Examenjaar D&P: zo werkt het
Welkom in je examenjaar
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Welkom in je examenjaar
Open met het idee dat het examenjaar nu al begonnen is, niet pas bij de centrale examens. Leg de link met D&P en het vmbo-diploma.
Dit ga je leren
Ik kan uitleggen hoe mijn examenjaar is opgebouwd, welke cijfers meetellen en aan welke voorwaarden ik moet voldoen om te slagen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden komen bij jou op als je denkt aan je examenjaar?
Gebruik de woordwolk om voorkennis en gevoel op te halen. Verwachte woorden: spannend, diploma, examens, planning, stress, kansen, D&P, cijfers.
Waarom dit jaar telt
Dit schooljaar werk je toe naar je vmbo-diploma.
Alles wat je dit jaar doet, kan invloed hebben op je eindcijfers.
Je rondt vakken af, maakt schoolexamens en werkt toe naar de officiële examens.
Het doel aan het einde van het jaar is duidelijk: je diploma halen.
Deze slide heeft geen instructies
Je examen begint nu al
In leerjaar 4:
maak je je laatste schoolexamens
rond je verschillende vakken af
werk je verder aan cijfers uit het PTA
maak je het CSPE voor D&P
maak je de centrale examens
Al deze resultaten samen bepalen of je slaagt.
Benadruk expliciet de zin: het examen begint niet pas in mei. Dat is vaak een misvatting bij leerlingen.
Waar werk je naartoe?
Je examenjaar is een combinatie van:
toetsen en opdrachten
praktische onderdelen
landelijke examens
Daarom zijn inzet, planning en aanwezigheid het hele jaar belangrijk.
Deze slide heeft geen instructies
Welke vakken tellen mee?
Voor de uitslag tellen onder andere deze vakken mee:
Nederlands
Engels
Maatschappijleer
Economie
Wiskunde of biologie
D&P profielvak
D&P keuzevakken
Noem erbij dat de precieze vakken per leerling kunnen verschillen, bijvoorbeeld wiskunde of biologie.
Ook deze onderdelen moeten op orde zijn
Niet alleen cijfers zijn belangrijk.
Ook deze onderdelen moeten volgens de geldende eisen voldoende zijn afgerond:
LO
CKV
het loopbaandossier
Zonder afgeronde onderdelen kun je alsnog in de problemen komen.
Deze slide heeft geen instructies
Maatschappijleer telt mee
Maatschappijleer is al afgesloten in leerjaar 3 met een SE-eindcijfer.
Dat cijfer blijft meetellen in de slaag-zakregeling.
Een goed cijfer voor maatschappijleer kan later helpen als compensatie voor een onvoldoende.
Veel leerlingen denken dat een vak uit leerjaar 3 niet meer belangrijk is. Benoem dat dit al een echt examencijfer is.
Welke uitspraak past het best bij deze eerste uitleg?
Het examen begint in mei
Alleen centrale examens tellen
Leerjaar 4 telt nu al mee
Alleen praktijk telt mee
Toetst het kerninzicht uit slides 2-7: het examenjaar loopt al vanaf nu en bestaat uit meerdere onderdelen.
Vul de kernwoorden in
In leerjaar 4 werk je al aan je eindcijfers. Niet alleen vakken zoals Nederlands en Engels tellen mee, maar ook maatschappijleer uit leerjaar 3. Daarnaast moeten onderdelen zoals LO, CKV en het loopbaandossier op orde zijn.
Benadrukt drie dragende punten uit het eerste blok: eindcijfers, maatschappijleer telt mee en ook niet-cijferonderdelen moeten afgerond zijn.
Wat is het PTA?
PTA betekent: Programma van Toetsing en Afsluiting.
In het PTA staat:
welke toetsen en opdrachten meetellen
wanneer je ze maakt
hoe zwaar een toets meetelt
of een toets herkansbaar is
welke praktische opdrachten je moet afronden
Deze slide heeft geen instructies
Het PTA helpt je plannen
Kijk niet pas vlak voor een toets in je PTA.
Gebruik het om:
deadlines op tijd te zien
toetsweken voor te bereiden
herkansingen te begrijpen
praktische opdrachten af te ronden
Maak hier de koppeling naar zelfstandigheid: wie het PTA goed gebruikt, voorkomt verrassingen.
Waarom het PTA belangrijk is
Het PTA laat zien wat meetelt en hoe zwaar iets meetelt.
Daardoor kun je beter inschatten welke opdrachten en toetsen veel invloed hebben op je eindcijfer.
Het PTA is dus niet alleen een lijst, maar ook een hulpmiddel om vooruit te plannen.
Deze slide heeft geen instructies
Waarvoor gebruik je het PTA vooral?
Vooruit plannen
Cijfers afronden
Vakken kiezen
Diploma ophalen
Sluit aan op slides 8-10: PTA is niet alleen een lijst, maar een hulpmiddel om toetsen, wegingen en deadlines vooruit te plannen.
