Welkom terug!
boek en laptop op tafel
Welkom terug!
boek en laptop op tafel
Thema: Ordening
Thema 4 – 3 KGT
Wat gaan we doen
toets bespreken
tijdpad naar TW2 doornemen
inloggen
basisstof 1 en 2 van thema 4 behandelen
Ontstaan van de aarde
Hedendaagse wetenschap denkt dat de aarde ongeveer 4600 miljoen jaar oud is (4,6 miljard)
De geschiedenis van de aarde wordt ingedeeld in tijdperken
65 miljoen jaar geleden stierven veel soorten organisme uit (dinosauriers)
3 miljoen jaar geleden ontstond de eerste mens.
Video: Ontstaan van leven op aarde
Evolutie van de mens
De eerste mensachtigen ontstonden ongeveer 3-4 miljoen jaar geleden
De eerste primitieve mens verschenen ongeveer 1,5 miljoenjaar geleden
Alle mensen die nu leven hebben een gemeenschappelijke voorouder die ongeveer 150.000 jaar geleden in Afrika leefde.
Voeg hier je vraag toe
Answer A
Answer B
Answer C
Answer D
Organismen ordenen
Thema 4
Leerdoelen
2.1 Je kunt organismen indelen door te kijken naar gemeenschappelijke kenmerken.
2.2 Je kunt de kenmerken noemen van de cellen van bacteriën, schimmels, planten en dieren.
De eerste indeling wordt gemaakt op basis van of een organisme wel of geen celkern heeft
GEEN CELKERN WEL CELKERN
Bacterie, schimmel, plant of diercel
Waar kijken we naar
Op celniveau kijken we naar de volgende kenmerken
• aantal cellen
• aanwezigheid van celkernen
• aanwezigheid van celwanden
• aanwezigheid van bladgroenkorrels
• relatieve grootte
Ontwikkeling van leven op aarde
Basisstof 1
Voor de 4 rijken van leven kijken we naar de cel kenmerken:
Heeft het een celkern
Heeft het een celwand
Heeft het bladgroenkorrels
Bacteriën
Wel een celwand
Geen celkern
Geen Bladgroenkorrels
eencellig
Schimmels
Wel een celwand
Wel een celkern
Geen bladgroenkorrels
Eencellig en meercellig
Planten
Wel een celwand
Wel een celkern
Wel bladgroenkorrels
Eencellig en meercellig
Dieren
Geen celwand
Wel een celkern
Geen bladgroenkorrels
Eencellig en meercellig
Rijk: dieren
Afdeling: gewervelden
Klasse: zoogdieren
Orde: roofdieren
Familie: katachtigen
Geslacht: Panters
Soort: tijger
Soorten
Wanneer horen bepaalde dieren tot hetzelfde soort?
Soorten
Dieren behoren tot hetzelfde soort als ze zich kunnen voortplanten, de nakomelingen die ze krijgen moeten zich ook weer kunnen voortplanten.
Bacteriën & schimmels
Basisstof 3
Bacterie: cel eigenschappen
Bacteriën
Bestaan uit 1 cel (eencellig organisme)
Hebben geen celkern
Hebben celmembraan en celwand
Planten zich voort via celdeling
Goede bacterien
Bacteriën ruimen dood materiaal
Bacteriën worden gebruikt bij het maken van voedsel (o.a kaas en yogurt)
Bacteriën worden gebruikt voor het reinigen van afvalwater
Slechte bacteriën
Bacteriën kunnen ziekte veroorzaken zoals tubercolosis, samonella en cholora. Bacterien veroorzaken ontstekingen
Bacteriën zorgen dat voedsel bederft en we voedselvergiftigingen kunnen oplopen
Bacteriën: kleine maar snelle delers
Bij gunstige omstandigheden kan een E.coli-bacterie zich
in 20 minuten delen.
Dit houdt in dat 1 bacterie binnen 24 uur tot een kolonie van
ruim 1.000.000.000.000.000.000.000 bacteriën
(1 triljard) kan groeien.
