Leesvaardigheid 6 vwo examentraining

Examentraining 6 vwo

SSgN 2026

1 / 102
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvwoLeerjaar 6

In deze les zitten 102 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Examentraining 6 vwo

SSgN 2026

Leesvaardigheid theorie: herhalen en toepassen

Programma vandaag:


  1. Kort opfrissen theorie

  2. Trainen: oefenen met 2024-II

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

Welke signaalwoorden ken je nog?

Signaalwoorden

Een tekst is begrijpelijk en prettig om te lezen of naar te luisteren wanneer de verbanden tussen de zinnen en de deelonderwerpen duidelijk worden aangegeven. Tekstverbanden worden meestal gemarkeerd met signaalwoorden. 


Signaalwoorden en signaalzinnen

Soorten en voorbeelden signaalwoorden

  1. Opsomming ook, bovendien, verder, eveneens, dan, vervolgens, daarnaast, ten eerste..., ten tweede

  2. Tegenstelling maar, echter, toch, daarentegen, in tegenstelling tot, daar staat tegenover dat

  3. Oorzaak-gevolg daardoor, door, doordat, waardoor, zodat, te danken aan, te wijten aan

  4. Chronologisch eerst, toen, daarna, vroeger, nu, in de toekomst

  5. Reden/verklaring want, omdat, daarom, waarom, namelijk, immers, aangezien

  6. Doel-middel door middel van, met de bedoeling om, om te, daartoe, opdat

  7. Toelichting denk hierbij aan, bijvoorbeeld, zo, dat komt voor bij, ter illustratie, dat is het geval bij

  8. Vergelijking net als, zoals, zo ook, evenals, eveneens, eenzelfde, hetzelfde/dezelfde als

  9. Voorwaarde als, indien, mits (op voorwaarde dat), tenzij (behalve wanneer), stel dat

  10. Conclusie dan ook, dus, aldus, hieruit volgt concluderend

  11. Samenvatting kortom, samenvattend, alles bij elkaar genomen, om kort te gaan

Signaalwoorden en signaalzinnen

Soorten en voorbeelden signaalzinnen


  1. Aankondigend:
    Ik zal hier enkele voor- en nadelen van leren voor je examens bespreken.
    Maar aan dat systeem kleven ook enkele bezwaren, namelijk...
    Hoe is de opmars van AI te verklaren?

  2. Terugblikkend
    Van de besproken verklaringen lijkt de eerste me het meest aannemelijk.
    Uit het voorafgaande kunnen we concluderen dat...

  3. Aankondigend én terugblikkend
    Welke conclusie kunnen we nu uit bovenstaande onderzoeksresultaten trekken?

Chronologisch

A

Door een hevige sneeuwbui was de helft van de weg ingestort.

B

Het is goed dat de Europese landen een verbod op zeehondenbont hebben ingevoerd, omdat de zeehondenjacht in Canada maar blijft doorgaan.

C

Mijn vrije tijd gebruik ik voor leuke dingen. In de eerste plaats sport ik graag. Verder houd ik van televisiekijken. Ook vind ik het heerlijk om een spannend boek te lezen.

D

We begonnen met een handjevol mensen. Daarna meldden zich een aantal vrijwilligers. Nu is ons gebouw al te klein.

Opsommend

A

Hoewel hij arm is, leidt hij een heel gelukkig leven.

B

We hebben Jan de Ried aangenomen vanwege zijn kennis van de markt. Daarnaast heeft hij ruime ervaring als leidinggevende.

C

De stichting Wakker Dier komt op voor de dieren. Door middel van reclamespotjes op de televisie vraagt die club aandacht voor het ellendige leven van kippen en varkens in de bio-industrie.

D

Als je nu eerst je huiswerk afmaakt, gaan we straks naar de film.

Tegenstellend verband

A

Ik ben van mening dat we met dit product moeten stoppen, maar daar denkt mijn zakenpartner anders over.

B

Als ik naar school ga moet ik eerst met de metro naar Zuid, dan met de bus naar Hoofddorp en dan nog een stukje fietsen.

C

Om te beginnen vind ik dit boek erg vervelend om te lezen. Verder zou ik graag een ander thema willen kiezen.

