3M T1 Organen en cellen.pptx

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo t, mavo
• Leerjaar 3

• Organen en Cellen

Thema 1

1

Bs1. Organismen

• Je kunt negen levenskenmerken van organismen noemen

• Je kunt de levensfasen van de mens noemen met de gemiddelde leeftijden en voorbeelden van ontwikkeling geven.

2

Organismen:Levenskenmerken

• Stofwisseling (stoffen uitwisselen met de omgeving):

  • Ademhalen

  • Uitscheiden

  • Voeden

• Reageren op prikkels (uit de omgeving)

  • Waarnemen

  • Bewegen

• Zorgen voor nakomelingen

  • Voortplanten

• Groei en ontwikkeling

  • Lichamelijk

  • geestelijk

3

Levensfasen

Levensloop: individu

Levensfasen

Levenscyclus: soort

4

Bs1. Doelen en doen

• Je kunt negen levenskenmerken van organismen noemen

• Je kunt de levensfasen van de mens noemen met de gemiddelde leeftijden en voorbeelden van ontwikkeling geven.

• Opdracht 1 – 3 (kennis)

• Opdracht 4 – 7 (inzicht)

• Huiswerk voor de volgende les af: Voorkennis: 4 §1: 1, 3, 6 (7)

• EN leer de tekst!

5

Bs2. De bouw van een organisme

• Je kunt de organisatieniveaus binnen een organisme benoemen en beschrijven.

6

Orgaanstelsel:

7

2. De bouw van een organisme

groep samenwerkende organen die samen een bepaalde functie hebben

Weefsel

• Groep cellen met dezelfde vorm en dezelfde functie

  • tussencelstof

8

Orgaan

• Bestaat uit verschillende weefsels

• Vorm die past bij hun functie

• Hebben alle organismen organen?

• Planten hebben ook organen:

• wortels, stengels, bladeren

9

Borstholte en buikholte

• Organen liggen in één van deze twee delen

• Gescheiden door het middenrif

• Organen die in zowel de borstholte als de buikholte liggen:

  • slokdarm

  • aorta (bloedvat hart -> organen)

  • holle ader (bloedvat organen -> hart)

10

Borst- en buikholte

Torso

1. Lever

2. Maag

3. Luchtpijp

4. Long

5. Hart

6. Middenrif

7. Dikke darm

8. Dunne darm

   
   

11

Opdracht 4

Dwarsdoorsneden romp

1. Wervel

2. Rib

3. Long

4. Hart

5. Borstbeen

6. Galblaas

7. Lever

8. Nier

9. Aorta

10. Maag

12

Opdracht 4

Organisatieniveau’s:van klein naar groot

13

Bs2. Doelen en doen

• Je kunt de organisatieniveaus binnen een organisme benoemen en beschrijven.

• Opdracht 1 – 3 (kennis)

• Opdracht 4 – 7 (inzicht)

• Huiswerk voor de volgende les af: §2: 1, 3, 4 (7)

• EN leer de tekst!

14

Bs3. Cellen van dieren en planten

• Je kunt delen benoemen van dierlijke en plantaardige cellen met hun kenmerken en functies.

15

Organisatie niveausvan klein naar groot

16

3. Cellen: dierlijk

17

Celkern

Cytoplasma

Celmembraan

Ongeveer honderduizend miljard cellen in een mens 100.000.000.000.000 cellen

DNA: erfelijke eigenschappen

Stroperige vloeistof

Dun vliesje om cel

3. Cellen: plantaardig

18

Kenmerken plantaardige cel

(verschil met dierlijke cel):

Celwand

Stevig laagje

om de cel heen

Vacuole

Blaasje met vloeistof

Korrels (plastiden: in het cytoplasma):

Bladgroenkorrels

fotosynthese

Kleurstofkorrels

Zetmeelkorrels

Wanneer een banaan rijpt veranderen plastiden/korrels: van bladgroenkorrels in kleurstofkorrels.

Wat gebeurt hier?

19

Bs3. Doelen en doen

• Je kunt delen benoemen van dierlijke en plantaardige cellen met hun kenmerken en functies.

• Opdracht 1 – 3 (kennis)

• Opdracht 4 – 7 (inzicht)

• Huiswerk voor de volgende les af: §3: 1, 2, 3 (5)

• EN leer de tekst!

20

Bs4. Chromosomen

• Je kunt de kenmerken van chromosomen beschrijven.

21

4. Chromosomen

• Celkern

  • Chromosoom

    • DNA + eiwit

• DNA

  • Erfelijke eigenschappen

22

Chromosomen

portret

Mens heeft: 46 chromosomen

Man of vrouw?

In 23 paar

23e paar = geslachtschromosomen

23

Bs4. Doelen en doen

• Je kunt de kenmerken van chromosomen beschrijven.

• Opdracht 1 – 3 (kennis)

• Opdracht 4 – 6 (inzicht)

• Huiswerk voor de volgende les af: §4: 1, 3, 4 (5, 6)

• EN leer de tekst!

24

Bs5. Gewone celdeling (mitose)

• Je kunt beschrijven hoe een gewone celdeling (mitose) verloopt, wat het doel van de mitose is en wat de kenmerken ervan zijn.

