H2 Weet je het nog?

Geld: ruilen, sparen en lenen

1 / 37
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolvmbo b, kLeerjaar 4

In deze les zitten 37 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 44 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Geld: ruilen, sparen en lenen

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik leg uit hoe ruilen, geld, sparen, lenen en begroten met elkaar samenhangen.

Deze slide heeft geen instructies

Waar denk jij aan bij omgaan met geld?

Gebruik de woorden als start: ruilen, kopen, pinnen, sparen, lenen, budget. Laat leerlingen kort toelichten waarom zij dat woord kiezen.

Ruilen zonder en met geld

  • Ruilen betekent dat je iets geeft en iets terugkrijgt

  • Dat kan zonder geld of met geld

  • Geld maakt ruilen vaak makkelijker

  • In economie noemen we dat directe ruil en indirecte ruil


  • Op de volgende dia's wordt dat uitgelegd

Open vanuit herkenbare voorbeelden: kleding ruilen, iets kopen in een winkel, online bestellen. Leg uit dat de les laat zien hoe deze begrippen samenhangen.

Directe ruil

  • Je ruilt een product voor een ander product

  • Je gebruikt geen geld

  • Voorbeeld: een appel ruilen voor een ei

  • Voorbeeld: een boek ruilen voor een game

Deze slide heeft geen instructies

Indirecte ruil

  • Je gebruikt geld als ruilmiddel

  • Je koopt iets met munten, briefgeld of geld op je rekening

  • Voorbeeld: een reep chocolade kopen voor € 2,99

  • Voorbeeld: € 50 betalen voor een concertticket

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is indirecte ruil makkelijker?

Bij directe ruil moet je iemand vinden die precies heeft wat jij wilt én jouw product wil hebben.


Bij indirecte ruil gebruik je geld. Daardoor kun je meestal sneller kopen wat je nodig hebt.

Verwerk hier de bronvraag: leg uit waarom indirecte ruil meestal makkelijker is dan directe ruil.

Wat is directe ruil?

A

ruilen met geld

B

ruilen zonder geld

C

geld op rekening

D

geld sparen later

Controle van het kernverschil tussen directe en indirecte ruil.

Ruilen met en zonder geld

Bij directe ruil geef je een product en krijg je een ander product terug. Je gebruikt dan geen geld. Bij indirecte ruil gebruik je geld als ruilmiddel. Dat is vaak makkelijker bij het kopen.

directe ruil
geen geld
indirecte ruil
makkelijker
chartaal geld
giraal geld
lenen
duurder

De woorden komen letterlijk terug uit de uitleg op slides 2 t/m 6.

Twee soorten geld

  • Chartaal geld is tastbaar geld

  • Dat zijn munten en bankbiljetten


  • Giraal geld staat op je bankrekening

  • Met giraal geld kun je digitaal betalen

Hier leg je de samenhang tussen basis en kader: basis kent ruil en geld, kader werkt dit uit met soorten geld.

Chartaal geld

  • Geld in je portemonnee

  • Munten en bankbiljetten

  • Je kunt het echt vasthouden

Deze slide heeft geen instructies

Giraal geld

  • Geld op je betaalrekening

  • Betalen met pinpas, telefoon, smartwatch of internet

  • Dit noem je elektronisch betalen

Sluit aan op de bronvraag over de afbeelding van elektronisch betalen.

Saldo op je rekening

  • Het bedrag op je bankrekening heet je saldo


  • Creditsaldo: je staat in de plus +


  • Debetsaldo: je staat in de min -


  • Een debetsaldo is nadelig, omdat je geld tekortkomt

Noem dat op een jongerenrekening een debetsaldo vaak niet mag. Koppel dit aan geldproblemen voorkomen.

Saldo berekenen

Beginsaldo € 135,50

  • internetaankoop € 349

  • verzekering € 34,30

+ belastingteruggave € 142


Nieuw saldo: € -105,80

Dit is een debetsaldo.

Werk de rekenvraag uit de bron stap voor stap voor: 135,50 - 349 - 34,30 + 142 = -105,80.

Wat is giraal geld?

A

geld op rekening

B

munten en biljetten

C

geld in kluis

D

geld in kas

Laat leerlingen het verschil zien tussen chartaal en giraal geld.

Soorten geld en saldo

Chartaal geld is tastbaar geld, zoals munten en bankbiljetten. Giraal geld staat op je bankrekening en gebruik je vaak bij elektronisch betalen. Het bedrag op je rekening heet je saldo. Sta je in de min, dan heb je een debetsaldo.

Chartaal geld
Giraal geld
saldo
debetsaldo
krediet
begroting
rente
creditsaldo

Sluit aan op slides 7 t/m 11.

Sparen

  • Sparen is een deel van je geld nu niet uitgeven

  • Je bewaart geld voor later

  • Bijvoorbeeld voor een fiets, telefoon of rijlessen

  • Sparen lukt als je meer inkomsten dan uitgaven hebt

Deze slide heeft geen instructies

Rente bij sparen

  • Zet je geld op een spaarrekening, dan krijg je rente

  • Dat is een vergoeding (bedankje) van de bank

  • De bank gebruikt jouw spaargeld

  • Rente noteer je vaak in procenten per jaar

Deze slide heeft geen instructies

Rente berekenen bij sparen

Voorbeeld: € 4.500 op een spaarrekening met 1,3% rente per jaar.

1,3 : 100 = 0,013


Na 1 jaar:

€ 4.500 × 0,013 = € 58,50 rente


Na 4 maanden:

€ 58,50 ÷ 12 × 4 = € 19,50 rente

Leg uit dat leerlingen eerst jaar-rente berekenen en daarna een deel van het jaar nemen.