Voedingsmiddelen
Sommige voedingsmiddelen worden gemaakt met behulp van bacteriën, zoals;
Gefermeteerde producten zoals zure augurken
Yogurt
Zuurkool
Eigenschappen van een schimmel
Cel heeft een celwand, celmembraan, celkern en vacuole
Schimmels hebben geen bladgroenkorrels
Schimmels kunnen één- of meercellig zijn
Voortplanting van schimmels
Ééncellig schimmels vermenigvuldigen zich door celdeling (gisten)
Meercellige schimmels vermenigvuldigen zich door sporen (paddenstoelen, schimmeldraden)
Sporen
Schimmels planten zich voort door sporen, deze worden vaak gevormd en verspreidt via paddenstoelen
Schimmels
Nuttig
Kunnen bij bereiding van voedsel gebruikt worden
Zorgen voor het opruimen van dode resten
Worden gebruikt als medicijn
gevaarlijk
Laten voedsel bederven
Kunnen ziektes veroorzaken
Penicilline
Bestrijd bacteriële infecties
Eerste natuurlijke antibioticum
Voorkomt verdere groei van de bacterie
Penicilline is gemaakt van penseelschimmel
Schimmels ruimen dode resten op
Schimmels zijn reducenten
Schimmels breken organische stoffen af (bladeren, eten, hout etc)
Zowel bacterien als schimmels breken doden resten af.
Peniciline
http://schooltv.nl/video/het-klokhuis-penicilline/#q=penicilline
Schimmels maken belangrijke mineralen voor planten
Schimmel als parasiet
Het rijk van de planten
Thema Ordening; Basisstof 4
Kenmerken
Hebben plantencellen:
- Een celkern?
- Bladgroenkorrels?
- Een celwand?
Zijn planten eencellig, meercellig,
of is allebei mogelijk?
Afdelingen
Rijken worden verdeeld in afdelingen.
Afdelingen worden ook ingedeeld aan de hand van bepaalde kenmerken. Bij planten kijk je bijvoorbeeld naar ……
Afdelingen
De drie afdelingen van het plantenrijk zijn:
- Wieren (algen)
- Sporenplanten
- Zaadplanten
Wieren (algen)
Er bestaan eencellige soorten:
En meercellige (veelcellige) soorten:
Wieren hebben geen wortels, stengels, bladeren of bloemen.
Sporenplanten
Sporenplanten hebben wel wortels, stengels en bladeren, maar geen bloemen.
De afdeling sporenplanten verdelen wij verder in:
Mossen Paardenstaarten Varens
Sporenplanten
Sporenplanten planten zich voort met sporen.
Mossen hebben sporendoosjes
Paardenstaarten hebben sporenvormende orgaantjes
Varens hebben sporenhoopjes
Zaadplanten
Zaadplanten hebben wortels, stengels, bladeren en bloemen.
Voortplanting gebeurt door middel van zaden.
Zaden ontstaan in de bloemen. Bloemen zijn voortplantingsorganen van zaadplanten
Naaktzadig en Bedektzadig
De afdeling ‘zaadplanten’ kun je verdelen in:
- Naaktzadigen
- Bedektzadigen
Bij naaktzadigen zitten de zaden tussen de schubbel van kegels. (vaak naaldbomen)
Bij bedektzadigen zitten de zaden in vruchten. (vaak loofbomen)
Vraag
Bij welke afdelingen zou jij elk van deze planten indelen? En waarom?
