Deze slide heeft geen instructies
JdW-kijkwijzer
Lesopbouw:
Vooraf:
Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
Instructie:
Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
Toepassing:
Actieve verwerking, Formatief handelen
Evaluatie:
Afsluiting
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Startklaar
minute
second
Op je plek zitten
Telefoon in de kluis
Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
Schoolspullen op tafel: Boek, JdW-map, etui
1. Startklaar
Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.
Thema 1 Planten en dieren
Basisstof 4 Voedsel maken en Extra stof 6 Fotosynthese
Deze slide heeft geen instructies
Praktische opdracht
Inleveren.
Afspraak maken met leerlingen die het moeten inhalen.
1. Startklaar
Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.
Je eet een boterham. Welk levenskenmerk is dat?
Groeien
Voeden
Uitscheiden
Waarnemen
Toetst: leerdoel 1.1.2 (basisstof 1). "Voeden" komt vandaag terug: een plant voedt zich door fotosynthese. De boterham komt ook terug in blok 3. A: leerlingen denken "eten → groter worden". C: verwarring tussen opnemen en afgeven. D: proeven is waarnemen, en je proeft je boterham. Gaat het mis: herhaal de zeven levenskenmerken met Afb. 1 van basisstof 1 (blz. 15).
In welk deel van een zaad zit voedsel opgeslagen?
In de zaadhuid
In de navel
In de zaadlobben
In het poortje
Toetst: leerdoel 1.2.5 (basisstof 2). De zaadlobben zijn de opstap naar blok 1. A: de zaadhuid is groot en valt op, maar beschermt alleen. B: leerlingen koppelen "navel" aan voeding bij mensen. D: het poortje neemt water op; leerlingen verwarren water met voedsel. Gaat het mis: laat Afb. 3 van basisstof 2 (blz. 21) nog even zien.
Aan een plant groeien nieuwe bladeren. Is dit groei of ontwikkeling?
Groei, want de plant wordt groter
Ontwikkeling, want er ontstaan nieuwe delen
Ontwikkeling, want de plant wordt zwaarder
Geen van beide, want een plant is levenloos
Toetst: leerdoel 1.2.4 (basisstof 2). A: leerlingen zien "meer" en denken aan groei. C: juiste woord, verkeerde reden; groter en zwaarder is groei. D: leerlingen die twijfelen of planten leven (basisstof 1). Gaat het mis: koppel terug aan de levenscyclus van de bruine boon uit het practicum.
Leerdoelen
1.4.9 Je kunt beschrijven dat door fotosynthese voedsel en zuurstof ontstaan voor dieren en mensen.
1.6.13 Je kunt de fotosynthese beschrijven.
3. Leerdoelgericht werken
De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.
Hoe komt een plant aan voedsel?
Je kiemplantje at eerst voedsel uit de zaadlobben.
Daarna verdwijnen de zaadlobben. Toch groeit de plant door.
Hoe kan dat? → Planten maken zelf voedsel. Dat heet fotosynthese.
Fotosynthese gebeurt in de groene delen van een plant, vooral in de bladeren.
Voor fotosynthese is licht nodig. → Het gebeurt alleen als het licht is.
Mensen en dieren kunnen niet zelf voedsel maken. Ze eten planten of andere dieren.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Docentnotitie: Stel eerst de vraag uit de kop hardop. Laat leerlingen raden voor je verder klikt. Veel leerlingen denken dat een plant voedsel uit de grond haalt; laat die gedachte bewust even staan. In blok 5 zien ze dat de plant alleen water uit de grond haalt.
Afbeelding: Afb. 1 Fotosynthese, deel 1 "Door fotosynthese ontstaat steeds nieuw voedsel." (blz. 34)
De zaadlobben van een kiemplantje zijn op. Waar komt het voedsel nu vandaan?
