Wat weet je al over planten?

Wat weet je al over planten?

1 / 30
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo b, kLeerjaar 4

In deze les zitten 30 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Wat weet je al over planten?

Deze les haalt voorkennis op uit eerdere leerjaren. De focus ligt op theorie die nodig is om de werkboekvragen zelfstandig te kunnen maken.

Wat weet je al over planten?

Gebruik de uitkomsten om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: bladeren, wortels, fotosynthese, bloem, water, groei, zaad.

Aan het eind van de les kun je...

  • Beschrijven dat bij fotosynthese energierijke stoffen worden gevormd uit energiearme stoffen en dat bij verbranding energie weer vrij komt.

  • De bouw en functie van wortels, stengels en bladeren beschrijven.

  • Delen van een bloem benoemen.

  • Beschrijven wat bestuiving is en hoe bevruchting bij zaadplanten gaat.

  • Delen van een zaad benoemen met hun functie.

  • Uitleggen hoe planten zijn aagepast aan hun omgeving.

Deze slide heeft geen instructies

Fotosynthese en verbranding


Planten maken en gebruiken stoffen.


  • Fotosynthese maakt glucose en zuurstof

  • Verbranding breekt glucose weer af

  • Daarbij komt energie vrij voor cellen

Houd het eenvoudig: fotosynthese bouwt energierijke stoffen op, verbranding maakt energie weer beschikbaar. Noem dat beide processen belangrijk zijn in planten.

Energiearme en energierijke stoffen

Energiearme stoffen:

water, koolstofdioxide, zuurstof, mineralen


Energierijke stoffen:

glucose, vetten, eiwitten, koolhydraten


Bij fotosynthese ontstaat een energierijke stof uit energiearme stoffen.

Die energierijke stof is vooral glucose.

Leerlingen verwarren vaak stoffen en voedingsstoffen. Sluit aan bij de woorden uit het werkboek.

De twee reacties

Verbranding

glucose + zuurstof → koolstofdioxide + water + energie


Fotosynthese

koolstofdioxide + water → glucose + zuurstof


Voor fotosynthese is ook licht nodig.

Benadruk dat energie bij verbranding vrijkomt. Bij fotosynthese wordt lichtenergie vastgelegd in glucose.

Waar gebeurt wat?

Verbranding gebeurt in cellen van dieren én planten.


Fotosynthese gebeurt alleen in groene delen van planten.


Vooral bladeren doen veel aan fotosynthese.


Niet elke plantencel doet dus aan beide processen.

Belangrijke voorkennis: planten ademen en verbranden ook. Dat is vaak een misvatting.

Welke stof ontstaat bij fotosynthese als energierijke stof?

A

koolstofdioxide

B

glucose

C

water

D

mineralen

Controleer of leerlingen glucose herkennen als energierijke stof. De andere opties zijn energiearm of hulpstoffen.

Maak de zinnen correct.

Bij fotosynthese maakt een plant glucose en zuurstof. Bij verbranding wordt glucose afgebroken en komt energie vrij.

fotosynthese
zuurstof
verbranding
energie
koolstofdioxide
water
bladgroen
mineralen

Laat leerlingen goed letten op het verschil tussen maken en afbreken.

Witlof wordt in het donker geteeld. Welke reactie kan voorkomen in de witlof die in het donker wordt geteeld?

A

Alleen fotosynthese

B

Alleen verbranding

C

Beide processen

D

Geen van beide

Veel leerlingen denken dat planten in het donker niets doen. Verbranding gaat wel door.

Drie organen van planten

De belangrijkste organen zijn:


  1. wortels

  2. stengels

  3. bladeren


Elk orgaan heeft een eigen bouw en functie.

Gebruik een eenvoudige plant als voorbeeld en wijs de drie organen aan.

Functies van wortels en stengels

Stengels

Wortels

  • dragen bladeren en bloemen

  • geven stevigheid

  • vervoeren stoffen door de plant

  • zetten de plant vast in de grond

  • nemen water en mineralen op

  • kunnen reservevoedsel opslaan

Bij kader mag reservevoedsel opslaan expliciet genoemd worden. Dat sluit aan op de bijlage.

Functies van bladeren

  • maken glucose door fotosynthese

  • bevatten vaak bladgroen

  • geven waterdamp af

  • nemen koolstofdioxide op uit de lucht

Noem alleen eenvoudige functies die nodig zijn voor de werkboekvragen.

Sleepvraag

Bladeren

Stengels

Wortels

Plant stevig vaszetten

Stevigheid geven aan de plant

Voedsel maken door fotosynthese

Water en stoffen vervoeren

Deze slide heeft geen instructies

Transport in de plant

Water met mineralen gaat van de wortels naar de bladeren.


In bladeren ontstaat glucose.


Glucose gaat van de bladeren naar andere delen van de plant.


Zo krijgen wortels, stengels en bloemen voedingsstoffen.

Gebruik de woorden 'van ... naar ...' omdat dit precies aansluit op de opdrachten.

Bouw van een bloem

Belangrijke delen van een bloem:


  • kelkblad

  • kroonblad

  • meeldraad

  • stamper

Houd deze slide als overzicht. De volgende slides zoomen in op meeldraad en stamper.

Meeldraad en stamper

Meeldraad

  • helmdraad

  • helmknop

  • helmhokje


Hier wordt stuifmeel gevormd.

