Examentraining 6 vwo
SSgN 2026
Examentraining 6 vwo
SSgN 2026
Leesvaardigheid theorie: herhalen en toepassen
Programma vandaag:
Kort opfrissen theorie
Trainen: oefenen met 2024-II
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Welke signaalwoorden ken je nog?
Signaalwoorden
Een tekst is begrijpelijk en prettig om te lezen of naar te luisteren wanneer de verbanden tussen de zinnen en de deelonderwerpen duidelijk worden aangegeven. Tekstverbanden worden meestal gemarkeerd met signaalwoorden.
Signaalwoorden en signaalzinnen
Soorten en voorbeelden signaalwoorden
Opsomming ook, bovendien, verder, eveneens, dan, vervolgens, daarnaast, ten eerste..., ten tweede
Tegenstelling maar, echter, toch, daarentegen, in tegenstelling tot, daar staat tegenover dat
Oorzaak-gevolg daardoor, door, doordat, waardoor, zodat, te danken aan, te wijten aan
Chronologisch eerst, toen, daarna, vroeger, nu, in de toekomst
Reden/verklaring want, omdat, daarom, waarom, namelijk, immers, aangezien
Doel-middel door middel van, met de bedoeling om, om te, daartoe, opdat
Toelichting denk hierbij aan, bijvoorbeeld, zo, dat komt voor bij, ter illustratie, dat is het geval bij
Vergelijking net als, zoals, zo ook, evenals, eveneens, eenzelfde, hetzelfde/dezelfde als
Voorwaarde als, indien, mits (op voorwaarde dat), tenzij (behalve wanneer), stel dat
Conclusie dan ook, dus, aldus, hieruit volgt concluderend
Samenvatting kortom, samenvattend, alles bij elkaar genomen, om kort te gaan
Signaalwoorden en signaalzinnen
Soorten en voorbeelden signaalzinnen
Aankondigend:
Ik zal hier enkele voor- en nadelen van leren voor je examens bespreken.
Maar aan dat systeem kleven ook enkele bezwaren, namelijk...
Hoe is de opmars van AI te verklaren?
Terugblikkend
Van de besproken verklaringen lijkt de eerste me het meest aannemelijk.
Uit het voorafgaande kunnen we concluderen dat...
Aankondigend én terugblikkend
Welke conclusie kunnen we nu uit bovenstaande onderzoeksresultaten trekken?
Chronologisch
Door een hevige sneeuwbui was de helft van de weg ingestort.
Het is goed dat de Europese landen een verbod op zeehondenbont hebben ingevoerd, omdat de zeehondenjacht in Canada maar blijft doorgaan.
Mijn vrije tijd gebruik ik voor leuke dingen. In de eerste plaats sport ik graag. Verder houd ik van televisiekijken. Ook vind ik het heerlijk om een spannend boek te lezen.
We begonnen met een handjevol mensen. Daarna meldden zich een aantal vrijwilligers. Nu is ons gebouw al te klein.
Opsommend
Hoewel hij arm is, leidt hij een heel gelukkig leven.
We hebben Jan de Ried aangenomen vanwege zijn kennis van de markt. Daarnaast heeft hij ruime ervaring als leidinggevende.
De stichting Wakker Dier komt op voor de dieren. Door middel van reclamespotjes op de televisie vraagt die club aandacht voor het ellendige leven van kippen en varkens in de bio-industrie.
Als je nu eerst je huiswerk afmaakt, gaan we straks naar de film.
Tegenstellend verband
Ik ben van mening dat we met dit product moeten stoppen, maar daar denkt mijn zakenpartner anders over.
Als ik naar school ga moet ik eerst met de metro naar Zuid, dan met de bus naar Hoofddorp en dan nog een stukje fietsen.
Om te beginnen vind ik dit boek erg vervelend om te lezen. Verder zou ik graag een ander thema willen kiezen.
Mijn moeder maakt graag Italiaanse gerechten zoals pasta en pizza.