D

Mijn moeder maakt graag Italiaanse gerechten zoals pasta en pizza.

Toelichtend

A

Voor een voetbalwedstrijd heb je goede conditie nodig, daarom train ik iedere week twee keer.

B

De recensent van Kidsweek vindt dit een prachtig boek. Maar in de Jeugdboekengids lees ik een heel negatieve bespreking. De meningen zijn dus nogal verdeeld.

C

De jongens in mijn klas leggen de lat niet al te hoog. Neem bijvoorbeeld Lex. Hij gaat altijd voor een 5,5.

D

Het heeft de afgelopen winter nauwelijks gevroren. Hierdoor zijn er dit voorjaar erg veel insecten.

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

Betoog

Beschouwing

Uiteenzetting

Opniniëren

Overtuigen

Informeren

Overtuigen

Opniniëren

Informeren

het publiek zelf een mening laten vormen

het publiek een mening laten overnemen

het publiek uitleggen hoe iets in elkaar zit

Tekstsoort

  1. Informatieve tekst of uiteenzetting
    Kenmerken:

  • Is objectief (voornamelijk feiten, geen mening van de auteur)

  • informeren over een stand van zaken of gang van zaken

  • wil de lezers iets laten begrijpen

  1. Betogende tekst of betoog
    Kenmerken

  • Is subjectief (auteur geeft voornamelijk eigen mening)

  • Is bedoeld om lezers van het standpunt te overtuigen

Tekstsoort

  1. Beschouwende tekst of beschouwing
    Kenmerken

  • is gedeeltelijk objectief, gedeeltelijk subjectief

  • een verschijnsel wordt van verschillende kanten belicht

  • wil de lezer laten nadenken over een kwestie

  • de lezer kan een eigen mening vormen

Schrijfdoelen

  1. Informeren

  2. Uiteenzetten

  3. Overtuigen

  4. Tot actie aanzetten

  5. Beschouwen

  6. Vermaken (amuseren)

Voorbeeld examenvraag:

Hoe kan de tekst het beste getypeerd worden?

Deze tekst is vooral

A Een beschouwende tekst met activerende elementen

B Een beschouwende tekst met betogende elementen

C Een betogende tekst met activerende elementen

D Een betogende tekst met beschouwende elementen

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Samenvatten

  7. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  8. Standpunt en argumenten

  9. Argumentatie en argumentatieschema's

  10. Drogredenen

  11. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  12. Belangrijke begrippen

Hoe kan de houding van de auteur ten opzichte van zijn onderwerp het beste gekarakteriseerd worden?

A bezorgd, maar weinig kritisch

B kritisch en betrokken

C neutraal en afstandelijk

D zakelijk en professioneel  

Naast vragen over tekstsoort en schrijfdoel kun je vragen verwachten over de intenties, opvattingen en gevoelens van de auteur(s). De woordkeus en schrijfstijl zeggen hier veel over. Let bij vragen die de hele tekst betreffen vooral op de titel, de inleiding en het slot. 

Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

Woordkeus, stijlmiddelen (als woordspeling, ironie, overdrijving en figuurlijk taalgebruik kunnen veel zeggen over de houding van de schrijver.


Voorbeeld van een vraag:


Een schrijver kan gebruikmaken van stijlmiddelen om zijn mening overtuigender weer te geven.
Citeer uit het tekstgedeelte van de alinea's 4 tot en met 6 een zin die ironisch bedoeld is.

Framing


Met woorden probeert de schrijver een kader of frame te gebruiken waardoor het publiek een bepaalde kijk krijgt op een onderwerp.

Je beschrijft iets op een subjectieve manier.


Vaak met behulp van beeldspraak: vergelijking of metafoor

Denk aan: hyperbool, eufemisme etc.

Drogredenen zoals vals dilemma

Neologismen


Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

Andere voorbeelden

linkse hobby's voor kunst, cultuur en ontwikkelingshulp


Voorbeelden uit de reclame


Woordgebruik bij framing


Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

citeren en parafraseren

citeren = letterlijk overnemen

parafraseren = in eigen woorden opschrijven

Citeren

Eerste twee woorden en laatste twee woorden van een zin, inclusief alle leestekens en regelnummers.


Nergens in Europa zijn immers meer psychologen per hoofd van de bevolking.


