Les 3 Voorlichting en Preventie (sept 2025)

Preventie en voorlichting

Deel 2

1 / 21
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWelzijnMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 21 slides, met interactieve quiz en tekstslides.

time-iconLesduur is: 150 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Preventie en voorlichting

Deel 2

Leerdoelen

  • Aan het einde van de les benoemt student

  • Welke preventiemiddelen er zijn

  • Welke wetten en organisaties betrokken zijn bij preventie

  • Hoe preventie vergoed wordt

  • Wat screening is

  • Welke preventie door de HA en DA gegeven wordt

  • Wat de nadelen zijn van screening / preventie

  • Wat programmatische preventie inhoudt

  • Wat positief en negatief betekenen

  • Wat risico factoren inhouden

  • Wat gezondheid is

  • Wat somatisch en psychosomatisch is

  • De 6 Dimensies van Machteld Huber

Terugblik

Kunnen we nog voorbeelden noemen?

Weten we het nog??

Stappenplan bij voorlichting van Hoenen.


  1. Openstaan

  2. Begrijpen

  3. Willen

  4. Doen

  5. Blijven doen

Preventiemiddelen

Voor preventie is meer nodig dan alleen voorlichting, namelijk ook voorzieningen en wetgeving/voorschriften.


Denk aan bijvoorbeeld:

Griepvaccinatie: Vaccin & Organisatie rondom de vaccinatie & Voorlichting


HIV infectie voorkomen: Spuit-omruil voorzieningen & Voorlichting & Preventieve medicatie


Gebit beschermen bij sport: Gebitbeschermers


Afspraak herinnering  Oproepsystemen


Wetten en organisaties

Er zijn heel veel wetten en organisaties in Nederland die zich op de een of andere manier bezig houden met preventie. Het is belangrijk hier bekend mee te zijn.


Opdracht:

  • Elke student krijgt een onderwerp.

  • Zoek op wat deze wet of organisatie te maken heeft met preventie.

  • Vat dit samen in maximaal 5 zinnen.

  • Klassikaal: Vertel 1 voor 1 wat jouw onderwerp was, en welke informatie je gevonden hebt

10

minute

00

second

Preventie - vergoedingen

Wie betaalt er voor de preventieve maatregelen in Nederland?


Daar is geen 'simpel' antwoord op. Ook hier zijn weer verschillende organisaties bij betrokken

Preventie - vergoedingen

1. Rijksoverheid / Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

  • Wat: Landelijke preventieprogramma’s, campagnes en bevolkingsonderzoeken.

  • Voorbeelden:

    • Landelijke vaccinatieprogramma’s (RVP)

    • Bevolkingsonderzoeken: borst-, darm- en baarmoederhalskanker

    • Nationale campagnes tegen roken, alcohol, overgewicht

Preventie - vergoedingen

2. Zorgverzekeraars

  • Wat: Preventieve zorg vergoed vanuit de basisverzekering of aanvullende pakketten.

  • Voorbeelden:

    • Stoppen-met-rokenprogramma’s

    • Preventieve onderzoeken bij diabetes of hart- en vaatziekten

    • Vaccinaties voor specifieke risicogroepen (bijv. griep, HPV)

Preventie - vergoedingen

3. Gemeenten

  • Wat: Lokale preventie en gezondheidsbevordering (Wpg en Wmo).

  • Voorbeelden:

    • Voorlichting over gezonde voeding, bewegen, mentale gezondheid

    • Jeugd- en opvoedprogramma’s

    • Sport- en beweegactiviteiten voor kwetsbare groepen

    • Huis-aan-huis campagnes tegen bijvoorbeeld huiselijk geweld of eenzaamheid

Preventie - vergoedingen

4. Werkgevers

  • Wat: Preventieve maatregelen voor werknemers (Arbowet en secundaire arbeidsvoorwaarden).

  • Voorbeelden:

    • Bedrijfsfitness of beweegprogramma’s

    • Risico-inventarisatie en preventieve maatregelen tegen werkgerelateerde stress of blessures

    • Bedrijfsvaccinaties (bijv. griep)

Preventie - vergoedingen

5. Fondsen en patiëntenorganisaties

  • Wat: Specifieke preventiecampagnes, voorlichting en vroege opsporing.

