4.1 Stofeigenschappen 3K

• Natuurkunde
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 3

H4.1 Stofeigenschappen

Doel: Je kunt uitleggen wat het verschil is tussen een mengsel en een zuivere stof.

Zuivere stoffen en mengsels

Een zuivere stof bestaat uit één soort moleculen (1 stof)

Een mengsel bestaat uit meerdere soorten moleculen (meerdere stoffen)

zuivere stof: smelt- en kookpunt

Zuiveren

• moleculen aan het sorteren. 

• Alle moleculen van dezelfde soort bij elkaar sorteren

• gebruik van scheidingsmethodes 

Voorbeeld

Het zuiveren van suiker. Suikerbieten die in de fabriek worden verwerkt, bestaan voor ongeveer 20% uit suiker. Stap voor stap wordt de suiker gescheiden van de andere stoffen. Uiteindelijk blijven er dan witte kristallen over die voor meer dan 99% uit suiker bestaan.

Afbeelding 12

Een mengsel van 3 stoffen

Afbeelding 13 

3 zuivere stoffen

Zuivere stof

Suiker

Meel

Zout

Goud

Diamant

Mengsels

Cola

Koffie

Deo

Zeep

Crème

Was dit een mengsel of zuivere stof?

1. mengsel
2. zuiver

Wat is een zuivere stof?

1. een stof die bestaat uit een ingrediënt
2. een heldere stof
3. een schone stof
4. een stof zonder schadelijke stoffen

Wat is een voorbeeld van een zuivere stof?

1. koffie
2. limonade
3. water
4. cola

mengsel of zuivere stof?

1. mengsel
2. zuivere stof

Wat is de definitie van een mengsel? Een mengsel...

1. bestaat uit een soort moleculen.
2. bestaat uit meerdere soorten moleculen.
3. bestaat uit meerdere moleculen.

Is lucht een zuivere stof?

1. Ja
2. Nee

Alcohol is een zuivere stof en water is een zuivere stof. Als je ze bij elkaar doet krijg je ...

1. een mengsel
2. NIX18
3. een zuivere stof
4. goud

Scheiden van mengsels 

Het scheiden van mengsels in zuivere stoffen

Bezinken 

Filtreren

Indampen

Destilleren

Extraheren

Adsorberen

Filtreren

• Scheidingsmethode: Filtreren
• Stofeigenschap: Deeltjesgrootte 
• Soort mengsel: Suspensie 

Indampen

• Scheidingsmethode: Indampen
  
• Stofeigenschap: Kookpunt
  
• Soorten mengsels: Oplossingen

Wat doen we bij scheiden

1. moleculen kapot maken
2. moleculen uit elkaar halen
3. moleculen sorteren

Wat is geen voorbeeld van filtreren

1. Thee zetten
2. Koffie maken
3. Pasta afgieten
4. Het tegenhouden van gif in een gasmasker

Bij filtreren scheid je op basis van

1. deeltjesgrootte
2. massa
3. oplosbaarheid
4. dichtheid

Welk mengsel zou je kunnen filtreren?

1. Suiker uit limonade halen
2. Vruchtvlees uit fruitsap halen
3. Kleur uit thee halen
4. Alcohol uit wijn halen

Bij filtreren zit het filtraat:

1. In het filter
2. In het mengsel
3. In het opvangvat onder het filter

Wat is het filtraat als je koffiezet met een koffiezetapparaat?

1. De gemalen koffie die je uit een pak en in het filter schept
2. Het hete water dat op de gemalen koffie druppelt
3. De pas gezeten koffie die in de kan zit onder het filter
4. Het koffiedik dat in het filter achterblijft

Bij het theezetten werkt je theezakje als filter. Wat is het filtraat?

1. De thee
2. Het theezakje
3. De theeblaadjes in het theezakje

Waar zit het residu?

1. In het glas wat leeg is
2. In het filter
3. Is door het filter gegaan
4. Residu bestaat niet

Wat is het residu bij het zetten van koffie?

1. de koffie in de beker
2. het water
3. het filter
4. de koffiedrap

Ik heb een suspensie van thee met theebladjes.
Ik ga dit filtreren. Wat is het residu?

1. Thee
2. Theeblaadjes
3. Theeblaadjes en kleurstof
4. Water

Wat is het doel van filtreren?

1. Moleculen sorteren
2. Een mengsel van een vaste stof en vloeistof scheiden
3. Stoffen zuiveren
4. Het oplosmiddel verdampt. De opgeloste stof blijft over

Je kunt een oplossing indampen.

Als je een oplossing indampt:

1. houd je de oplossing over
2. laat je de opgeloste stof verdampen.
3. houd je het oplosmiddel over.
4. laat je het oplosmiddel verdampen.

Wat is het doel van indampen?

1. De vloeistof gaat door het filter. De vaste stof blijft over
2. Moleculen sorteren
3. Stoffen zuiveren
4. Opgeloste stof uit een oplossing scheiden

Als je zout wil winnen uit zeewater kan je het indampen. Wat gebeurt er bij indampen?

1. Het zout verdampt.
2. Het zout kookt weg uit het mengsel.
3. Het water en het zout verdampen allebei.
4. Het water verdampt en het zout blijft over.

Doel: Je kan 5 stofeigenschappen noemen en daarmee stoffen van elkaar onderscheiden.

Wel stofeigenschappen:

• Brandbaarheid
• Geur
• Kleur
• Smaak
• Fase (bij kamertemp.)
• Kookpunt
• Smeltpunt
• Oplosbaarheid in water
• Elektrische geleiding
• Dichtheid

Geen stofeigenschappen:

• Temperatuur
• Vorm
• Massa
• Volume

Welke van de onderstaande begrippen is een stofeigenschap

1. Massa
2. Temperatuur
3. Oplosbaarheid
4. Vorm

Wat is een stofeigenschappen van Dreft?

1. De reclame op tv
2. Het logo
3. De herkenbare fles
4. De frisse geur

Wat zijn geen stofeigenschappen?

1. Magnetisme, brandbaarheid en giftigheid
2. Volume, massa en vorm
3. Kleur, geur en smaak
4. Dichtheid, kookpunt en smeltpunt

Stofeigenschappen zijn:

1. geur, kleur, massa
2. fase, geur, kleur
3. kookpunt, smaak, kleur
4. fase, geur, smaak

Metalen hebben een aantal stofeigenschappen gemeen. Enkele andere stofeigenschappen verschillen.

Welke stofeigenschappen hebben alle metalen hetzelfde?

1. Smeltpunt, kleur en dichtheid
2. Geleiden goed elektriciteit, kookpunt en buigbaarheid
3. Glimmend oppervlak, geleiden goed warmte en slecht bestand tegen bijtende stoffen
4. Geen van deze antwoorden is juist

Wat zijn stofeigenschappen?

1. Kleur, geur, brandbaarheid, vierkant
2. Geur, kleur, brandbaarheid, hardheid
3. Brandbaarheid, hardheid, rondheid
4. Hardheid, kleur, geur, doorzichtigheid

Wat zijn stofeigenschappen?

1. Daarmee bepaal je de dichtheid van een stof
2. Dat gaat over de eigenaar van een stof
3. Daaraan kun je een stof herkennen
4. Hoe goed een stofzuiger kan zuigen

Vragen over de les?

Aan de slag!

Lees hoofdstuk 4.1 en maak opgaven: 1 t/m 9 op blz. 190 t/m 194.
Hulp: Nova boek / Docent