Signaalwoorden

• newEditor
• Nederlands
• MBO
• Studiejaar 2

Signaalwoorden in dierverzorging

Open met herkenning: leerlingen komen signaalwoorden tegen in werkinstructies, bijsluiters, voeradviezen en korte teksten over dieren. Houd het praktisch en beroepsgericht.

Lesdoel

Ik kan signaalwoorden herkennen en gebruiken om een tekst over dierverzorging beter te begrijpen.

Welke signaalwoorden ken jij al ?

Gebruik de opbrengst om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: omdat, daardoor, eerst, daarna, maar. Vraag eventueel door: waar heb je dat woord gezien?

Waarom zijn signaalwoorden handig?

Signaalwoorden laten zien hoe zinnen met elkaar samenhangen.

Bij dierverzorging helpen ze je om snel te zien:

• wat een oorzaak is

• wat een gevolg is

• in welke volgorde je iets doet

• of er een tegenstelling is

Leg het woord samenhang kort uit: woorden en zinnen horen bij elkaar en signaalwoorden maken die relatie zichtbaar.

Wat is een signaalwoord?

Een signaalwoord is een woord of korte woordgroep die een verband aangeeft tussen zinnen of delen van een tekst.

Denk aan woorden zoals omdat, daardoor, eerst en maar.

Door op deze woorden te letten, begrijp je sneller wat de schrijver bedoelt.

Houd de theorie beperkt. Het doel is herkennen en toepassen, niet een lange taalkundige uitleg.

Veelvoorkomende verbanden

Betekenis

Signaalwoorden

Oorzaak-gevolg

Tijd en volgorde

Tegenstelling

omdat, daardoor, daarom

eerst, daarna, vervolgens

maar, toch, terwijl

Beperk je tot drie verbanden; dat past goed bij 2F en houdt de les overzichtelijk.

Oorzaak en gevolg

Deze signaalwoorden leggen uit waarom iets gebeurt of wat het resultaat is.

• omdat geeft vaak een oorzaak

• daardoor geeft vaak een gevolg

• daarom laat een reden of conclusie zien

Benadruk dat leerlingen niet alleen het woord moeten herkennen, maar ook moeten bepalen: is dit de reden of het gevolg?

Oorzaak en gevolg in een tekst

De hond kreeg diarree omdat hij te snel van voer wisselde.

• oorzaak: te snel van voer wisselen

• signaalwoord: omdat

• gevolg: diarree

De kat dronk te weinig, daardoor raakte zij uitgedroogd.

Lees de zinnen hardop voor en wijs aan welk deel vóór en na het signaalwoord staat.

Welk signaalwoord laat meestal een oorzaak zien?

A

daarna

B

omdat

C

maar

D

ten slotte

Controleert het onderscheid tussen oorzaak, volgorde en tegenstelling.

Tijd en volgorde

Bij werkinstructies zijn signaalwoorden voor volgorde belangrijk.

• eerst: beginstap

• daarna: volgende stap

• vervolgens: wat daarna komt

• ten slotte: laatste stap

Koppel dit direct aan het beroep: schoonmaken van een verblijf, voeren, observeren, rapporteren.

Volgorde in een instructie

Eerst controleer je het water. Daarna geef je het dier voer. Vervolgens maak je het verblijf schoon. Ten slotte noteer je bijzonderheden.

Door deze woorden zie je meteen in welke volgorde je moet werken.

Wijs erop dat volgordewoorden fouten kunnen voorkomen bij praktische taken.

Welk signaalwoord past bij de laatste stap?

A

eerst

B

vervolgens

C

ten slotte

D

daarna

Sluit aan op werkinstructies bij dierverzorging.

Zet de volgorde goed

Eerst controleer je het water. Daarna geef je het dier voer. Vervolgens maak je het verblijf schoon. Ten slotte noteer je bijzonderheden.

Eerst

Daarna

Vervolgens

Ten slotte

omdat

maar

daardoor

Alleen volgordewoorden passen hier logisch in de instructie.

Waarvoor zijn volgordewoorden het handigst?

1

stappen volgen

2

reden geven

3

verschil tonen

4

mening geven

Tegenstelling

Soms vergelijkt een tekst twee situaties die niet hetzelfde zijn.

Veelgebruikte signaalwoorden:

• maar

• toch

• terwijl

Deze woorden laten een verschil of tegenstelling zien.

Maak duidelijk dat tegenstelling niet altijd ruzie of conflict betekent; het gaat om verschil tussen twee gegevens.

Tegenstelling in een zin

Het konijn at goed, maar het dronk weinig.

• eerste deel: er gaat iets goed

• signaalwoord: maar

• tweede deel: er is toch een aandachtspunt

Zo helpt een signaalwoord om belangrijke informatie op te merken.

Laat zien dat in beroepssituaties juist het tweede deel na een tegenstelling vaak extra belangrijk is.

Zelf signaalwoorden gebruiken

Je schrijft duidelijker als je passende signaalwoorden gebruikt.

Zonder signaalwoorden wordt een verslag of instructie sneller onduidelijk.

Met woorden als omdat, daarna en maar maak je verbanden zichtbaar voor de lezer.

Koppel aan praktijk: observatieverslag, overdracht, stage-opdracht of werkinstructie.

Welk signaalwoord laat een tegenstelling zien?

A

terwijl

B

daarom

C

vervolgens

D

omdat

Plausibele afleiders komen uit de andere drie behandelde verbanden.

Kies het passende signaalwoord

Het konijn at goed, maar het dronk weinig. De verzorger zag weinig verbetering, toch bleef hij goed observeren. Het ene dier bleef binnen, terwijl het andere dier naar buiten ging.

maar

toch

terwijl

daarna

omdat

ten slotte

Laat zien dat drie verschillende woorden allemaal een tegenstelling of verschil kunnen markeren.

Noem één signaalwoord dat jij wilt onthouden

Mooi afsluitmoment: kijk welke woorden het vaakst terugkomen en herhaal kort hun functie.

Wat vond je van deze instructie?

Aan de slag!

Maken:

Jaar 1: lezen luisteren kijken 1.4 alle opdrachten zonder extra opdrachten

Jaar 2: lezen luisteren kijken 1.4 alle opdrachten + extra opdrachten.

Woordenlijst

signaalwoord - woord dat een verband aangeeft tussen zinnen of tekstdelen

verband - de relatie tussen delen van een tekst

oorzaak - de reden waarom iets gebeurt

gevolg - wat er door iets ontstaat

volgorde - de opeenvolging van stappen of gebeurtenissen

tegenstelling - een duidelijk verschil tussen twee zaken

werkinstructie - tekst waarin stap voor stap staat wat je moet doen