Lesplanning
Nakijken weektaak
Nieuwe lesstof (Lesson-up)
Oefenen Kijk- en luistertoets > 13 oktober
Weektaak
Lesplanning
Nakijken weektaak
Nieuwe lesstof (Lesson-up)
Oefenen Kijk- en luistertoets > 13 oktober
Weektaak
Deze slide heeft geen instructies
Komma's en leenwoorden
Deze les combineert twee korte onderdelen uit de cursus: komma's gebruiken en leenwoorden spellen. Houd het tempo hoog vanwege de lesduur van ongeveer 25 minuten.
Leerdoel
Ik kan komma's op de juiste manier gebruiken.
De gebruiker noemde ook een tweede leerdoel over leenwoorden. Voor deze les is één leerdoel verplicht; neem komma's als hoofddoel en behandel leenwoorden als tweede nieuwe lesstof binnen dezelfde lesplanning.
Waar denk je aan bij komma's en leenwoorden?
Gebruik dit als korte voorkennis-activatie. Verwachte woorden: voegwoord, opsomming, persoonsvorm, Engels, Frans, accent, koppelteken.
Leestekens maken lezen duidelijk
Elke zin begint met een hoofdletter
Een zin eindigt met een punt, vraagteken of uitroepteken
Leestekens helpen de lezer om zinnen goed te begrijpen
De komma laat zien hoe een zin in elkaar zit
Activeer kort de voorkennis: leerlingen kennen al voegwoorden en samengestelde zinnen. Verbind dat meteen aan het gebruik van de komma.
Wanneer gebruik je een komma?
bij twee persoonsvormen in één zin
in een opsomming
voor sommige voegwoorden
niet voor het voegwoord en
Noem dat dit de drie hoofdregels van vandaag zijn. Werk daarna elke regel apart uit.
Komma bij twee persoonsvormen
In een samengestelde zin staan vaak twee persoonsvormen. Een komma maakt dan de zinsdelen duidelijker.
Voorbeeld:
Terwijl ik mijn tas pakte, ging de deurbel.
Leg de koppeling met voorkennis expliciet: samengestelde zinnen herkennen helpt om komma's juist te zetten.
Komma in een opsomming
tussen de delen van een opsomming
geen komma voor het woord en
Voorbeeld:
Ik neem brood, fruit, drinken en een koek mee.
Benadruk dat leerlingen vaak te snel ook voor 'en' een komma zetten. Dat is hier juist niet de bedoeling.
Komma voor voegwoorden
Je zet een komma voor voegwoorden zoals:
omdat, maar, terwijl, zodat, nadat, toen, want, voordat
Voorbeeld:
Ik bleef binnen, omdat het hard regende.
Sluit aan bij de bekende term 'voegwoord'. Laat zien dat de komma helpt om de delen van de zin van elkaar te scheiden.
Voor welk woord gebruik je hier géén komma?
omdat
maar
want
en
Toetst de uitzonderingsregel expliciet: voor 'en' zet je geen komma.
Vul de juiste woorden in
Een komma helpt om een zin duidelijk te maken. In een opsomming zet je komma's tussen de delen, maar niet voor en. Voor sommige voegwoorden zet je ook een komma, zoals in een samengestelde zin met twee persoonsvormen.
Alle doelwoorden komen letterlijk uit het komma-blok en hebben een vaste plek in de tekst.
Wat zijn leenwoorden?
Leenwoorden zijn woorden uit andere talen die in het Nederlands terecht zijn gekomen.
Voorbeelden: keeper, restaurant, legging, lipstick, ambulance, deleten.
Maak duidelijk dat dit tweede onderdeel over spelling gaat: niet de betekenis, maar hoe je deze woorden in het Nederlands schrijft.
Engelse leenwoorden spellen
Een samenstelling van Engelse woorden schrijf je in het Nederlands als één woord
Voorbeelden: latenightshow, voicemail
Is het rechterdeel een Engels voorzetsel, dan gebruik je een koppelteken
Voorbeelden: time-out, all-in
Leg uit dat het hier gaat om Nederlandse spelling van woorden met Engelse herkomst.
Franse leenwoorden spellen
Soms gebruik je een accentteken
accent aigu: é in café
accent grave: è in crème
accent circonflexe: ê in enquête
Die accenten helpen bij de uitspraak
Noem de namen van de accenten rustig en kort. De voorbeelden zijn belangrijker dan het uit het hoofd kennen van alle Franse termen.
Franse leenwoorden zonder accent
Niet elk Frans leenwoord krijgt een accentteken.
Voorbeelden:
controle, diner
Zet hier het contrast neer: sommige Franse leenwoorden hebben accenten, andere niet. Laat leerlingen dus goed naar de juiste spelling kijken.
Welk woord krijgt een koppelteken?
voicemail
latenightshow
time-out
restaurant
De juiste keuze is een Engels leenwoord waarvan het rechterdeel een Engels voorzetsel is.
Vul de juiste spellingregels in
Leenwoorden komen uit een andere taal. Een Engelse samenstelling schrijf je vaak als één woord, zoals voicemail. Staat rechts een Engels voorzetsel, dan gebruik je een koppelteken, zoals time-out. Bij Franse leenwoorden zie je soms een accent op een klinker, maar woorden als controle en diner schrijf je zonder accent.
Controleer of leerlingen het verschil zien tussen Engelse samenstellingen, koppeltekenwoorden en Franse leenwoorden met of zonder accent.
Welke regel onthoud jij nu het best?
Bespreek dat een sterk antwoord één regel noemt die de leerling nu beter onthoudt, bijvoorbeeld: geen komma voor en, komma voor sommige voegwoorden, één woord bij Engelse samenstellingen, koppelteken bij time-out, of dat sommige Franse leenwoorden een accent hebben.
Wat vond je vandaag het lastigst?
Laat leerlingen kort terugkijken op hun leerproces. Mogelijke punten: voorbeelden hielpen, de opsommingsregel was makkelijk, accenten waren lastig, of het onderscheid tussen 'en' en andere voegwoorden hielp.
Begrippen
komma - leesteken dat laat zien hoe een zin in elkaar zit
persoonsvorm - werkwoordsvorm die in tijd kan veranderen
opsomming - rij van woorden of woordgroepen achter elkaar
voegwoord - woord dat delen van een zin met elkaar verbindt
leenwoord - woord uit een andere taal dat in het Nederlands wordt gebruikt
koppelteken - streepje in een woord, zoals in time-out
accent - teken op een klinker dat helpt bij de uitspraak
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Nieuwe weektaak
Weektaak af: maandag 28 september
Denk je dat je de lesstof beheerst?
> maak de plusgaven
Denk je dat je nog wat extra oefening nodig hebt?
> maak de basisopgaven
Deze slide heeft geen instructies