H4W36: Sociale taalverschillen

Welkom H4B!

Eerst even
lezen!

1 / 21
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 21 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 150 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom H4B!

Eerst even
lezen!

Dinsdag 1 september: 1e uur

  • Kort verhaal

  • Opdracht

  • Terugblikken

  • Sociale taalverschillen

  • Zelfstandig werken


  • Iedere les:

    • Begrippenlijst p.6-7 aanvullen

    • Aantekeningen maken

    • Onderdelen voor je dossier niet kwijtraken (;

Terugblik

Weet je nu...

  • hoe het Dossier Taalbeschouwing werkrt?

  • het verschil tussen de 3 T's?

  • welke soorten taalvariatie er zijn?

  • wat je van afwijkend taalgebruik vindt?




De 3 T's


Maak notities in je schrift en vul de begrippenlijst aan (p. 6-7)


- Taalgevoel: wat vind ik zelf van deze vorm?

- Taalwerkelijkheid: wat doen andere sprekers?

- Taalnorm: wat zijn de regels?

Taalnorm

A3 Placemat-makerij

Taalfenomeen
(Schrijf hier je fenomeen)

Taalgevoel
(Wanneer wel/niet normaal?)
Namen:
-
-
-
-
-

Taalnorm
(Wat zeggen taalbronnen?)

Taalwerkelijkheid
(Welke voorbeelden kun je vinden
in nieuwsberichten/op sociale media?)

Groepsopdracht Onderzoek de drie T's 

  • Kies met je groep een taalfenomeen uit de 8 voorbeelden (p.9) wat jullie willen onderzoeken.

  • Op de 'placemat' schrijf je in het midden de keuze van het taalfenomeen.

  • Taalgevoel: Vul op het papier allemaal jullie individuele taalgevoel in (wijkt het af, vind je het normaal taalgebruik?)

  • Taalwerkelijkheid: Zoek op je favoriete social media platform (TikTok, Snapchat, Insta) of je het daarop tegenkomt. Kijk ook op Internet of het in (kranten-)artikelen voorkomt.

  • Taalnorm: zoek het woord/de uitdrukking op in een woordenboek (Dikke van Dale), maar ook op Woordenboek van Populair Taalgebruik - Ensie

  • Je mag je telefoon en woordenboeken gebruiken

  • Bespreek met je groepje in hoeverre deze taalvarianten overeenkomen met de 'standaard' taalnorm die jullie op school leren.

  • Presenteer aan de rest van de klas in één minuut wat het resultaat is van jullie onderzoek.

10

minute

00

second

Taalvariatie

  • Etnische

    • Onderscheid o.b.v. migratieachtergrond (bijv. moedertaal/NT2)

  • Situationele

    • Onderscheid o.b.v. situatie (bijv. formeel/informeel, spreken/schrijven)

  • Sociale

    • Onderscheid o.b.v. sociale groepen (bijv. Gooische 'r')

  • Geografische

    • Onderscheid o.b.v. taalgebied (bijv. Gronings/Brabants)

Welkom H4B!

Lekker gaan lezen!

Dinsdag 1 september: 2e uur

  • Kort verhaal

  • Sociale taalverschillen

  • Opdracht 1

  • Opdracht 3

  • Opdracht 4

Sociale taalverschillen

Je kiest je taalgebruik (schrijf- en spreektaal) a.d.h.v.:

  • Context = wat is het onderwerp, doelgroep, structuur, vormgeving

  • Communicatief doel = wat wil je bereiken 


Voorbeeld:

Recept = kort, puntsgewijs, in de gebiedende wijs (dus niet in de vorm van een gedicht)


Bereiding:

1. Wel de rozijnen in lauwwarm water (circa 15 minuten).

2. Dep de rozijnen droog.

2. Plaats het rooster iets onder het midden van de oven en verwarm de oven voor.

3. Vet de springvorm in met boter.

4. Schil de appels



Opdr. 4 Woordkeuze (WB p. 16)

  • Bedenk individueel zeven synoniemen voor stelen en schrijf ze op.

  • We verzamelen ze op het whiteboard en bespreken ze klassikaal

  • Wat? Opdracht 4b en 4c: Woordkeuze

  • Hoe? Zet erachter wie dit woord wél zou kunnen gebruiken (bijv. Willem Alexander, je opa, een docent, kleuter, nieuwslezer enz.)