'Nergens in (...) de bevolking.' (r.1-3)

Citeren

Let goed op wat je moet citeren


  1. Hele zin (hoofdletter t/m punt).

  2. Zinsgedeelte (niet de hele zin, maar een stukje, bijv. een bijzin)

  3. Woordgroep (twee of meer woorden, maar geen zinsgedeelte)

  4. Woord (één woord)

Citeer de tweede zin uit onderstaande alinea.
(1) Er is iets goed fout met de Nederlandse arbeidsmarkt. Inmiddels heeft een op de acht werknemers een burn-out. De helft van alle Nederlanders zegt het te druk te hebben. Het meeste ziekteverzuim is een gevolg van stress, depressie of overspannenheid. Meer dan de helft van alle depressieve werknemers noemt zijn werk als belangrijkste oorzaak voor de depressie.

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

Hoofdgedachte


Een mededelende zin (dus géén vraag) die het belangrijkste aangeeft wat in de tekst over het onderwerp wordt gezegd. 

Onderwerp


Het woord dat, of de woordgroep die aangeeft waarover de tekst gaat
(het is dus géén zin).

De hoofgedachte geeft vaak aanwijzingen over het tekstdoel:

  • constatering: informeren of opiniëren

  • mening: overtuigen

hoofdgedachte in eindexamen

hoofdgedachte in een alinea/groepje alinea's 

met-eigen-woorden-vraag

citeervraag

kopjesvraag


Hoofdgedachte van de hele tekst

vaak meerkeuzevraag




Je citeert nooit meer dan één zin als je de hoofdgedachte van een tekst weergeeft.

A

waar

B

niet waar

C


D


Bij het bepalen van de hoofdgedachte van de hele tekst let je vooral op de inleiding.

A

waar

B

niet waar

C


D


Bij het bepalen van de hoofdgedachte van een alinea of een groepje alinea's let je vooral op de kernzinnen.

A

waar

B

niet waar

C


D


Kernzinnen

Elke tekst is opgebouwd uit alinea's. Een goede alinea bevat één hoofdgedachte die in één zin geformuleerd is: de kernzin. De kernzin is meestal de eerste zin van een alinea, soms de tweede zin als de eerste zin een structurerende (of verbindende) zin is. In een enkel geval is de kernzin de laatste zin. 

Citeer de kernzin van de alinea.

Het invoeren van een videoscheidsrechter kan positief uitwerken. Het eerste voordeel is dat wedstrijden eerlijker verlopen. Als iemand in het strafschopgebied naar de grond gaat, kan met behulp van videobeelden gecontroleerd worden of er werkelijk een overtreding is gemaakt of dat een speler alleen maar simuleert dat hij slachtoffer is van een charge (en dus een schwalbe maakt). Na de wedstrijd kan niemand meer beweren dat er onterecht verloren is omdat de scheidsrechter iets verkeerd of niet gezien heeft. 

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

Sleepvraag: 

Sleep de juiste inleiding naar de juiste tekststructuur

bewering

argument-

structuur

vroeger-

nu-

structuur

probleem/

oplossing-

structuur

verschijnsel

verklaring-

structuur

voor- en

nadelen-

structuur

inleiding:

stelling,

standpunt

inleiding:

beschrijving ontwikkeling/verandering

inleiding:

beschrijving probleem

inleiding:

bespreking bepaald

verschijnsel

inleiding:

beschrijving verschijnsel met pos. en neg. kanten

Functiewoorden

Er zijn ook andere woorden waaraan je verbanden in een tekst kunt herkennen. Deze functiewoorden geven de functie van een tekstdeel aan.

Wat is de juiste omschrijving bij het functiewoord?

stelling

argument

aanbeveling

samenvatting

conclusie

aanleiding

definitie

voorbeeld

constatering

uitwerking

reden om nu een tekst te schrijven over het onderwerp

omschrijving van wat er met een bepaald verschijnsel wordt bedoeld

beschrijving van één concreet geval

er wordt een verschijnsel/ontwikkeling vastgesteld

er wordt extra informatie gegeven over het onderwerp

Iemand doet een bewering over het onderwerp (niet feitelijk)

reden waarom iemand iets vindt

goedbedoelde raad

beknopte navertelling

slotgedachte obv voorgaande

Vandaag begint voor de meeste universiteiten het academisch jaar. Met plechtig ritueel openen de universiteiten het collegejaar. Op het programma staan tradities, lezingen, muzikale intermezzo’s en het uitreiken van prijzen.