Toelichtend
Voor een voetbalwedstrijd heb je goede conditie nodig, daarom train ik iedere week twee keer.
De recensent van Kidsweek vindt dit een prachtig boek. Maar in de Jeugdboekengids lees ik een heel negatieve bespreking. De meningen zijn dus nogal verdeeld.
De jongens in mijn klas leggen de lat niet al te hoog. Neem bijvoorbeeld Lex. Hij gaat altijd voor een 5,5.
Het heeft de afgelopen winter nauwelijks gevroren. Hierdoor zijn er dit voorjaar erg veel insecten.
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Betoog
Beschouwing
Uiteenzetting
Opniniëren
Overtuigen
Informeren
Overtuigen
Opniniëren
Informeren
het publiek zelf een mening laten vormen
het publiek een mening laten overnemen
het publiek uitleggen hoe iets in elkaar zit
Tekstsoort
Informatieve tekst of uiteenzetting
Kenmerken:
Is objectief (voornamelijk feiten, geen mening van de auteur)
informeren over een stand van zaken of gang van zaken
wil de lezers iets laten begrijpen
Betogende tekst of betoog
Kenmerken
Is subjectief (auteur geeft voornamelijk eigen mening)
Is bedoeld om lezers van het standpunt te overtuigen
Tekstsoort
Beschouwende tekst of beschouwing
Kenmerken
is gedeeltelijk objectief, gedeeltelijk subjectief
een verschijnsel wordt van verschillende kanten belicht
wil de lezer laten nadenken over een kwestie
de lezer kan een eigen mening vormen
Schrijfdoelen
Informeren
Uiteenzetten
Overtuigen
Tot actie aanzetten
Beschouwen
Vermaken (amuseren)
Voorbeeld examenvraag:
Hoe kan de tekst het beste getypeerd worden?
Deze tekst is vooral
A Een beschouwende tekst met activerende elementen
B Een beschouwende tekst met betogende elementen
C Een betogende tekst met activerende elementen
D Een betogende tekst met beschouwende elementen
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Samenvatten
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Hoe kan de houding van de auteur ten opzichte van zijn onderwerp het beste gekarakteriseerd worden?
A bezorgd, maar weinig kritisch
B kritisch en betrokken
C neutraal en afstandelijk
D zakelijk en professioneel
Naast vragen over tekstsoort en schrijfdoel kun je vragen verwachten over de intenties, opvattingen en gevoelens van de auteur(s). De woordkeus en schrijfstijl zeggen hier veel over. Let bij vragen die de hele tekst betreffen vooral op de titel, de inleiding en het slot.
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Woordkeus, stijlmiddelen (als woordspeling, ironie, overdrijving en figuurlijk taalgebruik kunnen veel zeggen over de houding van de schrijver.
Voorbeeld van een vraag:
Een schrijver kan gebruikmaken van stijlmiddelen om zijn mening overtuigender weer te geven.
Citeer uit het tekstgedeelte van de alinea's 4 tot en met 6 een zin die ironisch bedoeld is.
Framing
Met woorden probeert de schrijver een kader of frame te gebruiken waardoor het publiek een bepaalde kijk krijgt op een onderwerp.
Je beschrijft iets op een subjectieve manier.
Vaak met behulp van beeldspraak: vergelijking of metafoor
Denk aan: hyperbool, eufemisme etc.
Drogredenen zoals vals dilemma
Neologismen
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Andere voorbeelden
linkse hobby's voor kunst, cultuur en ontwikkelingshulp
Voorbeelden uit de reclame
Woordgebruik bij framing
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
citeren en parafraseren
citeren = letterlijk overnemen
parafraseren = in eigen woorden opschrijven
Citeren
Eerste twee woorden en laatste twee woorden van een zin, inclusief alle leestekens en regelnummers.
Nergens in Europa zijn immers meer psychologen per hoofd van de bevolking.
'Nergens in (...) de bevolking.' (r.1-3)
Citeren
Let goed op wat je moet citeren
Hele zin (hoofdletter t/m punt).