  • Hulp? Als er niet uitkomt ga je naar de volgende en laat je het even open

  • Tijd? 3 minuten
    Uitkomst? Klassikaal bespreken we een aantal zinnen

  • Klaar? Kies nog een woord (en schrijf er ook weer een zin en gebruiker bij)


5

minute

00

second

Sociale taalverschillen

  • Sociolect = taalgebruik in een groep, verschilt per groep

    • Klasse: hangt af van opleiding, baan, milieu waaruit je komt

      • bijv. verschil in taal van politici, vrachtwagenchauffeurs, politici, influencers...

    • Leeftijd: bijv. jongerentaal

      • bijv. straattaal 'doekoe', 'mattie' en archaïsche woorden 'duiten' en ' kameraad'

    • Gender: verschil tussen mannen- en vrouwentaal

      • bijv. verkleinwoorden 'klasgenootje' en versterkende woorden 'enorm', 'super'

    • Situatie: verschil binnen sociale groepen en tussen individuen

      • bijv. stopwoordjes 'weet je', uitdrukkingen die je vaak gebruikt

  • Idiolect = persoonlijk taalgebruik, verschilt per individu

Wat denken jullie?

  • Opdracht 1:
    Wat is een sociolect?

  • Opdracht 3:
    Waarom is het moeilijk te bepalen of taalverschillen tussen hoger- en lageropgeleiden daadwerkelijk te maken hebben met opleidingsniveau?

Zelfstandig werken

  • Wat? Opdracht 4 (OB, p.20)

    • Gebruik veel voorbeelden

    • Leg uit waarom je iets vindt/denkt

  • Hoe? In je schrift, in stilte

  • Hulp? Na 5 minuten mag je zachtjes overleggen

  • Tijd? 10 minuten

  • Uitkomst? We gaan een aantal antwoorden klassikaal bij langs

  • Klaar? Werk je definities bij (of werk vooruit) in het WB (p.6-7)

10

minute

00

second

Shhhhht...


Eerst weer even lezen

Donderdag 3 september

  • Lezen

  • Herhalen Sociale taalverschillen

  • Opdracht Swapfiets

  • Lezen Anne-Fleurtaal

Terugblik

  • Wat is een sociolect? 

  • En waarmee hou je allemaal rekening met je taalgebruik?

Sociale taalverschillen

  • Sociolect = taalgebruik in een groep, verschilt per groep

    • Klasse: hangt af van opleiding, baan, milieu waaruit je komt

      • bijv. verschil in taal van politici, vrachtwagenchauffeurs, politici, influencers...

    • Leeftijd: bijv. jongerentaal

      • bijv. straattaal 'doekoe', 'mattie' en archaïsche woorden 'duiten' en ' kameraad'

    • Gender: verschil tussen mannen- en vrouwentaal

      • bijv. verkleinwoorden 'klasgenootje' en versterkende woorden 'enorm', 'super'

    • Situatie: verschil binnen sociale groepen en tussen individuen

      • bijv. stopwoordjes 'weet je', uitdrukkingen die je vaak gebruikt

  • Idiolect = persoonlijk taalgebruik, verschilt per individu

Opdr. 5 Swapfiets* (WB p. 16) 

  • Je swapfiets is gestolen terwijl je op stap was :( Hoe laat je dit weken aan iedereen?

  • Je schrijft op een toetsblad drie berichten over je gestolen swapfiets

    • 1. een WhatsApp bericht aan je vrienden

    • 2. een WhatsApp naar je ouders wat er is gebeurd en of ze je ophalen uit de stad

    • 3. een bericht naar Swap (bijv. via een aanmeldformulier op de website van Swap) waarin je uitlegt wat er is gebeurd én dat je een andere fiets nodig hebt.


We gaan een aantal voorbeelden met de klas bespreken


Klaar? Dan lees je WB (p. 18-19) art. 4 Anne-Fleurtaal

De Swapfietsopdracht bewaar je in je Taalbeschouwingsdossier!

10

minute

00

second

Huiswerk wk 37

  • Vooraf aan de volgende les lees je
    WB (p. 18-19) Artikel 4 Anne-Fleurtaal in de sociolinguïstiek


  • Werk de begrippenlijst bij!