Maak de uitleg compleet
Het PTA is het Programma van Toetsing en Afsluiting. Daarin staat welke toetsen meetellen, hoe zwaar ze wegen en of een toets herkansbaar is. Daarom helpt het PTA je om beter te plannen.
Deze slide heeft geen instructies
SE, CE en CSPE
In je examenjaar krijg je te maken met verschillende soorten cijfers:
SE – schoolexamen
CE – centraal examen
CSPE – centraal schriftelijk en praktisch examen
Deze onderdelen hebben elk een eigen plek in je examenjaar.
Deze slide heeft geen instructies
Drie soorten examens
SE en CE
CSPE – Centraal Schriftelijk en Praktisch Examen
Het landelijke praktijkexamen voor Dienstverlening & Producten.
Bij D&P telt dus ook een officieel centraal examen mee.
CSPE bij D&P
SE – Schoolexamen
Toetsen en opdrachten die door school worden afgenomen.
CE – Centraal examen
Landelijk examen voor bijvoorbeeld Nederlands, Engels, economie en wiskunde/biologie.
Benadruk dat D&P niet alleen uit praktijklessen bestaat; het CSPE is een landelijk examenonderdeel.
Wat betekent dit voor D&P?
Voor D&P wordt niet alleen gekeken naar wat je tijdens de lessen doet.
Ook het CSPE telt officieel mee.
Dat maakt D&P een belangrijk examenonderdeel binnen je totale uitslag.
Deze slide heeft geen instructies
D&P: twee belangrijke onderdelen
Bij Dienstverlening & Producten heb je twee belangrijke onderdelen:
het profielvak D&P
de beroepsgerichte keuzevakken
Beide onderdelen leveren cijfers op die meetellen voor je examenresultaat.
Deze slide heeft geen instructies
Hoe D&P meetelt
Je krijgt hiervoor een eindcijfer.
Het CSPE maakt hier deel van uit.
De beroepsgerichte keuzevakken worden afgesloten met schoolexamens.
De eindcijfers worden samen gemiddeld tot één combinatiecijfer.
Profielvak D&P
Keuzevakken
Deze slide heeft geen instructies
Belangrijke regel bij keuzevakken
Bij basis en kader geldt bovendien:
Voor ieder afzonderlijk keuzevak moet je minimaal een 4 als eindcijfer halen.
Een goed gemiddelde is dus niet genoeg als één keuzevak te laag is afgesloten.
Noem dit rustig en duidelijk; leerlingen onthouden vaak alleen het combinatiecijfer en vergeten de ondergrens per keuzevak.
Praktijkvakken zijn geen bijzaak
Bij basis en kader telt D&P behoorlijk mee:
het profielvak levert een eindcijfer op
de keuzevakken leveren samen een combinatiecijfer op
ieder keuzevak moet minimaal een 4 zijn
het CSPE telt mee bij de centrale examens
D&P kan dus het verschil maken tussen slagen en zakken.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het CSPE bij D&P?
Een schoolexamen
Een praktijkopdracht
Een centraal praktijkexamen
Een keuzevakgemiddelde
Distractors zijn bewust verwarrend: leerlingen halen CSPE vaak door elkaar met SE of met het combinatiecijfer van keuzevakken.
Vul de D&P-begrippen in
Bij D&P heb je het profielvak en de beroepsgerichte keuzevakken. Het profielvak levert een eindcijfer op. De keuzevakken worden gemiddeld tot één combinatiecijfer. Bij basis en kader moet ieder keuzevak minimaal een 4 zijn.
Controleert of leerlingen het onderscheid kennen tussen profielvak, eindcijfer, combinatiecijfer en de ondergrens per keuzevak.
Waarom is D&P geen bijzaak in je examenjaar?
Bespreek dat D&P zwaar meetelt doordat het profielvak een eindcijfer oplevert, keuzevakken samen een combinatiecijfer vormen, ieder keuzevak minimaal een 4 moet zijn en het CSPE meetelt bij de centrale examens.
Slagen: eerst het examengemiddelde
Je moet aan alle voorwaarden voldoen om te slagen.
Voorwaarde 1:
Het gemiddelde van al je cijfers voor de centrale examens en het CSPE moet minimaal 5,5 zijn.
Lage examencijfers kun je dus niet zomaar compenseren met hoge SE-cijfers.
Deze slide heeft geen instructies
Extra regel voor Nederlands
Voor Nederlands geldt een aparte regel:
Je eindcijfer Nederlands moet minimaal een 5 zijn.
Een 4 voor Nederlands betekent dus dat je niet geslaagd bent, ook niet als andere cijfers hoger zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Daarna kijk je naar je eindcijfers
Je bent geslaagd als:
al je eindcijfers 6 of hoger zijn
of je één 5 hebt en de rest 6 of hoger
of je één 4 hebt, minimaal één 7 en de rest 6 of hoger
of je twee keer een 5 hebt, minimaal één 7 en de rest 6 of hoger
Deze slide heeft geen instructies
Ondergrens bij eindcijfers
Bij de slaag-zakregeling geldt ook:
Geen enkel eindcijfer mag lager zijn dan een 4.