Zinsgedeelte (niet de hele zin, maar een stukje, bijv. een bijzin)
Woordgroep (twee of meer woorden, maar geen zinsgedeelte)
Woord (één woord)
Citeer de tweede zin uit onderstaande alinea.
(1) Er is iets goed fout met de Nederlandse arbeidsmarkt. Inmiddels heeft een op de acht werknemers een burn-out. De helft van alle Nederlanders zegt het te druk te hebben. Het meeste ziekteverzuim is een gevolg van stress, depressie of overspannenheid. Meer dan de helft van alle depressieve werknemers noemt zijn werk als belangrijkste oorzaak voor de depressie.
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Hoofdgedachte
Een mededelende zin (dus géén vraag) die het belangrijkste aangeeft wat in de tekst over het onderwerp wordt gezegd.
Onderwerp
Het woord dat, of de woordgroep die aangeeft waarover de tekst gaat
(het is dus géén zin).
De hoofgedachte geeft vaak aanwijzingen over het tekstdoel:
constatering: informeren of opiniëren
mening: overtuigen
hoofdgedachte in eindexamen
hoofdgedachte in een alinea/groepje alinea's
met-eigen-woorden-vraag
citeervraag
kopjesvraag
Hoofdgedachte van de hele tekst
vaak meerkeuzevraag
Je citeert nooit meer dan één zin als je de hoofdgedachte van een tekst weergeeft.
waar
niet waar
Bij het bepalen van de hoofdgedachte van de hele tekst let je vooral op de inleiding.
waar
niet waar
Bij het bepalen van de hoofdgedachte van een alinea of een groepje alinea's let je vooral op de kernzinnen.
waar
niet waar
Kernzinnen
Elke tekst is opgebouwd uit alinea's. Een goede alinea bevat één hoofdgedachte die in één zin geformuleerd is: de kernzin. De kernzin is meestal de eerste zin van een alinea, soms de tweede zin als de eerste zin een structurerende (of verbindende) zin is. In een enkel geval is de kernzin de laatste zin.
Citeer de kernzin van de alinea.
Het invoeren van een videoscheidsrechter kan positief uitwerken. Het eerste voordeel is dat wedstrijden eerlijker verlopen. Als iemand in het strafschopgebied naar de grond gaat, kan met behulp van videobeelden gecontroleerd worden of er werkelijk een overtreding is gemaakt of dat een speler alleen maar simuleert dat hij slachtoffer is van een charge (en dus een schwalbe maakt). Na de wedstrijd kan niemand meer beweren dat er onterecht verloren is omdat de scheidsrechter iets verkeerd of niet gezien heeft.
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Sleepvraag:
Sleep de juiste inleiding naar de juiste tekststructuur
bewering
argument-
structuur
vroeger-
nu-
structuur
probleem/
oplossing-
structuur
verschijnsel
verklaring-
structuur
voor- en
nadelen-
structuur
inleiding:
stelling,
standpunt
inleiding:
beschrijving ontwikkeling/verandering
inleiding:
beschrijving probleem
inleiding:
bespreking bepaald
verschijnsel
inleiding:
beschrijving verschijnsel met pos. en neg. kanten
Functiewoorden
Er zijn ook andere woorden waaraan je verbanden in een tekst kunt herkennen. Deze functiewoorden geven de functie van een tekstdeel aan.
Wat is de juiste omschrijving bij het functiewoord?
stelling
argument
aanbeveling
samenvatting
conclusie
aanleiding
definitie
voorbeeld
constatering
uitwerking
reden om nu een tekst te schrijven over het onderwerp
omschrijving van wat er met een bepaald verschijnsel wordt bedoeld
beschrijving van één concreet geval
er wordt een verschijnsel/ontwikkeling vastgesteld
er wordt extra informatie gegeven over het onderwerp
Iemand doet een bewering over het onderwerp (niet feitelijk)
reden waarom iemand iets vindt
goedbedoelde raad
beknopte navertelling
slotgedachte obv voorgaande
Vandaag begint voor de meeste universiteiten het academisch jaar. Met plechtig ritueel openen de universiteiten het collegejaar. Op het programma staan tradities, lezingen, muzikale intermezzo’s en het uitreiken van prijzen.