  • stempel

  • stijl

  • vruchtbeginsel


Hierin zitten de zaadbeginsels.

Stamper

Als leerlingen moeite hebben met veel namen, laat hen eerst meeldraad versus stamper herkennen.


1

kroonblad

2

kelkblad 

3

stamper

4

meeldraad

Deze slide heeft geen instructies


1

helmhokje

2

stempel

3

helmdraad

4

stijl

5

vruchtbeginsel

6

helmknop

Deze slide heeft geen instructies

Bestuiving en bevruchting

Bestuiving:

Stuifmeel komt op de stamper van een bloem van dezelfde soort.


Bevruchting:

De kern van een stuifmeelkorrel versmelt met de kern van een eicel.


Bestuiving gebeurt dus eerder dan bevruchting.

Benadruk het verschil tussen de twee begrippen, omdat die vaak worden omgewisseld.

Van stuifmeel naar zaad

Stuifmeel op de stempel → groeit door de stijl → bereikt het vruchtbeginsel → bevruchting → zaad ontstaat.


Na de bevruchting kan uit het zaad later een nieuwe plant groeien.

Houd de keten eenvoudig en volg de weg door de stamper.

Delen van een zaad

Belangrijke delen van een zaad:


  • zaadhuid

  • zaadlobben

  • kiem

  • navel

  • poortje

Gebruik eventueel een boon of erwt als herkenbaar voorbeeld.

Functies van zaaddelen

Bescherming en opname

  • zaadhuid beschermt het zaad

  • poortje is een gaatje voor snelle wateropname

  • navel is de plek waar het zaad vastzat aan de plant

  • zaadlobben bevatten voedsel

  • kiem groeit uit tot een nieuw plantje

  • In de kiem zitten worteltje, stengeltje en blaadjes

Voedsel en groei

Dit is precies de koppeling naam-functie die leerlingen nodig hebben voor de opdrachten.

Zet de woorden op de goede plek

In de zaadlobben wordt voedsel opgeslagen. Het poortje is er voor om snel water op te nemen. De zaadhuid beschermt het zaad. De kiem zijn het worteltje, stengeltje en blaadjes in een zaad. De navel is de plaats waar het zaad en de plant vastzat.

zaadlobben
poortje
zaadhuid
kiem
navel
helmknop
zaadhuid
wortel
blad

Laat leerlingen de weg door de stamper volgen.

Planten leven in hun omgeving


Planten zijn aangepast aan hun leefomgeving.


  • In een vochtig milieu is water makkelijker beschikbaar.

  • In een droog milieu moet de plant water besparen.

Deze slide is vooral voor kaderleerlingen, maar kan ook basisleerlingen helpen bij het grotere geheel.

Vochtig of droog milieu

Droog milieu

Vochtig milieu

  • weinig huidmondjes

  • kleine, dikke bladeren

  • dikke waslaag

  • diep verzonken huidmondjes

  • goed ontwikkeld wortelstelsel

  • veel huidmondjes

  • grote, platte bladeren

  • dunne waslaag

  • huidmondjes aan het oppervlak

  • zwakker ontwikkeld wortelstelsel

Noem dat deze kenmerken helpen om waterverlies te beperken of juist minder problematisch maken.

Woordenlijst

fotosynthese - proces waarbij een plant glucose en zuurstof maakt uit water en koolstofdioxide

verbranding - proces waarbij glucose met zuurstof wordt afgebroken en energie vrijkomt

energiearm - stof met weinig opgeslagen energie

energierijk - stof met veel opgeslagen energie

glucose - suiker die als brandstof en bouwstof dient

koolstofdioxide - gas dat planten gebruiken bij fotosynthese

mineralen - voedingsstoffen die wortels opnemen uit de bodem

Deze slide heeft geen instructies

Woordenlijst

wortels - orgaan dat de plant vastzet en water met mineralen opneemt

stengel - orgaan dat stevigheid geeft en stoffen vervoert

bladeren - organen die vaak fotosynthese doen

meeldraad - mannelijk deel van de bloem met stuifmeel

stamper - vrouwelijk deel van de bloem

bestuiving - stuifmeel komt op de stamper van een bloem van dezelfde soort

bevruchting - kern van stuifmeel versmelt met kern van een eicel

Deze slide heeft geen instructies

Woordenlijst

vruchtbeginsel - onderste deel van de stamper met zaadbeginsels

stempel - bovenste deel van de stamper waarop stuifmeel komt

stijl - deel tussen stempel en vruchtbeginsel

kiem - deel van het zaad waaruit een nieuwe plant groeit

zaadlobben - delen van het zaad met opgeslagen voedsel

zaadhuid - beschermende buitenkant van het zaad

poortje - opening waardoor water snel het zaad in kan

Deze slide heeft geen instructies

Aan het eind van de les kun je...

  • Beschrijven dat bij fotosynthese energierijke stoffen worden gevormd uit energiearme stoffen en dat bij verbranding energie weer vrij komt.

  • De bouw en functie van wortels, stengels en bladeren beschrijven.

  • Delen van een bloem benoemen.

  • Beschrijven wat bestuiving is en hoe bevruchting bij zaadplanten gaat.

  • Delen van een zaad benoemen met hun functie.

  • Uitleggen hoe planten zijn aagepast aan hun omgeving.

Deze slide heeft geen instructies