Echter, sommigen zijn niet in de wieg gelegd om altijd maar door te studeren. Zij kunnen niet meedoen aan de studentenverenigingscultuur. Laatst zat ik in de trein met een medewerker van de NS. Hij was storingsmonteur en vertelde over de opleiding die hij had gedaan. Bij het opleidingsinstituut van de NS had hij geleerd hoe onderdelen van treinen vervangen moesten worden. Een mbo niveau twee opleiding.

Dit wordt in onze samenleving helaas te weinig onderkend. Als je niet zo ‘slim’ bent, moet je naar het (v)mbo of praktijkonderwijs. Zogenaamd ‘minderwaardige’ onderwijsvormen. Na die scholen word je immers ‘lager’ of ‘middelbaar’ opgeleid, en daarmee minder goed dan ‘hoger’ opgeleiden. Te vaak leeft onder de leerlingen en hun ouders het idee dat zij nooit succesvol zullen worden. Daarom streven ouders naar een havo- of vwo-opleiding voor hun kind, want dat is wél goed voor zijn of haar toekomst. Dit terwijl 71 procent van de beroepsbevolking lager of middelbaar opgeleid is. Is het niet verschrikkelijk dat we zo’n grote groep op deze manier wegzetten?

anekdote

conclusie

aanleiding

probleemstelling

voorbeeld

verklaring

argument

In de jaren veertig werden de eerste medische experimenten gedaan rond de zogenoemde placebo-behandeling. Dat is een behandeling met een middel dat geen werkzaam element bevat, maar wel een waarneembare uitwerking heeft. Er bleek namelijk dat er wel degelijk lichamelijke werking uitgaat van zo'n placebo-behandeling.

A

Dit tekstgedeelte is een definitie.

B

Dit tekstgedeelte is een beoordeling.

C

Dit tekstgedeelte is een voorbeeld.

D

Dit tekstgedeelte is een conclusie.

Zo 'n placebo-behandeling kan het toedienen van een pil tegen hoofdpijn zijn, die inderdaad de pijn van de patiënt vermindert, hoewel zo'n tablet slechts bestaat uit zetmeel of kalk. Het kan ook een schijnoperatie zijn bij een hartpatiënt. Of het geven van suikerpillen aan mensen die lijden aan slapeloosheid.

A

Dit tekstgedeelte is een definitie.

B

Dit tekstgedeelte is een beoordeling.

C

Dit tekstgedeelte is een voorbeeld.

D

Dit tekstgedeelte is een conclusie.

De invoering van de Tweede Fase heeft geleid meer ontevredenheid van ouders en leerlingen over het reguliere dagonderwijs. Steeds meer ouders kiezen voor hun kinderen particuliere scholen, waar de 'vrijblijvendheid' nog niet heeft toegeslagen. Voor zo'n 20.000 euro per jaar biedt het Luzac College de ouders rust en de leerlingen een strakke begeleiding.

A

Dit tekstgedeelte is een argument.

B

Dit tekstgedeelte is een tegenstelling.

C

Dit tekstgedeelte is een probleemstelling.

D

Dit tekstgedeelte is een constatering.

Steeds indringender bemoeit de overheid zich tegenwoordig met het privéleven van de burger. Gold overheidsbemoeienis vroeger uitsluitend het terrein van het kwaad dat een individu anderen of het algemeen belang kan aandoen, tegenwoordig bemoeit de overheid zich ook steeds meer met kwaad dat iemand zichzelf kan aandoen. Denk daarbij aan gezondheidsschade door roken, drinken, te veel eten en te weinig bewegen. Verwant hieraan is het kwaad dat het (ongeboren) kind kan worden aangedaan. Ook hiervoor heeft de overheid een steeds uitgebreider pakket van maatregelen ontwikkeld. Het sleutelwoord voor al deze overheidsbemoeienissen luidt ‘preventie’. Dat is ook meteen de rechtvaardiging ervan: het is allemaal in het belang van de burger. De eerste alinea van een tekst kan verschillende bedoelingen hebben. Wat is in deze tekst het meest van toepassing?

