H7 Taalverzorging 3 km1

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 1

H7 Taalverzorging 3 km1

Grammatica

Welke werkwoorden ken je? Hint: er zijn er 3.

Waar bestaat het werkwoordelijke gezegde uit?

A

Pv

B

Pv + vdw

C

Pv + het onderwerp

D

Pv + alle andere werkwoorden

Zin

Een zin is een verzameling van woorden waarmee je iets wilt zeggen. Het heeft in ieder geval twee basisdelen:

• Werkwoordelijk gezegde -> Wat gebeurt er?

• Onderwerp -> Wie/Wat doet het?

Zinsdeel

Een deel van een zin noem je een zinsdeel. Je kunt een zin langer maken door er zinsdelen aan toe te voegen. Elk zinsdeel geeft extra informatie.

Je kunt zinsdelen vinden voor vraagwoorden: wat, wie, aan wie, met wie, wanneer, waar, hoe, waarmee en waardoor.

Bouwplan van een zin

Een zin bestaat uit zinsdelen. Je bouwt een zin door zinsdelen met informatie toe te voegen. Als je een zin verdeelt in zinsdelen, dan heb je het bouwplan van een zin.

Wie doet het (ond.)? Waarmee?

Wat gebeurt er (wwg)? Waardoor?

Wanneer? Hoe?

Met wie? Waar?

Aan wie?

Samen opdracht 5 maken

Zelfstandig werken

Maken:

7.1 Grammatica blz. 9

opdracht: 2 – 3a – 4a – – 8a - 10 - 11

Lijdend voorwerp

Het lijdend voorwerp doet zelf niets. Het onderwerp doet iets met het lijdend voorwerp (lv).

Om het lv te vinden stel je de vraag:

Wie of wat + gezegde + onderwerp?

Vb. Jesse en Anouk ruimden hun afval niet op?

pv & gezegde = ruimden op

ond. = Jesse en Anouk

lv = Wie of wat ruimden Jesse en Anouk op? Hun afval

Leestekens

De dubbele punt gebruik je bij een opsomming.

Vb. We kregen van oma drie cadeaus: een geurtje, een toilettas en geld.

Met een komma maak je een zin overzichtelijker. Je kunt ze plaatsen tussen delen van een opsomming. Voor en en of schrijf je geen komma.

Vb. Wil je twee, drie of vier koekjes hebben?

Een punt zet je aan het eind van een zin:

• Na een gewone zin, bij veel afkortingen en na een voorletter.

Een vraagteken zet je aan het eind van een vraagzin.

Een uitroepteken zet je na een uitroep, een waarschuwing en een bevel.

Hoofdletters en kleine letters

Het eerste woord van een zin schrijf je met een hoofdletter.

Een naam schrijf je met een hoofdletter (voor- en achternamen) -> Pieter Jansen

Een merknaam schrijf je met een hoofdletter -> Apple, Nike

Een stad of land schrijf je met een hoofdletter -> Nederland, Holten

Een titel van boek of film schrijf je met een hoofdletter -> Spijt!

Zelfstandig werken

Taalverzorging 3
Grammatica Blz. 17
Opdracht 12 - 14 - 15 en 16

Spelling Blz. 21
Opdracht 17 - 18 - 19

Persoonsvorm in de verleden tijd (v.t.)

Klankvaste werkwoorden:

Deze werkwoorden veranderen in de v.t. niet van klank.

De pv in de v.t. van klankvaste werkwoorden schrijf je met de ik-vorm + te(n) of ik-vorm + de(n). Dit hangt af of de letter van de stam wel of niet in het x 't kofschip zit.

Dansen - Ik danste - Wij dansten

Leven - Ik leefde - Wij leefden

Let op eindigt de stam/ik-vorm eindigt op een -t of -d, dan krijg je een dubbele -t of -d. vb> Ik lachtte of ik landde.

Klankveranderende werkwoorden

Klankveranderende werkwoorden:

Deze werkwoorden veranderen wel van klank in de v.t. Meestal kun je horen hoe je deze werkwoorden in de v.t. schrijft.

Lopen - Ik liep - Wij liepen

Worden - Ik werd - Wij werden

Verkleinwoorden

Met een achtervoegsel kun je van een zelfstandig naamwoord een verkleinwoord maken.

• Meestal schrijf je het verkleinwoord zoals het klinkt.

vb. vork -vorkje

• Bij woorden die eindigen op -ng schrijf je -nkje of -etje

vb. poging - poginkje of wang - wangetje

• Bij woorden die eindigen op een lange klinker verdubbel je de klinker.

vb. oma - omaatje

Verkleinwoorden

• Eindigt het woord op -i? Voeg dan een -e toe. Bij woorden op -y (met een medeklinker ervoor) of op -u (uitgesproken als oe) schrijf je een apostrof.

vb. taxi - taxietje of lolly - lolly'tje

• Je gebruikt ook een apostrof bij cijfer- en letterwoorden.

vb. wc - wc'tje of mp3 -mp3'tje

• Als je een verkleinwoord aan het eind van de regel afbreekt, laat je de apostrof en extra letters weg.

vb. pianootje - piano- of cafeetje - café -

tje tje

Schrijf de pv van de volgende zin op:

De jongen ...(rennen) gisteren naar huis. (v.t.)

Schrijf de pv van de volgende zin op:

Ik ... (starten) vanochtend de laptop op. (v.t.)

Schrijf de pv van de volgende zin op:

Wij ... (beginnen) vorige week met het verslag. (v.t.)

Hoe schrijf je het verkleinwoord van film?

A

Filmpje

B

Film'je

C

Film'pje

Hoe schrijf je het verkleinwoord van video?

A

Videotje

B

Videootje

C

Video'tje