Maatschappelijke problemen en dilemma's H1.3 vmbo4

Wat is maatschappijleer?

1 / 34
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMaatschappijleerMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

In deze les zitten 34 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Wat is maatschappijleer?

Deze slide heeft geen instructies

Waar gaat maatschappijleer over?

  • Maatschappijleer gaat over samenleven

  • Je kijkt naar mensen, groepen en de overheid

  • Het vak helpt je begrijpen hoe de samenleving werkt

  • Onderwerpen zijn bijvoorbeeld regels, rechten, plichten en invloed

Deze slide heeft geen instructies

Maatschappijleer is overal

  • In de klas

  • Thuis en in de buurt

  • Op sociale media

  • In het verkeer en bij de overheid

Benadruk dat maatschappijleer niet alleen over politiek gaat, maar ook over gewone dagelijkse situaties waarin mensen rekening met elkaar moeten houden.

Waar gaat maatschappijleer over?

  • Maatschappijleer gaat over samenleven

  • Je kijkt naar mensen, groepen en de overheid

  • Het vak helpt je begrijpen hoe de samenleving werkt

  • Onderwerpen zijn bijvoorbeeld regels, rechten, plichten en invloed

Deze slide heeft geen instructies

Maatschappelijke problemen 777554

Deze slide heeft geen instructies

Wat ga je doen?

Maken   H1.3


Hoe lang?   13 minuten

Met wie?  Zelfstandig/In tweetallen

Hulp?  1. Boek

  2. Buurman/buurvrouw

  3. Docent

Af?  HW

Hierna?  Opdracht bespreken + stelling


Hw  H1.3

Toets H1.3 + H


Benadruk dat maatschappijleer niet alleen over politiek gaat, maar ook over gewone dagelijkse situaties waarin mensen rekening met elkaar moeten houden.

Maatschappijleer is overal

  • In de klas

  • Thuis en in de buurt

  • Op sociale media

  • In het verkeer en bij de overheid

Benadruk dat maatschappijleer niet alleen over politiek gaat, maar ook over gewone dagelijkse situaties waarin mensen rekening met elkaar moeten houden.

Lesdoel

Ik kan de kenmerken van een maatschappelijk probleem benoemen.

De gebruiker noemde meerdere doelen. Volgens de instructie is één leerdoel leidend. Dit doel past het best bij de rest van de les; de andere twee doelen komen terug in de inhoud van de slides.

Welke maatschappelijke problemen ken jij al?

Gebruik de woordenwolk als start: laat leerlingen kort toelichten waarom hun voorbeeld volgens hen veel mensen raakt.

Wat is een maatschappelijk probleem?

Een maatschappelijk probleem is een situatie die veel mensen raakt en die in de samenleving als ongewenst wordt gezien.


Het gaat dus niet om een klein, persoonlijk probleem, maar om een kwestie waarover mensen nadenken, praten en vaak ook van mening verschillen.

Deze slide heeft geen instructies

Niet elk probleem is maatschappelijk

  • Een kapotte fiets is meestal een persoonlijk probleem

  • Veel verkeersongelukken in een stad kunnen een maatschappelijk probleem zijn

  • Het verschil zit in omvang, gevolgen en aandacht in de samenleving

Benadruk het verschil tussen individueel en collectief. Laat zien dat hetzelfde onderwerp soms persoonlijk én maatschappelijk kan zijn, afhankelijk van schaal en impact.

Kenmerken van een maatschappelijk probleem

  • Het probleem raakt veel mensen

  • Er zijn nadelige gevolgen voor de samenleving

  • Veel mensen vinden dat er iets aan moet gebeuren

  • De overheid, media of organisaties besteden er aandacht aan

  • Mensen denken verschillend over oorzaken en oplossingen

Deze slide heeft geen instructies

Waarom krijgt iets aandacht?

Media, burgers en politici bepalen samen of een onderwerp groot wordt.


Als een probleem vaak in het nieuws komt, groeit de druk om het aan te pakken.

Maak duidelijk dat aandacht in de media een signaal kan zijn, maar niet het enige kenmerk is. Een probleem is niet alleen maatschappelijk omdat het op sociale media populair is.

Welk kenmerk past bij een maatschappelijk probleem?

A

Het raakt veel mensen

B

Het is altijd privé

C

Niemand merkt het

D

Er is maar één mening

Toetst het verschil tussen een persoonlijk probleem en een maatschappelijk probleem. De foute opties sluiten aan bij misverstanden uit slides 2-5.

Vul de juiste woorden in

Een maatschappelijk probleem raakt veel mensen en heeft gevolgen voor de samenleving. Vaak is er ook aandacht van media, overheid of organisaties.

veel mensen
samenleving
aandacht
buurt
één persoon
rust
school
toeval

De kernwoorden komen direct uit de uitleg over kenmerken en aandacht voor maatschappelijke problemen.

Een voorbeeld: woningnood

Woningnood is een maatschappelijk probleem.


  • Veel mensen zoeken lang naar een woning

  • Huizen en kamers zijn vaak duur

  • Jongeren, starters en gezinnen merken de gevolgen

  • De overheid zoekt naar oplossingen

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is woningnood maatschappelijk?

  • Het raakt grote groepen mensen

  • Het heeft gevolgen voor werk, studie en gezinsleven

  • Het onderwerp is vaak in het nieuws

  • Politieke keuzes spelen een rol bij de oplossing

Koppel expliciet terug naar de kenmerken van de vorige slides, zodat leerlingen zien hoe je een voorbeeld onderzoekt.

