Komma's en leenwoorden

Lesplanning


  • Nakijken weektaak

  • Nieuwe lesstof (Lesson-up)

  • Oefenen Kijk- en luistertoets > 13 oktober

  • Weektaak

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 2

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Lesplanning


  • Nakijken weektaak

  • Nieuwe lesstof (Lesson-up)

  • Oefenen Kijk- en luistertoets > 13 oktober

  • Weektaak

Deze slide heeft geen instructies

Komma's en leenwoorden

Deze les combineert twee korte onderdelen uit de cursus: komma's gebruiken en leenwoorden spellen. Houd het tempo hoog vanwege de lesduur van ongeveer 25 minuten.

Leerdoel

Ik kan komma's op de juiste manier gebruiken.

De gebruiker noemde ook een tweede leerdoel over leenwoorden. Voor deze les is één leerdoel verplicht; neem komma's als hoofddoel en behandel leenwoorden als tweede nieuwe lesstof binnen dezelfde lesplanning.

Waar denk je aan bij komma's en leenwoorden?

Gebruik dit als korte voorkennis-activatie. Verwachte woorden: voegwoord, opsomming, persoonsvorm, Engels, Frans, accent, koppelteken.

Leestekens maken lezen duidelijk

  • Elke zin begint met een hoofdletter

  • Een zin eindigt met een punt, vraagteken of uitroepteken

  • Leestekens helpen de lezer om zinnen goed te begrijpen

  • De komma laat zien hoe een zin in elkaar zit

Activeer kort de voorkennis: leerlingen kennen al voegwoorden en samengestelde zinnen. Verbind dat meteen aan het gebruik van de komma.

Wanneer gebruik je een komma?

  • bij twee persoonsvormen in één zin

  • in een opsomming

  • voor sommige voegwoorden

  • niet voor het voegwoord en

Noem dat dit de drie hoofdregels van vandaag zijn. Werk daarna elke regel apart uit.

Komma bij twee persoonsvormen

In een samengestelde zin staan vaak twee persoonsvormen. Een komma maakt dan de zinsdelen duidelijker.


Voorbeeld:

Terwijl ik mijn tas pakte, ging de deurbel.

Leg de koppeling met voorkennis expliciet: samengestelde zinnen herkennen helpt om komma's juist te zetten.

Komma in een opsomming

  • tussen de delen van een opsomming

  • geen komma voor het woord en


Voorbeeld:

Ik neem brood, fruit, drinken en een koek mee.

Benadruk dat leerlingen vaak te snel ook voor 'en' een komma zetten. Dat is hier juist niet de bedoeling.

Komma voor voegwoorden

Je zet een komma voor voegwoorden zoals:

omdat, maar, terwijl, zodat, nadat, toen, want, voordat


Voorbeeld:

Ik bleef binnen, omdat het hard regende.

Sluit aan bij de bekende term 'voegwoord'. Laat zien dat de komma helpt om de delen van de zin van elkaar te scheiden.

Voor welk woord gebruik je hier géén komma?

A

omdat

B

maar

C

want

D

en

Toetst de uitzonderingsregel expliciet: voor 'en' zet je geen komma.

Vul de juiste woorden in

Een komma helpt om een zin duidelijk te maken. In een opsomming zet je komma's tussen de delen, maar niet voor en. Voor sommige voegwoorden zet je ook een komma, zoals in een samengestelde zin met twee persoonsvormen.

opsomming
en
voegwoorden
persoonsvormen
hoofdletter
punt
accent
leenwoorden

Alle doelwoorden komen letterlijk uit het komma-blok en hebben een vaste plek in de tekst.

Wat zijn leenwoorden?

Leenwoorden zijn woorden uit andere talen die in het Nederlands terecht zijn gekomen.


Voorbeelden: keeper, restaurant, legging, lipstick, ambulance, deleten.

Maak duidelijk dat dit tweede onderdeel over spelling gaat: niet de betekenis, maar hoe je deze woorden in het Nederlands schrijft.

Engelse leenwoorden spellen

  • Een samenstelling van Engelse woorden schrijf je in het Nederlands als één woord

  • Voorbeelden: latenightshow, voicemail

  • Is het rechterdeel een Engels voorzetsel, dan gebruik je een koppelteken

  • Voorbeelden: time-out, all-in

Leg uit dat het hier gaat om Nederlandse spelling van woorden met Engelse herkomst.

Franse leenwoorden spellen

  • Soms gebruik je een accentteken

  • accent aigu: é in café

  • accent grave: è in crème

  • accent circonflexe: ê in enquête

  • Die accenten helpen bij de uitspraak

Noem de namen van de accenten rustig en kort. De voorbeelden zijn belangrijker dan het uit het hoofd kennen van alle Franse termen.

Franse leenwoorden zonder accent

Niet elk Frans leenwoord krijgt een accentteken.


Voorbeelden:

controle, diner

Zet hier het contrast neer: sommige Franse leenwoorden hebben accenten, andere niet. Laat leerlingen dus goed naar de juiste spelling kijken.

Welk woord krijgt een koppelteken?

A

voicemail

B

latenightshow

C

time-out

D

restaurant

De juiste keuze is een Engels leenwoord waarvan het rechterdeel een Engels voorzetsel is.

Vul de juiste spellingregels in

Leenwoorden komen uit een andere taal. Een Engelse samenstelling schrijf je vaak als één woord, zoals voicemail. Staat rechts een Engels voorzetsel, dan gebruik je een koppelteken, zoals time-out. Bij Franse leenwoorden zie je soms een accent op een klinker, maar woorden als controle en diner schrijf je zonder accent.

één woord
koppelteken
accent
diner
komma
voegwoord
opsomming
persoonsvorm

Controleer of leerlingen het verschil zien tussen Engelse samenstellingen, koppeltekenwoorden en Franse leenwoorden met of zonder accent.

Welke regel onthoud jij nu het best?

Bespreek dat een sterk antwoord één regel noemt die de leerling nu beter onthoudt, bijvoorbeeld: geen komma voor en, komma voor sommige voegwoorden, één woord bij Engelse samenstellingen, koppelteken bij time-out, of dat sommige Franse leenwoorden een accent hebben.

Wat vond je vandaag het lastigst?

Laat leerlingen kort terugkijken op hun leerproces. Mogelijke punten: voorbeelden hielpen, de opsommingsregel was makkelijk, accenten waren lastig, of het onderscheid tussen 'en' en andere voegwoorden hielp.

Begrippen

komma - leesteken dat laat zien hoe een zin in elkaar zit

persoonsvorm - werkwoordsvorm die in tijd kan veranderen

opsomming - rij van woorden of woordgroepen achter elkaar

voegwoord - woord dat delen van een zin met elkaar verbindt

leenwoord - woord uit een andere taal dat in het Nederlands wordt gebruikt

koppelteken - streepje in een woord, zoals in time-out

accent - teken op een klinker dat helpt bij de uitspraak

Deze slide heeft geen instructies

Oefenen Kijk- en luisteren


Toetsdatum: dinsdag 13 oktober


🎧 Doomscrollen we ons dom?



Deze slide heeft geen instructies

Nieuwe weektaak


Weektaak af: maandag 28 september


Denk je dat je de lesstof beheerst?

> maak de plusgaven

Denk je dat je nog wat extra oefening nodig hebt?

> maak de basisopgaven


Deze slide heeft geen instructies