Het rijk van de dieren
Basisstof 4
Symmetrie
Niet symmetrisch
Tweezijdig symmetrisch
Veelzijdig symmetrisch
Skelet
Geen skelet
Inwendig skelet
Uitwendig skelet
Eencellige dieren
Niet – symmetrisch
Geen skelet
Bestaan slechts uit 1 cel
Leven in het water
Sponzen
Niet symmetrisch
Skelet van stevige hoornvezels tussen de cellen
(inwendig skelet)
Zitten meestal vast op de bodem van de zee
Holtedieren
Veelzijdig symmetrisch
Meestal geen skelet
Leven in het water
Vangen hun prooi met tentakels
Wormen
Tweezijdig symmetrisch
Geen skelet
Lichaam is lang en dun
Weekdieren
Tweezijdig symmetrisch
Vaak een schelp of huis als skelet
(uitwendig skelet)
Geleedpotigen
Tweezijdig symmetrisch
Uitwendig skelet
4 groepen geleedpotigen:
duizendpoten
insecten
spinnen
kreeftachtige
Stekelhuidigen
Veelzijdig symmetrisch
Inwendig skelet van kalk
Leven op de bodem van de zee
Gewervelden
Tweezijdig symmetrisch
Inwendig skelet (met wervelkolom)
5 groepen gewervelden:
Vissen
Amfibieën
Reptielen
Vogels
Zoogdieren
Verder indelen van afdelingen
Geleedpotigen
Bouw van geleedpotigen
Hebben poten die zijn opgebouwd uit kleine stukjes leden
Hebben een gesegmenteerd lichaam, opgebouwd uit segmenten (stukjes)
Vormen de grootste afdeling binnen het dierenrijk
Kreeftachtige
Hebben tussen de 2 en 24
poten. (meestal 10 / 12)
Video
http://schooltv.nl/video/de-bouw-van-de-kreeft-kreeften-zijn-geleedpotigen/#q=geleedpotigen
Duizendpoten
Bij duizendpoten bestaat het gehele lichaam uit segmenten
Aan elke segment zit een pot
Spinachtigen
Een spin heeft altijd 8 poten
Insecten
Insecten hebben 6 poten
Veel insecten hebben vleugels
Aan de kop zitten vaak voelsprieten
Het lichaam van een insect bestaat uit:
Kop
Borststuk
Achterlijk
Verder indelen van afdelingen
Gewervelden
“Wat is het kenmerk van de gewervelden:
dieren met een inwendig skelet en met een wervelkolom”
Belangrijkste eigenschappen/kenmerken waarop
Gewervelden worden ingedeeld:
Leefomgeving: Water of Land
Voortplanting: Eieren of levend baren
Lichaamstemperatuur: Warm- of koudbloedig
Ademhaling: Longen of kieuwen (of beide)
Lichaamsbedeking: Veren, schubben, haren
Warm en koudbloedig
Koudbloedige dieren passen hun lichaamstemperatuur aan op hun omgeving
Is het warm dan is hun lichaamstemperatuur ook warm is het koud dan is hun lichaamstemperatuur ook koud.
Warmbloedige dieren hebben een constante lichaamstemperatuur
Vissen
Huid: schubben
Lichaamstemperatuur: koudbloedig
Ademhaling: via kieuwen
Voortplanting: eieren zonder schaal
Milieu: in het water
Amfibieën
Huid: bedekt met slijm
Lichaamstemperatuur: koudbloedig
Ademhaling: eerst kieuwen en huid, later longen en huid
Voortplanting: eieren zonder schaal
Milieu: land en water
Reptielen
Huid: droge schubben
Lichaamstemperatuur: koudbloedig
Ademhaling: longen
Voorplanting: eieren met leerachtige schaal
Milieu: op het land (water)
Vogels
Huid: bedekt met veren
Lichaamstemperatuur: warmbloedig
Ademhaling: longen
Voortplanting: eieren met kalkschaal
Milieu: in de lucht
Zoogdieren
Huid: haren
Lichaamstemperatuur: warmbloedig
Ademhaling: longen
Voortplanting: levendbarend
Milieu: op het land (en water)
Determineren
Indelen van organismen op basis van kenmerkn
Wat is determineren
Indelen op basis van kenmerken
Wij doen dit op basis van zichtbare kenmerken
Belangrijk zijn:
Goed lezen van de vragen
Goed kijken naar de afbeelden
Beantwoord de vraag door naar de afbeelding te kijken
Noteer de route volgens afspraak
Noteer de naam van het organisme waar je op uitkomt.
Oefenen