweerstandscoëfficiënt hang af van hoe gestroomlijnd het voorwerp is dat door de lucht beweegt (zie BiNaS tabel 28A).
De slinky
Vlak voordat de slinky wordt losgelaten werkt er zwaartekracht en veerkracht.
Op het moment dat de veer wordt losgelaten werkt de veerkracht nog steeds op de onderkant van de veer
Pas als de slinky niet meer uitgerekt is zal de veerkracht kleiner worden en is de zwaartekracht groter