Uit de grond
De plant maakt het zelf door fotosynthese
Uit de zaadhuid
Uit het poortje
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Docentnotitie: Toetst: leerdoel 1.4.9. A: de bekendste misconceptie, "planten eten aarde". C en D: leerlingen grijpen terug op zaaddelen uit de vorige les zonder te kijken naar wat die doen.
Bij fotosynthese ontstaat zuurstof
Bij fotosynthese ontstaat ook zuurstof.
Zuurstof is een gas.
De bladeren geven zuurstof af aan de lucht.
Mensen en dieren hebben zuurstof nodig om te leven.
Ze ademen de zuurstof in.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Docentnotitie: Laat de klas één keer diep inademen: "Deze zuurstof komt van planten."
Afbeelding: Afb. 1 Fotosynthese, deel 2 "Door fotosynthese komt er steeds nieuwe zuurstof in de lucht." (blz. 34)
In een bos komt er steeds nieuwe zuurstof in de lucht. Waardoor komt dat?
De bomen doen aan fotosynthese
Er waait veel wind in een bos
Er is veel water in een bos
De dieren in het bos ademen zuurstof uit
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Docentnotitie: Toetst: leerdoel 1.4.9. B: leerlingen denken dat wind "frisse lucht" maakt. C: in Afb. 1.2 staat een rivier; leerlingen koppelen water aan zuurstof. D: leerlingen draaien inademen en uitademen om.
Waarom is fotosynthese belangrijk?
Kijk naar deze boterham met kaas en tomaat. Alles komt van planten.
Brood → gemaakt van tarwe. Tarwe zijn de zaden van een plant.
Kaas → gemaakt van melk. Melk komt van een koe. Een koe eet gras.
Tomaat → de vrucht van een plant.
Door fotosynthese ontstaan voedsel en zuurstof voor dieren en mensen.
Daarom is fotosynthese erg belangrijk voor het leven op aarde.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Docentnotitie: Vraag daarna een paar leerlingen wat zij vandaag in hun lunch hebben. Volg samen terug tot bij een plant.
Afbeelding: Afb. 2 Een boterham met kaas en tomaat. (blz. 35)
Docentnotitie: Volg samen twee pijlen: gras → koe → melk en kaas; maïs → kip → ei. Laat leerlingen zelf een derde pijl uitleggen.
Afbeelding: Afb. 3 Het belang van fotosynthese. (blz. 35), schermvullend, zonder tekst.
Je eet een gekookt ei. Waar komt dit voedsel uiteindelijk vandaan?
Van de kip, zonder hulp van planten
Van planten die aan fotosynthese doen
Uit de grond waar de kip op loopt
Uit het water dat de kip drinkt
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Docentnotitie: Toetst: leerdoel 1.4.9. A: leerlingen kijken alleen naar de laatste stap. C: dezelfde misconceptie als in blok 1, "voedsel komt uit de grond". D: leerlingen verwarren drinken met voedsel. Terugverwijzen naar Afb. 3: de kip eet maïs.
Voedsel: glucose
Bij fotosynthese maken de bladeren glucose.
Glucose is een soort suiker.
In de winkel heet glucose vaak dextrose of druivensuiker.
Glucose is voedsel voor de plant.
Van glucose maakt de plant allerlei andere stoffen.
Dieren hebben die stoffen nodig om te leven.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Docentnotitie: Laat vóór deze slide het pakje Dextro zien. Vraag: "Wat heeft dit snoepje met een plant te maken?" Laat een leerling op het pakje zoeken naar het woord dextrose. Klik dan pas naar de slide.
Afbeelding: Afb. 1 In de winkel heet glucose vaak dextrose of druivensuiker. (blz. 54)
Wat is glucose?
Een gas in de lucht
Een soort suiker
Een soort water
Een deel van een blad
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Docentnotitie: Toetst: leerdoel 1.6.13. A: verwarring met zuurstof uit blok 2. C: de plant neemt water op, dus leerlingen denken dat glucose water is. D: glucose wordt in het blad gemaakt; leerlingen verwarren de plek met de stof.