A

Een historisch overzicht van het tekstonderwerp.

B

Een indruk van het onderwerp van de tekst.

C

Een samenvatting vooraf van de rest van de tekst.

D

Een toekomstverwachting met betrekking tot het tekstonderwerp.

Een veel gehoord argument om ouderen zo snel mogelijk in een bejaardenoord te plaatsen is dat zij daar veel leeftijdgenoten om zich heer hebben. Bovendien worden er allerlei leuke dingen georganiseerd. Het is echter de vraag of ouderen niet liever 'n hun eigen huis tussen mensen van allerlei leeftijden wonen. En zouden mensen die toen ze thuis woonden nooit naar dansmiddagen en bingoavondjes gingen, in het bejaardentehuis ineens wel behoefte hebben aan dit soort vermaak? Ik betwijfel het.

A

probleemstelling

B

tegenwerping

C

voorbeeld

D

toelichting

In 2003 kondigde beginnend premier Balkenende aan dat “de gelijkheidsdeken die nu nog over onze kennissamenleving ligt, flink mag worden opgeschud”. In hetzelfde jaar liet Wouter Bos in een lezing weten dat de “gelijkheid een stap terug moet doen”. Op zijn beurt vond ook Mark Rutte dat “Nederland die gelijkheidsdeken moet afgooien”. Als huisvrouwen, bevangen door de voorjaarsschoonmaak, zo trekken de leiders van de drie grote partijen eensgezind ten strijde tegen ‘de gelijkheid’.

A

Dit tekstgedeelte is een anekdote.

B

Dit tekstgedeelte is een constatering.

C

Dit tekstgedeelte is een probleemstelling.

D

Dit tekstgedeelte is een voorbeeld.

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

Standpunten en argumenten

Standpunt: De mening van de auteur


Een standpunt wordt onderbouwd met argumenten.


Verschillende soorten argumenten

  1. Controleerbare feiten

  2. Voorbeeld

  3. Vergelijking (analogie)

  4. Gezag of autoriteit

  5. Gevolg

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

Argumentatiestructuur

Manier hoe de argumentatie in de tekst is opgebouwd.



A

meervoudige argumentatie

B

enkelvoudige argumentatie

C


D


Het diner was geweldig georganiseerd, want de zaal was precies groot genoeg, het eten was heerlijk en de bediening uitstekend.

A

Enkelvoudig

B

Nevenschikkend -onafhankelijk

C

Nevenschikkend - afhankelijk

D

Onderschikkend

Je verdient je diploma, want je hebt enkel voldoendes op je lijst.

A

Enkelvoudig

B

Nevenschikkend (onafhankelijk)

C

Nevenschikkend (afhankelijk)

D

Onderschikkend

Het is onmogelijk dat u mijn oma vorige week bij de Deka Wijk aan Zee heeft gezien, want mijn oma is vorig jaar overleden en Wijk aan Zee heeft geen Deka.

A

Enkelvoudig

B

Nevenschikkend - onafhankelijk

C

Nevenschikkend - afhankelijk

D

Onderschikkend

Ik kan niet aanwezig zijn bij de vredesdemonstratie, want ik zit die dag in het buitenland want mijn zus trouwt in New York.

A

Enkelvoudig

B

Nevenschikkend onafhankelijk

C

Nevenschikkend - afhankelijk

D

Onderschikkend

Standpunt: Mijn broer en zus zijn allebei boos op mijn ouders want mijn broer heeft huisarrest gekregen en mijn zus krijgt geen extra zakgeld.

A

Enkelvoudig

B

Nevenschikkend - onafhankelijk

C

Nevenschikkend - afhankelijk

D

Onderschikkend

Verschillende argumenten die naast elkaar het standpunt onderbouwen

A

onderschikkende argumentatie

B

enkelvoudige argumentatie

C

meervoudig afhankelijke argumentatie

D

meervoudig onafhankelijke argumentatie

Argumentatieschema's

Waarop baseer je je argumentatie?

