Geld: ruilen, sparen en lenen
Geld: ruilen, sparen en lenen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik leg uit hoe ruilen, geld, sparen, lenen en begroten met elkaar samenhangen.
Deze slide heeft geen instructies
Waar denk jij aan bij omgaan met geld?
Gebruik de woorden als start: ruilen, kopen, pinnen, sparen, lenen, budget. Laat leerlingen kort toelichten waarom zij dat woord kiezen.
Ruilen zonder en met geld
Ruilen betekent dat je iets geeft en iets terugkrijgt
Dat kan zonder geld of met geld
Geld maakt ruilen vaak makkelijker
In economie noemen we dat directe ruil en indirecte ruil
Op de volgende dia's wordt dat uitgelegd
Open vanuit herkenbare voorbeelden: kleding ruilen, iets kopen in een winkel, online bestellen. Leg uit dat de les laat zien hoe deze begrippen samenhangen.
Directe ruil
Je ruilt een product voor een ander product
Je gebruikt geen geld
Voorbeeld: een appel ruilen voor een ei
Voorbeeld: een boek ruilen voor een game
Deze slide heeft geen instructies
Indirecte ruil
Je gebruikt geld als ruilmiddel
Je koopt iets met munten, briefgeld of geld op je rekening
Voorbeeld: een reep chocolade kopen voor € 2,99
Voorbeeld: € 50 betalen voor een concertticket
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is indirecte ruil makkelijker?
Bij directe ruil moet je iemand vinden die precies heeft wat jij wilt én jouw product wil hebben.
Bij indirecte ruil gebruik je geld. Daardoor kun je meestal sneller kopen wat je nodig hebt.
Verwerk hier de bronvraag: leg uit waarom indirecte ruil meestal makkelijker is dan directe ruil.
Wat is directe ruil?
ruilen met geld
ruilen zonder geld
geld op rekening
geld sparen later
Controle van het kernverschil tussen directe en indirecte ruil.
Ruilen met en zonder geld
Bij directe ruil geef je een product en krijg je een ander product terug. Je gebruikt dan geen geld. Bij indirecte ruil gebruik je geld als ruilmiddel. Dat is vaak makkelijker bij het kopen.
De woorden komen letterlijk terug uit de uitleg op slides 2 t/m 6.
Twee soorten geld
Chartaal geld is tastbaar geld
Dat zijn munten en bankbiljetten
Giraal geld staat op je bankrekening
Met giraal geld kun je digitaal betalen
Hier leg je de samenhang tussen basis en kader: basis kent ruil en geld, kader werkt dit uit met soorten geld.
Chartaal geld
Geld in je portemonnee
Munten en bankbiljetten
Je kunt het echt vasthouden
Deze slide heeft geen instructies
Giraal geld
Geld op je betaalrekening
Betalen met pinpas, telefoon, smartwatch of internet
Dit noem je elektronisch betalen
Sluit aan op de bronvraag over de afbeelding van elektronisch betalen.
Saldo op je rekening
Het bedrag op je bankrekening heet je saldo
Creditsaldo: je staat in de plus +
Debetsaldo: je staat in de min -
Een debetsaldo is nadelig, omdat je geld tekortkomt
Noem dat op een jongerenrekening een debetsaldo vaak niet mag. Koppel dit aan geldproblemen voorkomen.
Saldo berekenen
Beginsaldo € 135,50
internetaankoop € 349
verzekering € 34,30
+ belastingteruggave € 142
Nieuw saldo: € -105,80
Dit is een debetsaldo.
Werk de rekenvraag uit de bron stap voor stap voor: 135,50 - 349 - 34,30 + 142 = -105,80.
Wat is giraal geld?
geld op rekening
munten en biljetten
geld in kluis
geld in kas
Laat leerlingen het verschil zien tussen chartaal en giraal geld.
Soorten geld en saldo
Chartaal geld is tastbaar geld, zoals munten en bankbiljetten. Giraal geld staat op je bankrekening en gebruik je vaak bij elektronisch betalen. Het bedrag op je rekening heet je saldo. Sta je in de min, dan heb je een debetsaldo.
Sluit aan op slides 7 t/m 11.
Sparen
Sparen is een deel van je geld nu niet uitgeven
Je bewaart geld voor later
Bijvoorbeeld voor een fiets, telefoon of rijlessen
Sparen lukt als je meer inkomsten dan uitgaven hebt
Deze slide heeft geen instructies
Rente bij sparen
Zet je geld op een spaarrekening, dan krijg je rente
Dat is een vergoeding (bedankje) van de bank
De bank gebruikt jouw spaargeld
Rente noteer je vaak in procenten per jaar
Deze slide heeft geen instructies
Rente berekenen bij sparen
Voorbeeld: € 4.500 op een spaarrekening met 1,3% rente per jaar.
1,3 : 100 = 0,013
Na 1 jaar:
€ 4.500 × 0,013 = € 58,50 rente
Na 4 maanden:
€ 58,50 ÷ 12 × 4 = € 19,50 rente
Leg uit dat leerlingen eerst jaar-rente berekenen en daarna een deel van het jaar nemen.
Rentepercentage terugrekenen
Anke spaart € 1.150 en krijgt na 3 maanden € 4,60 rente.