Echter, sommigen zijn niet in de wieg gelegd om altijd maar door te studeren. Zij kunnen niet meedoen aan de studentenverenigingscultuur. Laatst zat ik in de trein met een medewerker van de NS. Hij was storingsmonteur en vertelde over de opleiding die hij had gedaan. Bij het opleidingsinstituut van de NS had hij geleerd hoe onderdelen van treinen vervangen moesten worden. Een mbo niveau twee opleiding.
Dit wordt in onze samenleving helaas te weinig onderkend. Als je niet zo ‘slim’ bent, moet je naar het (v)mbo of praktijkonderwijs. Zogenaamd ‘minderwaardige’ onderwijsvormen. Na die scholen word je immers ‘lager’ of ‘middelbaar’ opgeleid, en daarmee minder goed dan ‘hoger’ opgeleiden. Te vaak leeft onder de leerlingen en hun ouders het idee dat zij nooit succesvol zullen worden. Daarom streven ouders naar een havo- of vwo-opleiding voor hun kind, want dat is wél goed voor zijn of haar toekomst. Dit terwijl 71 procent van de beroepsbevolking lager of middelbaar opgeleid is. Is het niet verschrikkelijk dat we zo’n grote groep op deze manier wegzetten?
anekdote
conclusie
aanleiding
probleemstelling
voorbeeld
verklaring
argument
In de jaren veertig werden de eerste medische experimenten gedaan rond de zogenoemde placebo-behandeling. Dat is een behandeling met een middel dat geen werkzaam element bevat, maar wel een waarneembare uitwerking heeft. Er bleek namelijk dat er wel degelijk lichamelijke werking uitgaat van zo'n placebo-behandeling.
Dit tekstgedeelte is een definitie.
Dit tekstgedeelte is een beoordeling.
Dit tekstgedeelte is een voorbeeld.
Dit tekstgedeelte is een conclusie.
Zo 'n placebo-behandeling kan het toedienen van een pil tegen hoofdpijn zijn, die inderdaad de pijn van de patiënt vermindert, hoewel zo'n tablet slechts bestaat uit zetmeel of kalk. Het kan ook een schijnoperatie zijn bij een hartpatiënt. Of het geven van suikerpillen aan mensen die lijden aan slapeloosheid.
Dit tekstgedeelte is een definitie.
Dit tekstgedeelte is een beoordeling.
Dit tekstgedeelte is een voorbeeld.
Dit tekstgedeelte is een conclusie.
De invoering van de Tweede Fase heeft geleid meer ontevredenheid van ouders en leerlingen over het reguliere dagonderwijs. Steeds meer ouders kiezen voor hun kinderen particuliere scholen, waar de 'vrijblijvendheid' nog niet heeft toegeslagen. Voor zo'n 20.000 euro per jaar biedt het Luzac College de ouders rust en de leerlingen een strakke begeleiding.
Dit tekstgedeelte is een argument.
Dit tekstgedeelte is een tegenstelling.
Dit tekstgedeelte is een probleemstelling.
Dit tekstgedeelte is een constatering.
Steeds indringender bemoeit de overheid zich tegenwoordig met het privéleven van de burger. Gold overheidsbemoeienis vroeger uitsluitend het terrein van het kwaad dat een individu anderen of het algemeen belang kan aandoen, tegenwoordig bemoeit de overheid zich ook steeds meer met kwaad dat iemand zichzelf kan aandoen. Denk daarbij aan gezondheidsschade door roken, drinken, te veel eten en te weinig bewegen. Verwant hieraan is het kwaad dat het (ongeboren) kind kan worden aangedaan. Ook hiervoor heeft de overheid een steeds uitgebreider pakket van maatregelen ontwikkeld. Het sleutelwoord voor al deze overheidsbemoeienissen luidt ‘preventie’. Dat is ook meteen de rechtvaardiging ervan: het is allemaal in het belang van de burger. De eerste alinea van een tekst kan verschillende bedoelingen hebben. Wat is in deze tekst het meest van toepassing?