Rentepercentage terugrekenen

Anke spaart € 1.150 en krijgt na 3 maanden € 4,60 rente.


3 maanden → € 4,60

12 maanden → 4 × € 4,60 = € 18,40


Rentepercentage:

€ 18,40 ÷ € 1.150 × 100 = 1,6% per jaar

Sluit aan op de rekenopdracht uit de bron. Benadruk dat 3 maanden eerst moet worden omgerekend naar 12 maanden.

Lenen en krediet

  • Kom je geld tekort, dan kun je lenen

  • Lenen is geld gebruiken dat van een ander is

  • Een ander woord voor lening is krediet

  • Je moet het geleende geld later terugbetalen

Verwerk hier de bronvragen: wat doe je als je geld leent, en wat is een ander woord voor lening?

Geld lenen kost geld

Deze uitspraak betekent: je betaalt niet alleen het geleende bedrag terug, maar ook rente.


Daardoor betaal je in totaal meer terug dan je eerst hebt geleend.

Koppel aan zowel basis- als kaderniveau. Eventueel een herkenbaar voorbeeld noemen, zoals een telefoon of scooter.

Kredietkosten

  • Kredietkosten zijn alles wat je méér terugbetaalt dan het geleende bedrag

  • Die extra kosten bestaan vooral uit rente

  • Daarom is lenen bij een bank duurder dan sparen

Leg het verschil uit tussen alleen aflossen en totaal terugbetalen.

Lening in termijnen

Je betaalt een lening vaak terug in termijnen.


Elke termijn bestaat uit:

  • een deel aflossing

  • een deel rente


Samen vormen die je maandbedrag.

Deze slide helpt bij de bronzin over termijnen, aflossen en rente.

Kredietkosten berekenen

Je leent € 1.600 en betaalt 36 maandtermijnen van € 52,60.


Totaal terugbetaald:

36 × € 52,60 = € 1.893,60


Kredietkosten:

€ 1.893,60 - € 1.600 = € 293,60

Laat zien dat leerlingen eerst het totaal terugbetaalde bedrag uitrekenen en daarna het verschil nemen met het geleende bedrag.

Kredietkosten in procenten

Met de lening van € 1.600 zijn de kredietkosten € 293,60.


Berekening:

€ 293,60 ÷ € 1.600 × 100 = 18,35%


De kredietkosten zijn dus 18,35% van het geleende bedrag.

Rond af op twee decimalen, zoals in de bron staat.

Looptijd en rente

  • De looptijd van de lening heeft invloed op de rente en kosten

  • Het rentepercentage heeft ook invloed

  • Je leeftijd heeft hier in deze opdracht geen invloed op

  • Het product dat je koopt heeft hier ook geen invloed

Sluit aan op de bronvraag waarin leerlingen moeten aangeven wat wel en geen invloed heeft op de rente.

Looptijd vergelijken

Jonas leent € 15.000.


  • 12 maanden van € 1.291 → totaal € 15.492

  • 36 maanden van € 456 → totaal € 16.416


Een langere looptijd betekent hier hogere kredietkosten.

Werk de tabel uit de bron uit. Benadruk de vergelijking tussen korte en lange looptijd.

Kredietkosten vergelijken

  • Bij 12 maanden: € 15.492 - € 15.000 = € 492 kredietkosten

  • Bij 36 maanden: € 16.416 - € 15.000 = € 1.416 kredietkosten

  • Langer terugbetalen kost dus meer

Deze slide heeft geen instructies

Wat betekent aflossen?

A

geld bewaren

B

rente ontvangen

C

schuld terugbetalen

D

meer uitgeven

Kernbegrip uit lenen.

Lenen kost extra geld

Als je leent, gebruik je geld van een ander. Een ander woord voor lening is krediet. Je betaalt later terug. Dat terugbetalen heet aflossen. Daarnaast betaal je ook rente, dus lenen kost extra geld.

leent
krediet
aflossen
rente
sparen
saldo
chartaal geld
begroting

Herhaalt de begrippen van slides 16 t/m 25.

Waardoor worden kredietkosten hier hoger?

A

hogere leeftijd

B

ander product

C

langere looptijd

D

meer chartaal geld

Koppelt aan slides 23 t/m 25: langere looptijd geeft hogere kredietkosten.

Begroten voorkomt geldproblemen

  • Een begroting is een overzicht van je verwachte inkomsten en uitgaven

  • Je maakt die voor een komende periode, bijvoorbeeld een maand

  • Zo zie je op tijd of je geld overhoudt of tekortkomt

Deze slide heeft geen instructies

Wat doe je bij een verwacht tekort?

  • Je inkomsten vergroten

  • Minder uitgeven

  • Eerst kijken of je kunt besparen

  • Lenen is pas later een keuze

Verwerk hier de bronvraag over Kira: een geldtekort kun je voorkomen door meer inkomsten of minder uitgaven.

De samenhang

Ruilen gebeurt vaak met geld. Geld staat in je portemonnee of op je rekening. Houd je geld over, dan kun je sparen en rente ontvangen. Kom je tekort, dan kun je lenen, maar dat kost rente en kredietkosten. Met een begroting kun je betere keuzes maken.

Dit is de kernslide van de les: verbind basisbegrippen met de extra begrippen van kader.

Wat is een begroting?

A

een soort lening

B

geld op rekening

C

overzicht inkomsten uitgaven

D

bedrag aan rente

Kernbegrip van de laatste subtopic.

Wat kun je doen bij een verwacht geldtekort?

Verwacht: meer inkomsten, minder uitgaven, besparen, lenen pas later kiezen.