Een maatschappelijk probleem onderzoeken

Bij onderzoek kijk je naar:


  • Wat is het probleem?

  • Wie hebben ermee te maken?

  • Wat zijn oorzaken?

  • Wat zijn gevolgen?

  • Welke oplossingen worden genoemd?

Gebruik deze slide als eenvoudige onderzoeksstappen. Houd het op A2/B1-niveau en vermijd te abstracte onderzoekstermen.

Woningnood onderzocht

Probleem - te weinig betaalbare woningen

Wie? - starters, studenten, gezinnen

Oorzaken - tekort aan huizen, hoge prijzen

Gevolgen - lange wachttijden, stress, moeilijk zelfstandig wonen

Oplossingen - meer bouwen, regels aanpassen, betaalbare huur

Dit is een uitgewerkt voorbeeld van de onderzoeksvragen. Lees de regels als model voor hoe leerlingen zelf een maatschappelijk probleem kunnen ontleden.

Welke vraag hoort bij onderzoek naar een maatschappelijk probleem?

A

Wat eet iemand graag?

B

Welke kleur heeft een huis?

C

Wie hebben ermee te maken?

D

Wanneer is het weekend?

Controleert of leerlingen de onderzoeksvragen uit slide 8 herkennen en kunnen onderscheiden van irrelevante vragen.

Vul de juiste woorden in

Bij woningnood is het probleem dat er te weinig betaalbare woningen zijn. De oorzaken zijn onder andere een tekort aan huizen en hoge prijzen. Mogelijke oplossingen zijn meer bouwen en betaalbare huur.

probleem
oorzaken
oplossingen
gevolgen
media
dilemma
mening

Laat leerlingen de onderzoeksopbouw toepassen op het voorbeeld woningnood.

Noem één groep en één gevolg van woningnood.

Goede antwoorden noemen minimaal één groep en één gevolg, bijvoorbeeld: starters of studenten; lang zoeken, stress, niet zelfstandig kunnen wonen.

Wat is een dilemma?

Een dilemma is een moeilijke keuze tussen twee mogelijkheden.


Bij allebei de keuzes zitten nadelen. Je kiest dus niet tussen goed en fout, maar tussen twee lastige opties.

Deze slide heeft geen instructies

Dilemma's bij maatschappelijke problemen

Bij maatschappelijke problemen ontstaan vaak dilemma's.


Een oplossing helpt de ene groep, maar kan tegelijk nadelig zijn voor een andere groep.

Leg de koppeling tussen maatschappelijk probleem en botsende belangen. Dat is de kern van maatschappijleer in deze les.

Voorbeeld van een dilemma

Bij woningnood kan een gemeente snel nieuwe huizen bouwen.


Dat helpt woningzoekers, maar omwonenden kunnen bang zijn voor drukte, minder groen of veranderingen in de buurt.

Deze slide heeft geen instructies

Hoe herken je een dilemma?

  • Er is een keuze tussen twee mogelijkheden

  • Beide keuzes hebben voordelen en nadelen

  • Belangen van mensen botsen met elkaar

  • Er is geen perfecte oplossing voor iedereen

Deze slide heeft geen instructies

Zelf een voorbeeld bedenken

Een eigen voorbeeld van een dilemma past bij deze les als:


  • er echt gekozen moet worden

  • beide keuzes lastig zijn

  • de keuze gevolgen heeft voor anderen

Voorbeelden kunnen gaan over schoolregels, veiligheid, privacy of milieu, zolang het echt om twee lastige keuzes gaat en niet om een simpele voorkeur.

Wanneer is er sprake van een dilemma?

A

Er is één goede keuze

B

Niemand heeft nadeel

C

Je kiest tussen twee lastige opties

D

Iedereen is het eens

Toetst de basisdefinitie van dilemma uit slides 10-13.

Vul de juiste woorden in

Een dilemma is een moeilijke keuze tussen twee mogelijkheden. Beide keuzes hebben voordelen en nadelen. Vaak botsen belangen van mensen met elkaar.

keuze
voordelen
botsen
regels
oorzaken
passen
antwoorden

De woorden sluiten aan bij slides 10, 11 en 13 over kenmerken van een dilemma.

Bedenk zelf een voorbeeld van een dilemma.

Bespreek of het voorbeeld echt twee lastige keuzes bevat en of de keuze gevolgen heeft voor anderen. Voorbeelden kunnen gaan over schoolregels, privacy, veiligheid of milieu.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld een kenmerk van een maatschappelijk probleem, een voorbeeld zoals woningnood, of wat een dilemma is.

Wat hielp jou het meest bij het begrijpen?

Gebruik de antwoorden om te horen welke uitleg of welk voorbeeld het meest hielp, zoals woningnood of het dilemma-voorbeeld.

Welk deel vond jij het lastigst?

Geeft zicht op lastige onderdelen, bijvoorbeeld het verschil tussen persoonlijk en maatschappelijk, of het herkennen van een dilemma.

Begrippen

maatschappelijk probleem - een probleem dat veel mensen raakt en gevolgen heeft voor de samenleving

kenmerken - eigenschappen waaraan je iets kunt herkennen

samenleving - alle mensen en groepen in een land samen

oorzaken - dingen waardoor een probleem ontstaat

gevolgen - dingen die door een probleem gebeuren

oplossingen - manieren om een probleem aan te pakken

dilemma - een moeilijke keuze tussen twee lastige mogelijkheden

Deze slide heeft geen instructies