Een historisch overzicht van het tekstonderwerp.
Een indruk van het onderwerp van de tekst.
Een samenvatting vooraf van de rest van de tekst.
Een toekomstverwachting met betrekking tot het tekstonderwerp.
Een veel gehoord argument om ouderen zo snel mogelijk in een bejaardenoord te plaatsen is dat zij daar veel leeftijdgenoten om zich heer hebben. Bovendien worden er allerlei leuke dingen georganiseerd. Het is echter de vraag of ouderen niet liever 'n hun eigen huis tussen mensen van allerlei leeftijden wonen. En zouden mensen die toen ze thuis woonden nooit naar dansmiddagen en bingoavondjes gingen, in het bejaardentehuis ineens wel behoefte hebben aan dit soort vermaak? Ik betwijfel het.
probleemstelling
tegenwerping
voorbeeld
toelichting
In 2003 kondigde beginnend premier Balkenende aan dat “de gelijkheidsdeken die nu nog over onze kennissamenleving ligt, flink mag worden opgeschud”. In hetzelfde jaar liet Wouter Bos in een lezing weten dat de “gelijkheid een stap terug moet doen”. Op zijn beurt vond ook Mark Rutte dat “Nederland die gelijkheidsdeken moet afgooien”. Als huisvrouwen, bevangen door de voorjaarsschoonmaak, zo trekken de leiders van de drie grote partijen eensgezind ten strijde tegen ‘de gelijkheid’.
Dit tekstgedeelte is een anekdote.
Dit tekstgedeelte is een constatering.
Dit tekstgedeelte is een probleemstelling.
Dit tekstgedeelte is een voorbeeld.
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Standpunten en argumenten
Standpunt: De mening van de auteur
Een standpunt wordt onderbouwd met argumenten.
Verschillende soorten argumenten
Controleerbare feiten
Voorbeeld
Vergelijking (analogie)
Gezag of autoriteit
Gevolg
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Argumentatiestructuur
Manier hoe de argumentatie in de tekst is opgebouwd.
meervoudige argumentatie
enkelvoudige argumentatie
Het diner was geweldig georganiseerd, want de zaal was precies groot genoeg, het eten was heerlijk en de bediening uitstekend.
Enkelvoudig
Nevenschikkend -onafhankelijk
Nevenschikkend - afhankelijk
Onderschikkend
Je verdient je diploma, want je hebt enkel voldoendes op je lijst.
Enkelvoudig
Nevenschikkend (onafhankelijk)
Nevenschikkend (afhankelijk)
Onderschikkend
Het is onmogelijk dat u mijn oma vorige week bij de Deka Wijk aan Zee heeft gezien, want mijn oma is vorig jaar overleden en Wijk aan Zee heeft geen Deka.
Enkelvoudig
Nevenschikkend - onafhankelijk
Nevenschikkend - afhankelijk
Onderschikkend
Ik kan niet aanwezig zijn bij de vredesdemonstratie, want ik zit die dag in het buitenland want mijn zus trouwt in New York.
Enkelvoudig
Nevenschikkend onafhankelijk
Nevenschikkend - afhankelijk
Onderschikkend
Standpunt: Mijn broer en zus zijn allebei boos op mijn ouders want mijn broer heeft huisarrest gekregen en mijn zus krijgt geen extra zakgeld.
Enkelvoudig
Nevenschikkend - onafhankelijk
Nevenschikkend - afhankelijk
Onderschikkend
Verschillende argumenten die naast elkaar het standpunt onderbouwen
onderschikkende argumentatie
enkelvoudige argumentatie
meervoudig afhankelijke argumentatie
meervoudig onafhankelijke argumentatie
Argumentatieschema's
Waarop baseer je je argumentatie?
