LEZEN
LEZEN
ONDERWERP
Een tekst of een verhaal gaat ergens over.
Dit noem je het onderwerp van een tekst.
Lees de tekst eerst oriënterend
en stel dan de vraag:
Waarover gaat de hele tekst?
DEELONDERWERPEN
In een tekst kunnen verschillende dingen over een onderwerp gezegd worden.
Deze kleinere aspecten van het onderwerp zijn deelonderwerpen.
Meestal wordt er in één alinea één deelonderwerp behandeld.
DEELONDERWERPEN
Als je heel snel wilt weten wat de deelonderwerpen in een tekst zijn, dan lees je een tekst globaal.
Bij globaal lezen lees je alleen de eerste en de laatste zin van elke alinea.
Een goede tekst bestaat uit
drie delen
- een inleiding
- het middenstuk (kern)
- een slot
INLEIDING
- vertelt op een interessante en boeiende manier wat het onderwerp van een tekst is
MIDDENSTUK (KERN)
- bestaat vaak uit meerdere alinea's
- vertelt in elke alinea iets nieuws over het onderwerp
- elke alinea kan een tussenkopje hebben.
Hierin staat alle informatie die de schrijver wil vertellen
SLOT
- dit is de afronding van de tekst
- hierin staat de conclusie, de hoofdgedachte of nog een keer de mening van de schrijven.
Maar geen nieuwe informatie!!
Onderwerp en deelonderwerp
Onderwerp van een tekst:
- een tekst gaat ergens over, dit is het onderwerp van een tekst
- het onderwerp is in één of een paar woorden te noemen
-je stelt de vraag waar gaat de tekst over?
Deelonderwerpen:
- onderwerp van 1 alinea.
HOOFDZAKEN
- alle belangrijke zaken die over een onderwerp worden gegeven
- hoofdzaken lees je vaak in de inleiding, in het slot en in de kernzin van elke alinea
- tussenkopjes en anders gedrukte woorden kunnen ook helpen om hoofdzaken te vinden
BIJZAKEN
- de minder belangrijke informatie over het onderwerp
- bijzaken kun je weglaten in een tekst, het belangrijkste blijft over
-Bijzaken maken de tekst leuker en interessanter, maar je kutn ze weglaten.
KERNZINNEN
- in een kernzin zet een schrijver vaak het belangrijkste van de alinea: de hoofdzaak
- andere zinnen bevatten bijzaken, minder belangrijke dingen
Bijvoorbeeld; uitleg van de kernzin, een voorbeeld of een argument.
KERNZINNEN
- een kernzin is vaak de eerste of de laatste zin van de alinea
DOEL LEZEN H3
TEKSTVERBANDEN
- je kunt voorbeelden, opsommingen en volgorde van tijd in een tekst herkennen
- je kunt signaalwoorden in de tekst herkennen
TEKSTVERBANDEN
Zorgen ervoor dat
woorden, zinnen en alinea's
met elkaar samenhangen.
FEIT
- Uitspraak over iets wat waar of niet waar is
- Een feit kan je controleren
Voorbeeld van een feit:
De helft van de veertienjarigen in Nederland krijgt €50,00 kleedgeld per maand.
Je kunt controleren of dit waar is door in de krant te kijken of het op internet op te zoeken.
MENING (STANDPUNT)
- Wat iemand ergens van vindt
Het is niet controleerbaar
-Je kunt het eens of oneens zijn
Voorbeeld van een mening:
Ik vind het goed dat jongeren kleedgeld krijgen.
ARGUMENT
- Een argument is een uitleg waarmee je een mening verdedigt.
- Je herkent een agument aan signaalwoorden als:
want, namelijk, omdat
Voorbeeld van een argument:
Ik vind het goed dat jongeren kleedgeld krijgen (mening), want dan leren zij met geld omgaan (argument).
LEZEN H5
DOEL LEZEN H5
VERBANDEN EN SIGNAALWOORDEN
- je kunt met behulp van signaalwoorden
de tekstverbanden
vergelijking, tegenstelling en reden
herkennen en begrijpen
Eerder leerde je de volgende verbanden
in teksten herkennen en begrijpen
- Een opsomming;
- Een voorbeeld;
- Een tijdsvolgorde (chronologie).
SIGNAALWOORDEN
Aan een
signaalwoord
zie je met
welk tekstverband
je te maken hebt.
LEZEN H6
DOEL LEZEN H6
- HET DOEL VAN EEN TEKST HERKENNEN
- BEPALEN VOOR WELK PUBLIEK EEN TEKST IS GESCHREVEN
DOEL van een tekst
- De schrijver wil bij de lezer iets bereiken, daarom heeft een tekst een DOEL
DOEL:
Informeren
De schrijver wil dat je iets te weten komt
DOEL:
Overtuigen
De schrijver wil zijn mening geven
DOEL:
Waarschuwen
De schrijver wil dat je iets NIET doet
DOEL:
Activeren
De schrijver wil dat je iets WEL gaat doen
DOEL:
Instrueren
De schrijver wil uitleggen hoe je iets moet doen
DOEL:
Adviseren
De schrijver wil je raad geven
DOEL:
Amuseren
De schrijver wil je vermaken
PUBLIEK van een tekst
- Om het DOEL van een tekst te kunnen bereiken, moet de schrijver rekening houden met zijn PUBLIEK
PUBLIEK van een tekst
Voor welk publiek een tekst bedoeld is, zie je aan:
- het onderwerp
- het taalgebruik
- de bron
- de lay-out
PUBLIEK van een tekst
Het onderwerp:
- Een tekst over hiphop is bijvoorbeeld bedoeld voor jongeren.
- Een tekst over zonnepanelen op een huis is bijvoorbeeld bedoeld voor volwassenen.
PUBLIEK van een tekst
Het taalgebruik:
- Teksten in jongerentijdschriften hebben bijvoorbeeld veel eigentijdse en nieuwe woorden. In een tekst voor jongeren wordt de lezer aangesproken met 'je'.
- In een tekst voor volwassenen kan de lezer ook aangesproken worden met 'u'.
PUBLIEK van een tekst
De bron (waar een tekst vandaan komt):
- Een tekst in de Taptoe is voor kinderen bedoeld en een tekst in Girlz voor tienermeisjes.
- Een tekst uit het NRC Handelsblad of uit tijdschrift Quest is voor volwassenen bedoeld.
PUBLIEK van een tekst
De lay-out:
- In jongerentijdschriften zie je vaak veel illustraties (plaatjes), grote koppen, veel kleuren en lettertypen.
- Ingewikkelde teksten voor volwassenen zien er vaak saaier uit dan teksten voor jongeren.