rudimentaire organen en botten
Rudimentaire organen en botten bij mens en dier.
Je kan:
-Uitleggen wat rudimentaire organen en botten zijn.
-Uitleggen hoe rudimentaire organen en botten ontstaan door evolutie.
-Onderscheidt kunnen maken tussen wel of niet rudimentair onderdeel.
-Uitleggen waarom een rudimentair orgaan of bot wel een functie kan hebben bij een ander dier.
Leerdoelen:
Nathan Winkel en Enrico Nijlant
Onderdelen in deze les
Rudimentaire organen en botten bij mens en dier.
Je kan:
-Uitleggen wat rudimentaire organen en botten zijn.
-Uitleggen hoe rudimentaire organen en botten ontstaan door evolutie.
-Onderscheidt kunnen maken tussen wel of niet rudimentair onderdeel.
-Uitleggen waarom een rudimentair orgaan of bot wel een functie kan hebben bij een ander dier.
Leerdoelen:
Nathan Winkel en Enrico Nijlant
Wat denken jullie wat het inhoudt?
Evolutietheorie.
De evolutietheorie is een wetenschappelijke uitleg over hoe soorten levende wezens in de loop van miljoenen jaren veranderen en zich aanpassen aan hun omgeving.
Anders uitgelegd:
-Alle planten, dieren en mensen zijn ontstaan uit cellen.
-Door kleine veranderingen (mutaties) en selectie door de omgeving ontstaan er langzaam nieuwe soorten.
Mutaties.
-mutaties zorgen voor nieuwe genen
-geslachtelijke voortplanting zorgt voor nieuwe combinaties
-meer verschillen in individuen.
Maar wat bepaalt wie overleeft en welke eigenschappen overgebracht worden?
-verandering in het DNA
Variatie
Binnen elke soort zijn er verschillen.
Bijvoorbeeld: sommige dieren zijn sneller, sterker of slimmer dan andere.
Strijd om te overleven.
Er is niet genoeg voedsel of ruimte voor iedereen.
Dus organismen moeten “concurreren”.Natuurlijke selectie.
De dieren die zich het best aanpassen aan hun omgeving overleven.Voortplanting.
Die overlevenden krijgen meer nakomelingen.Erfelijkheid.
de aangepaste eigenschappen worden doorgegeven aan de volgende generatie.
Evolutie door natuurlijke selectie.
genetisch variatie.
Selectie: de beste genen blijven over -> variatie neemt af.
Fitness: fittere individuen geven meer genen door -> variatie rond die genen neemt af.
Genetic drift: genen veranderen willekeurig -> variatie kan afnemen door toeval, vooral bij kleine populaties.
Wat zijn rudimentaire organen en botten?
Rudimentaire organen en botten
Dit zijn lichaamsdelen die in de loop van de evolutie hun oorspronkelijke functie grotendeels of helemaal hebben verloren.
Vroeger:
Wel nuttig door leefwijze en leefomgeving.
Nu:
-Verandering in leefwijze en omgeving.
-> Bepaalde organen/ botten niet meer nodig en verdwijnen over de jaren heen.
Evolutie = Lang proces.
Rudimentaire organen door evolutie
-Rudimentaire organen zijn overblijfselen van organen die bij hun voorouders een functie hadden.
-Door natuurlijke selectie werden deze functies minder belangrijk, waardoor de organen kleiner of minder werkzaam werden.
-Ze vormen een belangrijk bewijs voor de evolutietheorie, omdat ze laten zien dat organismen in de loop van de tijd zijn veranderd.
Voorbeeld:
Walvissen stammen af van landdieren. Degenen die beter konden zwemmen, overleefden vaker. Door evolutie kregen de walvissen vinnen en de poten verdwenen, behalve de heup en het dijbeen.
Waarom is de kaak van de neanderthaler geen rudimentair orgaan, terwijl het staartbeen dat wel is?
-Voorouders hadden een staart voor het grijpen in bomen en het houden van evenwicht.
-Door evolutie-> verloor de functie van de staart.
-Door genetische mutatie verloor de voorouders van de mensaap toen de staart
(25 miljoen geleden).
-Neanderthalers hadden grote kaken voor rauw en taai voedsel.
-Verandering dieet-> grote kaken niet meer nuttig.
-In 4 miljoen jaar tijd van groot-> kleine kaken.
Staartbeen
Kaak
Antwoord.
De kaak gebruiken wij nog steeds (niet rudimentair).
Staartbeen heeft zijn gehele functie verloren (rudimentair).
Onderzoek bij varkens vergeleken met de mens (rudimentair).
Onderzoek blindedarm en bijhoeven.
-Vertering van vezelrijk plantaardig voedsel.
Varken.
-Moeilijk afbreekbare koolhydraten.
-Plek voor goede darmbacteriën.
Mens
-Mens aangepast eten.
-Geen / minder plantaardig, dus geen functie.
echter...
-Nu plek voor goede bacteriën.
-Bijv. darminfectie komen goede bacteriën van blindedarm helpen.
Blindedarm
blindedarm
Blinde darm heeft voor mens en varken dezelfde functie gehad.
Bijhoeven varken.
-Varken loopt op 2 tenen; de extra tenen aan de zijkant hebben geen functie
Tenen mens.
-Elke teen nog een functie.
-Vroeger wel bewegelijker doordat we vroeger meer klommen.
Onderzoek blindedarm en bijhoeven.
bijhoeven
Wat hebben jullie geleerd?