  1. Oorzaak en gevolg (causaliteit )

2) Kenmerk of eigenschap

3) Voor- en nadelen

4) Vergelijking

5) Algemene uitspraak / voorbeelden

6) Autoriteit

Lina zal wel slechte ogen krijgen, want ze leest elke avond bij heel zwak licht.

A

Vergelijking

B

Causaliteit (oorzaak-gevolg)

C

Autoriteit

D

voor-en nadelen

Loting voor de universiteit is absurd, er wordt toch ook niet geloot wie naar de Olympische Spelen mag?

A

Causaliteit (oorzaak/gevolg)

B

Algemene uitspraak/voorbeelden

C

Voor-en nadelen

D

Vergelijking

Rico is een echte jongen, want Rico is stoer.

A

Autoriteit

B

Causaliteit

C

Kenmerk / eigenschap

D

Vergelijking

Argumentatieschema's: Je hoeft maar naar India en Australië te kijken om te zien dat klimaatverandering nu al voor extreme weersomstandigheden zorgt.

A

kenmerk of eigenschap

B

vergelijking

C

voorbeelden

D

oorzaak-gevolg

Argumentatieschema's: Volgens de peilingen heeft de ruzie binnen de Groenlinks-PvdA amper invloed gehad op de populariteit van lijsttrekker Klaver.

A

kenmerk of eigenschap

B

empirisch

C

voor- en nadelen

D

oorzaak-gevolg

Argumentatieschema's: Kernenergie is effectief en relatief veilig. Het is dé energiebron van de toekomst.

A

kenmerk en/of eigenschap

B

empirisch

C

autoriteit

D

oorzaak-gevolg

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

Drogredenen

  1. Foutief gebruik van de zes genoemde argumentatieschema's:

'Geschiedenisonderwijs moet worden afgeschaft, want wat gebeurd is, is gebeurd. Oude schoenen gooi je toch ook weg?' (Onjuiste vergelijking)

  1. Drogredenen waarin discussieregels worden overtreden.

Overtreden van discussieregels (drogredenen)

  1. Op de persoon spelen / persoonlijke aanval.

  2. Ontduiken bewijslast

  3. Cirkelredenering (argument = standpunt in andere woorden)

  4. Vertekenen van een standpunt (iemand een ander standpunt opdringen)

  5. Bespelen van het publiek.

Drogredenen: Johannesburg is helemaal geen onveilige stad, want mijn neef is daar geweest en hem is niets overkomen.

A

vals dilemma

B

overhaaste generalisatie

C

verkeerde vergelijking

D

verkeerde autoriteit

Drogredenen: "Ik vind dat we echt niet naar gym hoeven, we bewegen toch al als we naar school fietsen?"

A

vals dilemma

B

overhaaste generalisatie

C

verkeerde vergelijking

D

verkeerde autoriteit

Drogredenen: De rijkste groep Nederlanders zijn niet de ouderen! De rijkste groep Nederlanders zijn de mensen met het meeste geld.

A

Persoonlijke aanval

B

Vertekenen van het standpunt

C

bespelen van het publiek

D

cirkelredenering

Drogredenen: Het is algemeen bekend dat Nederland een belastingparadijs is.

A

Persoonlijke aanval

B

Vertekenen van het standpunt

C

bespelen van het publiek

D

cirkelredenering

Drogredenen: Mijn docent zegt dat zij al genoeg uitleg heeft gegeven voor de toets. Zie je wel dat we wat haar betreft allemaal mogen blijven zitten!

A

Persoonlijke aanval

B

Vertekenen van het standpunt

C

bespelen van het publiek

D

cirkelredenering

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

Aanvaardbaarheid betoog

De mate waarin een betoog aanvaardbaar is, hangt af van de gebruikte argumenten.

Voordat je die beoordeelt, breng je eerst de argumentatie in kaart .

Wat wordt bedoeld met ‘de argumentatie in kaart brengen’?


Wat moet je doen als je de argumentatie 'in kaart brengt'?

In kaart brengen...

  • Waarderende of feitelijke argumenten

  • Gebruikte tegenargumenten

  • Ondersteuning van de argumenten

  • Drogredenen (fouten in de argumentatie)



En dan...