Oorzaak en gevolg (causaliteit )
2) Kenmerk of eigenschap
3) Voor- en nadelen
4) Vergelijking
5) Algemene uitspraak / voorbeelden
6) Autoriteit
Lina zal wel slechte ogen krijgen, want ze leest elke avond bij heel zwak licht.
Vergelijking
Causaliteit (oorzaak-gevolg)
Autoriteit
voor-en nadelen
Loting voor de universiteit is absurd, er wordt toch ook niet geloot wie naar de Olympische Spelen mag?
Causaliteit (oorzaak/gevolg)
Algemene uitspraak/voorbeelden
Voor-en nadelen
Vergelijking
Rico is een echte jongen, want Rico is stoer.
Autoriteit
Causaliteit
Kenmerk / eigenschap
Vergelijking
Argumentatieschema's: Je hoeft maar naar India en Australië te kijken om te zien dat klimaatverandering nu al voor extreme weersomstandigheden zorgt.
kenmerk of eigenschap
vergelijking
voorbeelden
oorzaak-gevolg
Argumentatieschema's: Volgens de peilingen heeft de ruzie binnen de Groenlinks-PvdA amper invloed gehad op de populariteit van lijsttrekker Klaver.
kenmerk of eigenschap
empirisch
voor- en nadelen
oorzaak-gevolg
Argumentatieschema's: Kernenergie is effectief en relatief veilig. Het is dé energiebron van de toekomst.
kenmerk en/of eigenschap
empirisch
autoriteit
oorzaak-gevolg
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Drogredenen
Foutief gebruik van de zes genoemde argumentatieschema's:
'Geschiedenisonderwijs moet worden afgeschaft, want wat gebeurd is, is gebeurd. Oude schoenen gooi je toch ook weg?' (Onjuiste vergelijking)
Drogredenen waarin discussieregels worden overtreden.
Overtreden van discussieregels (drogredenen)
Op de persoon spelen / persoonlijke aanval.
Ontduiken bewijslast
Cirkelredenering (argument = standpunt in andere woorden)
Vertekenen van een standpunt (iemand een ander standpunt opdringen)
Bespelen van het publiek.
Drogredenen: Johannesburg is helemaal geen onveilige stad, want mijn neef is daar geweest en hem is niets overkomen.
vals dilemma
overhaaste generalisatie
verkeerde vergelijking
verkeerde autoriteit
Drogredenen: "Ik vind dat we echt niet naar gym hoeven, we bewegen toch al als we naar school fietsen?"
vals dilemma
overhaaste generalisatie
verkeerde vergelijking
verkeerde autoriteit
Drogredenen: De rijkste groep Nederlanders zijn niet de ouderen! De rijkste groep Nederlanders zijn de mensen met het meeste geld.
Persoonlijke aanval
Vertekenen van het standpunt
bespelen van het publiek
cirkelredenering
Drogredenen: Het is algemeen bekend dat Nederland een belastingparadijs is.
Persoonlijke aanval
Vertekenen van het standpunt
bespelen van het publiek
cirkelredenering
Drogredenen: Mijn docent zegt dat zij al genoeg uitleg heeft gegeven voor de toets. Zie je wel dat we wat haar betreft allemaal mogen blijven zitten!
Persoonlijke aanval
Vertekenen van het standpunt
bespelen van het publiek
cirkelredenering
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Aanvaardbaarheid betoog
De mate waarin een betoog aanvaardbaar is, hangt af van de gebruikte argumenten.
Voordat je die beoordeelt, breng je eerst de argumentatie in kaart .
Wat wordt bedoeld met ‘de argumentatie in kaart brengen’?
Wat moet je doen als je de argumentatie 'in kaart brengt'?
In kaart brengen...
Waarderende of feitelijke argumenten
Gebruikte tegenargumenten
Ondersteuning van de argumenten
Drogredenen (fouten in de argumentatie)
En dan...