  • Voorbeelden:

    • Hartstichting: campagnes over hart- en vaatziekten, gezonde leefstijl

    • Longfonds: rookpreventie en COPD-voorlichting

    • KWF: campagnes tegen huid- en longkanker, screening voor vroege opsporing

    • Diabetesfonds: voorlichting over voeding, bewegen en leefstijl

Screening als vorm van preventie

Screening is een vorm van secundaire preventie


Door groepen mensen met bepaalde risicofactoren op te roepen voor onderzoek, hoopt men vroege tekenen van een ziekte of probleem op te sporen.


We kennen inmiddels door voorbeelden van het bevolkingsonderzoek en periodieke tandartscontroles.


Maar welke vormen van screening vinden er plaats in de huisartsenpraktijk of het ziekenhuis?


Screening / Preventie door de HA en DA

Naast voorlichting en adviezen wordt er ook programmatische preventie geboden:


Programmatische preventie is een vorm van georganiseerde, systematische preventie waarbij een specifieke doelgroep structureel wordt benaderd volgens een vast programma of protocol. Het doel is ziekten voorkomen of vroeg opsporen door regelmatig en gepland contact.

  • Stoppen met roken

  • Overgewicht

  • Pre - diabetes

  • Diabetes

  • Check-up

  • Alcoholproblematiek

  • Opvolgen hoge bloeddruk

  • Periodieke controles bij chronische aandoeningen

1

minute

00

second

Nadelen van preventie / screening??

Nadelen van preventie / screening

  • Kosten voor de samenleving

  • Koorts na een vaccinatie

  • Ongemak tijdens het onderzoek (bijvoorbeeld een uitstrijkje)

  • Angst en onzekerheid tot de uitslag er is

  • Complicaties als gevolg van het onderzoek (allergische reactie)

  • Effectiviteit: Hoeveel mensen moet je onderzoeken en hoeveel mensen zijn daar uiteindelijk echt mee geholpen?

  • Is het nuttig: Is er wel een effectieve behandeling voor mensen die opgespoord zijn, welke een beter resultaat geeft dan later behandelen?

Positief of negatief?

Casus:


Mevrouw de Bruin heeft laten onderzoeken of zij besmet is met een virus.
De uitkomst is binnengekomen, en zij is inderdaad besmet.

Is deze uitslag positief of negatief?


Positief: Steek je rechterhand op

Negatief: Steek je linkerhand op

Positief of negatief?

Meestal betekent een positieve uitslag is goeds, zoals het behalen van je diploma.


Als het gaat om medische uitslagen:


Positief = aanwezig

Negatief = afwezig


Vaak is het dus niet zo positief als de uitslag van een onderzoek positief is...

Wanneer is dit wel het geval?

Vals-positief of vals-negatief? - Opdracht in It's

Bij veel onderzoeken kan het voorkomen dat de uitslag vals blijkt.

Dit kan verschillende oorzaken hebben.

Zoek uit wat een vals-positieve en vals-negatieve uitslag betekenen

Zoek 3 voorbeelden bij elke mogelijke uitslag, steeds over een ander onderwerp/onderzoek:

  1. Positief

  2. Vals-positief

  3. Negatief

  4. Vals-negatief



Noteer 3 mogelijke oorzaken van een vals-positieve of vals-negatieve uitslag en noem daarbij steeds een voorbeeld.

Risicofactoren

Een kenmerk, omstandigheid of gedrag dat de kans verhoogt op het ontstaan of verergeren van een ziekte of gezondheidsprobleem.



Leefstijl

Roken, overmatig alcoholgebruik, ongezonde voeding (veel vet, zout, suiker), te weinig beweging, overgewicht/obesitas

Medisch-biologisch

Hoge bloeddruk, hoog cholesterol, diabetes mellitus, erfelijke aanleg, leeftijd

Psychosociaal

Chronische stress, eenzaamheid, lage sociaaleconomische status, afkomst

Omgevingsfactoren

Blootstelling aan fijnstof, asbest of giftige stoffen, ongezonde of zware werkomstandigheden (bijv. nachtdiensten)