Cursus 1 - Paragraaf 4 - 2BK

Tekstverbanden herkennen

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo bLeerjaar 2

In deze les zitten 23 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Tekstverbanden herkennen

Open met het idee dat losse zinnen in een tekst niet zomaar naast elkaar staan. In deze les leren leerlingen drie veelvoorkomende verbanden herkennen aan signaalwoorden.

Dit ga je leren

Ik kan tekstverbanden herkennen aan de hand van signaalwoorden.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een tekstverband?

Zinnen en alinea’s in een tekst horen bij elkaar.

Een tekstverband laat zien hoe ze met elkaar samenhangen.


Een signaalwoord helpt je dat verband te herkennen.

Daardoor begrijp je een tekst sneller en beter.

Benadruk dat leerlingen niet alleen woorden moeten zoeken, maar ook moeten kijken wat die woorden zeggen over de relatie tussen zinnen.

Drie tekstverbanden

In deze les leer je drie soorten:


  • opsomming

  • tijdsvolgorde

  • voorbeeld


Elk verband heeft eigen signaalwoorden.

Noem dat er meer tekstverbanden bestaan, maar dat de les zich nu beperkt tot deze drie.

Opsomming

Bij een opsomming worden meerdere dingen genoemd die bij elkaar horen.


De volgorde is niet belangrijk.

Je kunt de onderdelen vaak omwisselen zonder dat de betekenis verandert.

Deze slide heeft geen instructies

Signaalwoorden bij opsomming

Veelgebruikte signaalwoorden zijn:


  • ten eerste

  • ten tweede

  • om te beginnen

  • ook (nog)

  • verder

  • ten slotte

  • en

Wijs erop dat niet elk woord altijd een opsomming aangeeft; de context van de zin blijft belangrijk.

Nog meer herkenning van opsomming

Een opsomming herken je niet alleen aan woorden.

Ook deze tekens kunnen helpen:


  • komma’s ,

  • streepjes –

  • bullets •

  • getallen 1, 2, 3

  • dubbele punt :

Laat zien dat vormgeving in een tekst ook betekenis geeft. Dit helpt vooral bij studieteksten en opdrachten.

Voorbeeld van opsomming

Ik houd van chips. Verder vind ik dropjes lekker. Je mag me ook wakker maken voor spekjes!


De woorden verder en ook laten een opsomming zien.

Bespreek dat de volgorde van chips, dropjes en spekjes niet uitmaakt. Dat is het kenmerk van opsomming.

Welk kenmerk past bij een opsomming?

A

vaste volgorde

B

extra uitleg

C

niet belangrijk

D

jaartallen

De kern van opsomming is dat meerdere dingen bij elkaar horen en dat de volgorde niet belangrijk is.

Tijdsvolgorde

Bij tijdsvolgorde gebeuren dingen in een bepaalde volgorde.


De volgorde is wel belangrijk.

Eén stap komt eerst, daarna volgt de volgende stap.

Deze slide heeft geen instructies

Signaalwoorden bij tijdsvolgorde

Veelgebruikte signaalwoorden zijn:


  • vroeger

  • later

  • nu

  • eerst

  • daarna

  • vervolgens

  • nadat

  • terwijl

  • dadelijk

  • intussen

Noem dat ook jaartallen vaak een tijdsvolgorde aangeven, bijvoorbeeld 1990, 2000, nu.

Waarom is de volgorde belangrijk?

Bij tijdsvolgorde kun je de zinnen meestal niet zomaar omdraaien.


Bij een uitleg, verhaal of stappenplan moet je weten wat eerst gebeurt en wat later komt.

Anders begrijp je de tekst minder goed.

Koppel dit aan alledaagse situaties, zoals een recept of spelregels. Volgorde bepaalt daar de betekenis.

Voorbeeld van tijdsvolgorde

Eerst leg je het speelbord op tafel. Vervolgens deel je de andere materialen uit. Daarna bepaal je wie er begint.


De stappen staan in een vaste volgorde.

Maak duidelijk dat je bij dit voorbeeld niet kunt beginnen met bepalen wie er start voordat het spel klaar ligt.

Welk signaalwoord past het best bij tijdsvolgorde?

A

zoals

B

verder

C

daarna

D

ook nog

‘Daarna’ laat zien dat iets later gebeurt. De andere opties horen bij voorbeeld of opsomming.

Voorbeeld

Bij het tekstverband voorbeeld wordt iets extra duidelijk gemaakt.


Je krijgt een uitleg of een concreet voorbeeld.

Zo begrijp je beter wat de schrijver bedoelt.

Deze slide heeft geen instructies

Signaalwoorden bij voorbeeld

Veelgebruikte signaalwoorden zijn:


  • bijvoorbeeld

  • zo

  • als

  • zoals

  • denk aan

  • neem nou

Geef aan dat deze woorden vaak extra informatie inleiden die een begrip of groep duidelijker maakt.

Wat doet een voorbeeld?

Een voorbeeld maakt een algemene uitleg concreet.


Eerst lees je iets in het algemeen.

Daarna laat de schrijver met een voorbeeld zien wat daarmee bedoeld wordt.

Dit is een belangrijk verschil met opsomming: bij een voorbeeld gaat het om verduidelijking, niet alleen om meerdere onderdelen achter elkaar noemen.

Voorbeeld in een zin

Bij de bouw van het nieuwe winkelcentrum zijn verschillende vakmensen aan het werk, zoals metselaars, loodgieters en timmermannen.


Het woord zoals kondigt voorbeelden aan.

Leg uit dat 'vakmensen' het algemene woord is en dat metselaars, loodgieters en timmermannen de voorbeelden zijn.

Verschil tussen de drie

  • Opsomming: meerdere dingen bij elkaar

  • Tijdsvolgorde: dingen gebeuren op volgorde

  • Voorbeeld: iets wordt duidelijker gemaakt


Het signaalwoord helpt je zien welk verband het is.

Deze samenvatting verbindt de drie subtopics aan elkaar en helpt leerlingen het onderscheid scherp te houden.

Wat doet een voorbeeld in een tekst?

A

op volgorde zetten

B

duidelijker maken

C

korter maken

D

omdraaien

Bij het verband voorbeeld geeft de schrijver extra uitleg of een concreet voorbeeld om iets duidelijker te maken.

Bij welk verband hoort het woord 'zoals'?

A

opsomming

B

voorbeeld

C

tijdsvolgorde

D

jaartal

‘Zoals’ kondigt voorbeelden aan, bijvoorbeeld vakmensen zoals metselaars en timmermannen.

Begrippenlijst

tekstverband - relatie tussen zinnen of alinea’s in een tekst

signaalwoord - woord dat laat zien welk verband er is

opsomming - meerdere dingen worden achter elkaar genoemd

tijdsvolgorde - dingen gebeuren in een vaste volgorde

voorbeeld - extra uitleg die iets duidelijker maakt

alinea - stukje tekst met zinnen die bij elkaar horen

jaartal - getal dat een jaar aangeeft

Deze slide heeft geen instructies

Aan het werk!

Cursus 1

Paragraaf 4

Opdracht 1, 2, 3, 5 (alleen), 6 en 7

Deze slide heeft geen instructies