Eisen beoordeling betoog
Argumenten moeten aanvaardbaar zijn.
Argumenten moeten relevant zijn.
Argumenten moeten consistent zijn.
Argumenten zijn samen toereikend voor het ingenomen standpunt.
Eis 1: aanvaardbaarheid argumenten
Het gaat om:
Waarderende argumenten
Feitelijke argumenten
Eis 1: aanvaardbaarheid argumenten
Waarderende argumenten
Een waarderende uitspraak is aanvaardbaar wanneer het in overeenstemming is met de kennis en de opvattingen van het publiek.
Eis 1: aanvaardbaarheid argumenten
Feitelijke argumenten, zijn aanvaardbaar als:
Het argument is overeenstemming met de kennis die het publiek van de wereld heeft.
Het argument is direct controleerbaar en blijkt daarbij waar te zijn.
Het argument is afkomstig uit een betrouwbare bron.
Eis 1: aanvaardbaarheid argumenten
Een bron is betrouwbaar als:
Deze deskundig is
Geen belangen bij de kwestie heeft
Zichzelf niet tegenspreken
Eis 2: relevantie argumenten
Het argument is relevant als het goed bij het standpunt past en een écht argument voor dit standpunt (logisch)
Het standpunt wordt er aannemelijker door.
Nu volgen twee vragen hierover:
De proefpersoon heeft mogelijk diabetes. Ze geeft aan dol op suiker te zijn. Is dit argument wel/niet relevant?
De proefpersoon heeft mogelijk diabetes. De bloedsuikerwaarden wijzen daarop. Is dit argument wel/niet relevant?
Eis 3: consistentie argumenten
De argumenten spreken elkaar niet tegen.
Lees de volgende tekst, spreken de argumenten elkaar tegen?
Consistente argumentatie?
Wanneer een docente Nederlands in een ingezonden brief reageert op een andere ingezonden brief waarin gesteld wordt dat de leeslijst voor het vak Nederlands moet worden afgeschaft omdat dit ten koste gaat van het leesplezier, stelt zij eerst dat de leeslijst helemaal niet bestaat en vervolgens dat de literatuur op die lijst interessant genoeg is.
Spreken de argumenten elkaar tegen?
Ja
Nee
Eis 4: argumenten toereikend
De argumenten samen maken een standpunt aanvaardbaar.
Argumentatie is niet toereikend wanneer argumenten onvoldoende worden onderbouwd.
Eis 4: argumenten toereikend
‘We eten vanaf vandaag geen vlees meer, want in de Libelle stond dat je dat beter niet meer kunt doen’.
Je weet nu nog niet waarom je dat beter niet meer kunt doen.
Dus: eisen beoordeling argumentatie
Argumenten moeten aanvaardbaar zijn.
Argumenten moeten relevant zijn.
Argumenten moeten consistent zijn.
Argumenten zijn samen toereikend voor het ingenomen standpunt.
Werken met scenario's
In het nieuwe type examen wordt soms gewerkt met scenario's.
Bijvoorbeeld: Je doet onderzoek voor je beschouwing naar taalverandering in het Nederlands.
Je leest hier dan teksten over en beantwoordt vragen binnen deze scenario's.
Bijvoorbeeld: Welke teksten zijn bruikbaar voor je beschouwing over taalverandering?
Theorie
Signaalwoorden en signaalzinnen
Tekstsoort en schrijfdoel
Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing
Citeren en met eigen woorden
Hoofdgedachte en hoofdvraag
Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)
Standpunt en argumenten
Argumentatie en argumentatieschema's
Drogredenen
Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's
Belangrijke begrippen
Belangrijke begrippen
Neem de lijst met belangrijke begrippen in de scan door.
Dit zijn begrippen die erg vaak voorkomen in examens.
Herkennen = tijd winnen.
Oefenen met de begrippen:
https://quizlet.com/join-activity?code=A9FNHA
Code: A9FNHA
Nu
Oefenen met nieuwe vraagtypen: oefenset 2