X-puzzel_stappenplan_vmbo1


TECHNIEK • LEERJAAR 1

Maak een houten X-puzzel

• Bouw een puzzel van twee houten delen.

• De twee delen grijpen in elkaar en kunnen weer los.

• Je werkt nauwkeurig, veilig en samen.

Vandaag leer je

• Aftekenen en schuren
• Onderdelen passen
• Lijmen en controleren
• Veilig omgaan met gereedschap

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 1

1 / 13
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 13 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


TECHNIEK • LEERJAAR 1

Maak een houten X-puzzel

• Bouw een puzzel van twee houten delen.

• De twee delen grijpen in elkaar en kunnen weer los.

• Je werkt nauwkeurig, veilig en samen.

Vandaag leer je

• Aftekenen en schuren
• Onderdelen passen
• Lijmen en controleren
• Veilig omgaan met gereedschap

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 1


HET EINDPRODUCT

Wat ga je maken?

• Twee houten latjes vormen samen een X.

• In elk deel zit een uitsparing in het midden.

• In de uitsparingen zitten houten pennetjes die kunnen schuiven.

• De puzzel moet soepel in elkaar passen én uit elkaar kunnen.

Eerst bekijken

Bekijk de voorbeeldpuzzel en de foto's uit de bron. Let op de uitsparing en de bewegende pennetjes.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 2


VOORBEREIDING

Materialen en gereedschappen

• 2 houten latjes / delen (op maat voorbereid door de docent)

• 4 korte houten deuvels/pennetjes

• Houtlijm en schilderstape of lijmklemmen

• Potlood, liniaal en winkelhaak

• Schuurpapier en eventueel vijl

• Boor, zaag en afkortgereedschap: alleen onder begeleiding van de docent

Leerling

Gebruik alleen het gereedschap dat de docent aanwijst. Machines worden uitsluitend door de docent bediend.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 3


VEILIGHEID

Veilig werken: eerst dit!

• Draag een veiligheidsbril bij boren, zagen of machinaal schuren.

• Bind lang haar vast; geen losse mouwen, sieraden of koorden.

• Klem hout vast: houd je handen uit de buurt van draaiende delen.

• Wacht tot de machine volledig stilstaat voordat je iets aanraakt.

• Ruim zaagsel op met de afgesproken borstel; blaas het niet weg.

• Stop en waarschuw de docent bij twijfel, schade of een ongeluk.

Belangrijk

Nooit zelf een machine aanzetten of instellingen veranderen. Volg altijd de instructie van de docent.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 4


STAP 1

Bekijk de onderdelen

• Leg de twee houten delen naast elkaar.

• Zoek de middenuitsparing en de gaten voor de pennetjes.

• Controleer of het hout niet gescheurd is.

• Vraag de docent als een onderdeel beschadigd is.

Let op

Leg kleine pennetjes op een plek waar ze niet wegrollen.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 1


STAP 2

Aftekenen en controleren

• Gebruik liniaal en winkelhaak om de middenlijn te vinden.

• Teken alleen op de plekken die de docent aanwijst.

• Vergelijk de twee delen: de uitsparingen moeten goed tegenover elkaar komen.

• Laat je aftekening controleren vóór je gaat zagen of boren.

Let op

Zagen en boren worden door de docent uitgevoerd of alleen na expliciete toestemming.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 2


STAP 3

Gaten en pennetjes

• De docent boort de gaten op de juiste plaats en diepte.

• Controleer samen of elk pennetje soepel in het gat kan bewegen.

• Schuur zo nodig scherpe randjes licht met schuurpapier.

• Houd boorsel en kleine reststukjes van je werkplek weg.

Let op

Raak een boor of machine nooit aan zolang deze draait.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 3


STAP 4

Pas de onderdelen

• Leg de delen kruislings zoals op het voorbeeld.

• Schuif de pennetjes terug in hun gaten.

• Draai één deel om en laat de pennetjes in de uitsparingen vallen.

• Beweeg de delen voorzichtig: niets forceren.

Let op

Past het niet? Stop en vraag hulp; niet harder duwen.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 4


STAP 5

Lijmen en klemmen

• Leg de onderdelen in de juiste positie.

• Breng een dun laagje houtlijm aan op de contactvlakken die de docent aanwijst.

• Gebruik een afstandsblokje zodat de uitsparing open blijft.

• Klem het werkstuk vast en veeg overtollige lijm weg.

Let op

Lijm niet in de gaten of op de bewegende pennetjes. Volg de droogtijd op de lijm.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 5


STAP 6

Schuren en afwerken

• Als de lijm droog is, controleer je de randen.

• Schuur scherpe hoeken en ruwe plekken met schuurpapier.

• Schuur rustig en houd het werkstuk stevig vast.

• Maak je werkplek schoon en lever gereedschap in.

Let op

Bij een bandschuurmachine: alleen met toestemming en onder direct toezicht.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 6


STAP 7

Test de X-puzzel

• Schuif de twee delen in elkaar volgens het voorbeeld.

• Beweeg de puzzel rustig heen en weer zodat de pennetjes verschuiven.

• Probeer de delen voorzichtig los te maken.

• Lukt het niet? Vraag een klasgenoot of docent om mee te kijken.

Let op

Niet met kracht trekken of de puzzel hard ronddraaien.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 7


IS JOUW PUZZEL KLAAR?

Eindcontrole

• □ De twee houten delen zitten stevig vast waar dat hoort.

• □ De uitsparing is open en de delen passen in elkaar.

• □ De pennetjes kunnen vrij bewegen.

• □ Er zijn geen splinters of scherpe randen.

• □ Mijn werkplek is schoon en gereedschap is opgeruimd.

Klaar?

Laat je puzzel controleren en demonstreer hoe je hem in elkaar zet en losmaakt.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 12


BESPREEK MET ELKAAR

Terugblik

• Wat was het lastigste onderdeel?

• Waardoor pasten de delen goed (of juist niet)?

• Welk gereedschap heb je gebruikt?

• Welke veiligheidsafspraak vond je belangrijk?

• Wat zou je bij een volgende puzzel anders doen?

Onthouden

Nauwkeurig aftekenen, rustig werken en veilig omgaan met gereedschap maken het verschil.

TECHNIEK • VMBO leerjaar 1 X-puzzel | 13