Eisen beoordeling betoog

  1. Argumenten moeten aanvaardbaar zijn.

  2. Argumenten moeten relevant zijn.

  3. Argumenten moeten consistent zijn.

  4. Argumenten zijn samen toereikend voor het ingenomen standpunt.


Eis 1: aanvaardbaarheid argumenten

Het gaat om:

  • Waarderende argumenten

  • Feitelijke argumenten

Eis 1: aanvaardbaarheid argumenten

Waarderende argumenten


Een waarderende uitspraak is aanvaardbaar wanneer het in overeenstemming is met de kennis en de opvattingen van het publiek.


Eis 1: aanvaardbaarheid argumenten

Feitelijke argumenten, zijn aanvaardbaar als:


  1. Het argument is overeenstemming met de kennis die het publiek van de wereld heeft.

  2. Het argument is direct controleerbaar en blijkt daarbij waar te zijn. 

  3. Het argument is afkomstig uit een betrouwbare bron.



Eis 1: aanvaardbaarheid argumenten

Een bron is betrouwbaar als:


  • Deze deskundig is

  • Geen belangen bij de kwestie heeft

  • Zichzelf niet tegenspreken

Eis 2: relevantie argumenten

Het argument is relevant als het goed bij het standpunt past en een écht argument voor dit standpunt (logisch)


Het standpunt wordt er aannemelijker door.


Nu volgen twee vragen hierover:



De proefpersoon heeft mogelijk diabetes. Ze geeft aan dol op suiker te zijn. Is dit argument wel/niet relevant?

De proefpersoon heeft mogelijk diabetes. De bloedsuikerwaarden wijzen daarop. Is dit argument wel/niet relevant?

Eis 3: consistentie argumenten

De argumenten spreken elkaar niet tegen.


Lees de volgende tekst, spreken de argumenten elkaar tegen?



Consistente argumentatie?

Wanneer een docente Nederlands in een ingezonden brief reageert op een andere ingezonden brief waarin gesteld wordt dat de leeslijst voor het vak Nederlands moet worden afgeschaft omdat dit ten koste gaat van het leesplezier, stelt zij eerst dat de leeslijst helemaal niet bestaat en vervolgens dat de literatuur op die lijst interessant genoeg is.

Spreken de argumenten elkaar tegen?

1

Ja

2

Nee

Eis 4: argumenten toereikend

De argumenten samen maken een standpunt aanvaardbaar.


Argumentatie is niet toereikend wanneer argumenten onvoldoende worden onderbouwd.

Eis 4: argumenten toereikend

‘We eten vanaf vandaag geen vlees meer, want in de Libelle stond dat je dat beter niet meer kunt doen’.


Je weet nu nog niet waarom je dat beter niet meer kunt doen.

Dus: eisen beoordeling argumentatie

  1. Argumenten moeten aanvaardbaar zijn.

  2. Argumenten moeten relevant zijn.

  3. Argumenten moeten consistent zijn.

  4. Argumenten zijn samen toereikend voor het ingenomen standpunt.


Werken met scenario's

In het nieuwe type examen wordt soms gewerkt met scenario's.


Bijvoorbeeld: Je doet onderzoek voor je beschouwing naar taalverandering in het Nederlands.


Je leest hier dan teksten over en beantwoordt vragen binnen deze scenario's.


Bijvoorbeeld: Welke teksten zijn bruikbaar voor je beschouwing over taalverandering?

Theorie

  1. Signaalwoorden en signaalzinnen

  2. Tekstsoort en schrijfdoel

  3. Intentie van de schrijver, stijlmiddelen en figuurlijk taalgebruik, framing

  4. Citeren en met eigen woorden

  5. Hoofdgedachte en hoofdvraag

  6. Functie van tekstgedeelte (functiewoorden)

  7. Standpunt en argumenten

  8. Argumentatie en argumentatieschema's

  9. Drogredenen

  10. Aanvaardbaarheid van argumentatie, werken met scenario's

  11. Belangrijke begrippen

Belangrijke begrippen

Neem de lijst met belangrijke begrippen in de scan door.


Dit zijn begrippen die erg vaak voorkomen in examens.


Herkennen = tijd winnen.


Oefenen met de begrippen:
https://quizlet.com/join-activity?code=A9FNHA

Code: A9FNHA

Nu


Oefenen met nieuwe vraagtypen: oefenset 2