3 maanden → € 4,60
12 maanden → 4 × € 4,60 = € 18,40
Rentepercentage:
€ 18,40 ÷ € 1.150 × 100 = 1,6% per jaar
Sluit aan op de rekenopdracht uit de bron. Benadruk dat 3 maanden eerst moet worden omgerekend naar 12 maanden.
Lenen en krediet
Kom je geld tekort, dan kun je lenen
Lenen is geld gebruiken dat van een ander is
Een ander woord voor lening is krediet
Je moet het geleende geld later terugbetalen
Verwerk hier de bronvragen: wat doe je als je geld leent, en wat is een ander woord voor lening?
Geld lenen kost geld
Deze uitspraak betekent: je betaalt niet alleen het geleende bedrag terug, maar ook rente.
Daardoor betaal je in totaal meer terug dan je eerst hebt geleend.
Koppel aan zowel basis- als kaderniveau. Eventueel een herkenbaar voorbeeld noemen, zoals een telefoon of scooter.
Kredietkosten
Kredietkosten zijn alles wat je méér terugbetaalt dan het geleende bedrag
Die extra kosten bestaan vooral uit rente
Daarom is lenen bij een bank duurder dan sparen
Leg het verschil uit tussen alleen aflossen en totaal terugbetalen.
Lening in termijnen
Je betaalt een lening vaak terug in termijnen.
Elke termijn bestaat uit:
een deel aflossing
een deel rente
Samen vormen die je maandbedrag.
Deze slide helpt bij de bronzin over termijnen, aflossen en rente.
Kredietkosten berekenen
Je leent € 1.600 en betaalt 36 maandtermijnen van € 52,60.
Totaal terugbetaald:
36 × € 52,60 = € 1.893,60
Kredietkosten:
€ 1.893,60 - € 1.600 = € 293,60
Laat zien dat leerlingen eerst het totaal terugbetaalde bedrag uitrekenen en daarna het verschil nemen met het geleende bedrag.
Kredietkosten in procenten
Met de lening van € 1.600 zijn de kredietkosten € 293,60.
Berekening:
€ 293,60 ÷ € 1.600 × 100 = 18,35%
De kredietkosten zijn dus 18,35% van het geleende bedrag.
Rond af op twee decimalen, zoals in de bron staat.
Looptijd en rente
De looptijd van de lening heeft invloed op de rente en kosten
Het rentepercentage heeft ook invloed
Je leeftijd heeft hier in deze opdracht geen invloed op
Het product dat je koopt heeft hier ook geen invloed
Sluit aan op de bronvraag waarin leerlingen moeten aangeven wat wel en geen invloed heeft op de rente.
Looptijd vergelijken
Jonas leent € 15.000.
12 maanden van € 1.291 → totaal € 15.492
36 maanden van € 456 → totaal € 16.416
Een langere looptijd betekent hier hogere kredietkosten.
Werk de tabel uit de bron uit. Benadruk de vergelijking tussen korte en lange looptijd.
Kredietkosten vergelijken
Bij 12 maanden: € 15.492 - € 15.000 = € 492 kredietkosten
Bij 36 maanden: € 16.416 - € 15.000 = € 1.416 kredietkosten
Langer terugbetalen kost dus meer
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent aflossen?
geld bewaren
rente ontvangen
schuld terugbetalen
meer uitgeven
Kernbegrip uit lenen.
Lenen kost extra geld
Als je leent, gebruik je geld van een ander. Een ander woord voor lening is krediet. Je betaalt later terug. Dat terugbetalen heet aflossen. Daarnaast betaal je ook rente, dus lenen kost extra geld.
Herhaalt de begrippen van slides 16 t/m 25.
Waardoor worden kredietkosten hier hoger?
hogere leeftijd
ander product
langere looptijd
meer chartaal geld
Koppelt aan slides 23 t/m 25: langere looptijd geeft hogere kredietkosten.
Begroten voorkomt geldproblemen
Een begroting is een overzicht van je verwachte inkomsten en uitgaven
Je maakt die voor een komende periode, bijvoorbeeld een maand
Zo zie je op tijd of je geld overhoudt of tekortkomt
Deze slide heeft geen instructies
Wat doe je bij een verwacht tekort?
Je inkomsten vergroten
Minder uitgeven
Eerst kijken of je kunt besparen
Lenen is pas later een keuze
Verwerk hier de bronvraag over Kira: een geldtekort kun je voorkomen door meer inkomsten of minder uitgaven.
De samenhang
Ruilen gebeurt vaak met geld. Geld staat in je portemonnee of op je rekening. Houd je geld over, dan kun je sparen en rente ontvangen. Kom je tekort, dan kun je lenen, maar dat kost rente en kredietkosten. Met een begroting kun je betere keuzes maken.
Dit is de kernslide van de les: verbind basisbegrippen met de extra begrippen van kader.
Wat is een begroting?
een soort lening
geld op rekening
overzicht inkomsten uitgaven
bedrag aan rente
Kernbegrip van de laatste subtopic.
Wat kun je doen bij een verwacht geldtekort?
Verwacht: meer inkomsten, minder uitgaven, besparen, lenen pas later kiezen.