Je kijkt dus niet alleen naar gemiddelden, maar ook naar de combinatie van onvoldoendes en compensatie.
Verbind hier de eerdere slides: 5,5-gemiddelde voor CE/CSPE, minimaal 5 voor Nederlands, en daarna de eindcijferregeling.
Voorbeeld A en B
Voorbeeld A
Nederlands 5, Engels 6, Economie 6, Wiskunde 6, Maatschappijleer 6, D&P profielvak 6, D&P combinatiecijfer 6
→ kan slagen
Voorbeeld B
Nederlands 6, Engels 6, Economie 4, Wiskunde 6, Maatschappijleer 7, D&P profielvak 6, D&P combinatiecijfer 6
→ kan slagen: de 7 compenseert de 4
Herinner erbij dat in beide voorbeelden óók het gemiddelde van CE en CSPE minimaal 5,5 moet zijn.
Voorbeeld C
Voorbeeld C
Nederlands 5, Engels 5, Economie 5, Wiskunde 7, rest 6
→ niet geslaagd
Drie vijven is te veel binnen de slaag-zakregeling.
Ook hier geldt daarnaast nog steeds de eis van minimaal 5,5 voor CE en CSPE.
Deze slide heeft geen instructies
Welke combinatie kan binnen de regels slagen?
Drie 5'en
Eén 4, rest 6
Eén 5, rest 6+
Nederlands 4, rest 7
Gebaseerd op slides 18-23. Let op: los van deze optie moeten CE en CSPE gemiddeld ook minimaal 5,5 zijn.
Voorbeeld B: Nederlands 6, Engels 6, Economie 4, Wiskunde 6, Maatschappijleer 7, D&P 6, combinatie 6. Wat denk jij?
Kan slagen
Kan niet slagen
Deze slide heeft geen instructies
Maak de slaagregels af
Om te slagen moet het gemiddelde van je CE en CSPE minimaal 5,5 zijn. Voor Nederlands geldt dat je eindcijfer minimaal een 5 moet zijn.
Koppelt de drie kernregels terug: CE/CSPE-gemiddelde, aparte ondergrens voor Nederlands en de eindcijferregeling uit de voorbeelden.
Zo kom je goed door het jaar
Wat helpt om je kans op slagen groter te maken?
actief meedoen tijdens de lessen
vragen stellen als je iets niet begrijpt
opdrachten op tijd inleveren
praktische opdrachten compleet maken
regelmatig Magister, LessonUp en Teams bijhouden
Deze slide heeft geen instructies
Werk vooruit, niet achteraf
Goede gewoonten maken verschil:
vooruitkijken naar toetsweken en deadlines
op tijd beginnen met leren
feedback van docenten gebruiken
oefenen met examenopgaven
Deze slide heeft geen instructies
Vraag op tijd om hulp
Wacht niet tot de laatste weken.
Heb je een achterstand, kun je een opdracht niet vinden, snap je de stof niet of maak je je zorgen over een cijfer?
Bespreek het meteen met je docent of mentor.
Kleine problemen zijn eerder op te lossen dan grote achterstanden.
Deze slide heeft geen instructies
Samen werken aan jouw diploma
Jij brengt:
inzet
aanwezigheid
planning
opdrachten
oefenen
Wij bieden:
uitleg
begeleiding
feedback
hulp
voorbereiding
Sluit positief af: het hoeft niet meteen perfect, maar leerlingen moeten wel blijven werken en afspraken nakomen.
Hoe sta jij nu aan het begin van je examenjaar?
Deze slide heeft geen instructies
Wat ga jij deze week doen om je slaagkans te vergroten?
Laat leerlingen concreet worden: planning, PTA checken, op tijd leren, hulp vragen, opdrachten bijhouden, feedback gebruiken.
Welk onderdeel van deze uitleg wil jij nog beter begrijpen?
Gebruik antwoorden om te peilen waar nog onzekerheid zit: PTA, D&P, compensatie, Nederlandsregel, CE/CSPE-gemiddelde of planning.
Begrippenlijst
PTA - Programma van Toetsing en Afsluiting met informatie over toetsen, opdrachten, weging en herkansing.
SE - Schoolexamen: toetsen en opdrachten die door de school worden afgenomen.
CE - Centraal examen: landelijk examen voor algemene vakken.
CSPE - Centraal Schriftelijk en Praktisch Examen voor het profielvak D&P.
eindcijfer - Het cijfer dat uiteindelijk meetelt in de uitslag.
combinatiecijfer - Het gemiddelde van de eindcijfers van de beroepsgerichte keuzevakken.
compensatie - Een hoger cijfer, zoals een 7, dat een onvoldoende binnen de regels kan opvangen.
Deze slide heeft geen instructies