25

5. Gewone celdeling (mitose)

• nieuwe cellen met hetzelfde aantal chromosomen (als de moedercel)

• vorming van nieuwe cellen voor: groei, vervanging en herstel

26

1. DNA kopiëren

2. Spiraliseren (zichtbaar)

3. Kerndeling

4. Celdeling

5. Plasmagroei

27

Wat is de juiste volgorde?

28

https://schooltv.nl/video/mitose-wat-is-dat

Opdracht 3 blz 33

29

Bs5. Doelen en doen

• Je kunt beschrijven hoe een gewone celdeling (mitose) verloopt, wat het doel van de mitose is en wat de kenmerken ervan zijn.

• Opdracht 1 – 3 (kennis)

• Opdracht 4 – 7 (inzicht)

• Huiswerk voor de volgende les af: §5: 1, 2, 3 (5)

• EN leer de tekst!

30

Bs6. Reductiedeling (meiose)

• Je kunt beschrijven hoe een reductiedeling (meiose) verloopt, wat het doel van de meiose is en wat de kenmerken ervan zijn.

• Je kunt de verschillen in de bouw van zaadcellen en eicellen noemen.

• Je kunt beschrijven hoe geslachtschromosomen het geslacht van een mens bepalen.

31

Reductiedeling (meiose)

• nieuwe cellen met de helft van het aantal chromosomen (als de moedercel)

• vorming van geslachtscellen (eicel en zaadcel)

• Overeenkomst en verschil

32

Geslachtschromosomen bij bevruchting

• In een geslachtscel (van de mens) zitten 23 chromosomen

  • Van ieder paar één

33

Opdracht 3 blz.38

34

Opdr. 4 blz.39

35

Bs6. Doelen en doen

• Je kunt beschrijven hoe een reductiedeling (meiose) verloopt, wat het doel van de meiose is en wat de kenmerken ervan zijn.

• Je kunt de verschillen in de bouw van zaadcellen en eicellen noemen.

• Je kunt beschrijven hoe geslachtschromosomen het geslacht van een mens bepalen.

• Opdracht 1 – 3 (kennis)

• Opdracht 4 – 7 (inzicht)

• Huiswerk voor de volgende les af: §6: 1, 2, (3) 4

• EN leer de tekst!

36

Leren onderzoeken

37

LO1. Werken met de microscoop (blz 44)

38

Onderdelen microscoop

39

1. Tubus

2. Revolver

3. Objectief

4. Preparaatklem

5. Diafragma

6. Lamp

7. Oculair

8. Statief

9. Tafel

10. Grote schroef

11. Kleine schroef

12. Aan/uitknop

Opdracht 1

Blz 48

12

11

LO3. een preparaat maken(Blz 49 - 51)

40

LO3. Biologisch onderzoek(Blz 51 - 56)

41

1. Waarnemingen (observatie)  Probleemstelling

2. Onderzoeksvraag

3. Hypothese (verwachting) : geeft een mogelijk antwoord op de onderzoeksvraag

4. Onderzoeksopzet met een werkplan beschrijven:

• proefgroep (blootgesteld aan de factor die je wilt onderzoeken) en een controlegroep (niet)

  • Proeven moet je met grote aantallen uitvoeren

  • Per proef mag je slechts één factor onderzoeken (alle andere omstandigheden moeten gelijk zijn)

1. Resultaten

• in tabel / grafiek / diagram

1. Conclusie

de resultaten worden vergeleken met de hypothese

Opdracht 2 blz 54

42

Doelen en doen

43

• Je kunt werken met een loep en een microscoop.

• Je weet hoe je een preparaat kunt maken.

• Je kunt een biologisch onderzoek voorbereiden, uitvoeren en beoordelen.

Huiswerk voor de volgende les af: §6: 1, 2, (3) 4

• blz. 48: (1) 3

  • blz. 51: (1)

    • blz. 53: 1, 2, 3, 4, 5 (6)

    • + Test jezelf (online)

• EN leer de tekst!

Begrippen:

• Celkern, cytoplasma, celmembraan, vacuole, celwand, bladgroenkorrels, zetmeelkorrels, kleurstofkorrels, levensverschijnselen, cel, weefsel, orgaan, orgaanstelsel, organisme

• Chromosomen, erfelijke eigenschappen, mitose, spiraliseren, kerndeling

• Onderzoeksvraag, werkplan, controlegroep, hypothese

• BVJ online: flashcards en in de samenvatting (vanaf blz 64) LET WEL: hier staan géén plaatjes, dus is niet genoeg om alleen de samenvatting te leren!)

44

Klaar met lesstof en opdrachten?

• Check je leerdoelen en begrippen

  • (doelstellingen blz 29-31)

• Maak de DT (boek) (blz 32-37)

• of Test jezelf (online)

• Coronatip: Verrijkingsstof 3 Virussen (blz 40-41)

45

Week voor de SE: Examentrainer (blz 42-43)

https://www.bioplek.org/animaties/cel/mitosex.html

https://biologiepagina.nl/34mavo/organenencellen/inleiding.htm