Wat heeft een plant nodig voor fotosynthese?
Een plant heeft drie dingen nodig: water, koolstofdioxide en licht.
Water → de plant neemt water op uit de grond.
Koolstofdioxide → een gas in de lucht. Je kunt het niet zien.
De prikbelletjes in cola zijn koolstofdioxide.
De bladeren nemen koolstofdioxide op uit de lucht.
Licht → komt van de zon.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Docentnotitie: Open bij de regel over cola het flesje spa rood voor de klas. Laat ze het sissen horen. Zeg: "Die belletjes zijn hetzelfde gas: koolstofdioxide." Laat de klas het woord samen hardop zeggen: kool-stof-di-ox-i-de. Kom terug op blok 1: uit de grond haalt de plant alleen water, geen voedsel.
Afbeelding: geen boekafbeelding; laat ruimte voor de demonstratie.
Je zet een kamerplant een week in een donkere kast. Je geeft hem wel water. Wat mist de plant voor fotosynthese?
Water
Koolstofdioxide
Licht
Glucose
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Docentnotitie: Toetst: leerdoel 1.6.13. A: leerlingen lezen de vraag niet goed; de plant krijgt water. B: leerlingen denken dat er in een kast geen lucht is. D: verwarring tussen wat de plant nodig heeft en wat hij maakt.
Fotosynthese in woorden
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Docentnotitie: Bouw de woordvergelijking eerst samen, vóór deze slide. Geef vijf leerlingen een kaart: water, koolstofdioxide, licht, glucose, zuurstof. Geef een zesde leerling de pijl. De klas vertelt wie links en wie rechts van de pijl moet staan. Laat daarna deze slide zien als controle.
Fotosynthese in woorden
De plant gebruikt water, koolstofdioxide en licht.
Daarmee maakt de plant glucose en zuurstof.
In woorden:
water + koolstofdioxide + licht → glucose + zuurstof
Links van de pijl: wat de plant nodig heeft.
Rechts van de pijl: wat er ontstaat.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Docentnotitie: Bouw de woordvergelijking eerst samen, vóór deze slide. Geef vijf leerlingen een kaart: water, koolstofdioxide, licht, glucose, zuurstof. Geef een zesde leerling de pijl. De klas vertelt wie links en wie rechts van de pijl moet staan. Laat daarna deze slide zien als controle.
Wat staat rechts van de pijl bij fotosynthese?
Water en koolstofdioxide
Glucose en zuurstof
Licht en glucose
Zuurstof en koolstofdioxide
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Docentnotitie: Toetst: leerdoel 1.6.13. A: leerlingen draaien links en rechts om. C: leerlingen denken dat licht ook iets is wat ontstaat. D: leerlingen verwisselen zuurstof en koolstofdioxide; beide zijn gassen met een lastige naam.
Wat gaat het blad in en uit?
Licht komt van de zon op het blad.
Water komt via de stengel in het blad.
Koolstofdioxide komt uit de lucht in het blad.
In het blad vindt de fotosynthese plaats.
Zuurstof gaat uit het blad naar de lucht.
Glucose gaat via de stengel het blad uit.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Docentnotitie: Wijs bij elke regel de pijl in de afbeelding aan. Vraag bij elke pijl: "Gaat dit erin of eruit?"
Afbeelding: Afb. 2 Fotosynthese. (blz. 55)
Basisstof 4 en Extra stof 6 Fotosynthese
fotosynthese — Planten maken zelf voedsel. Dat gebeurt in de groene delen, vooral in de bladeren. Er is licht voor nodig.
zuurstof — Een gas dat bij fotosynthese ontstaat. Mensen en dieren ademen zuurstof in om te leven.
glucose — Een soort suiker. De plant maakt glucose bij fotosynthese.
koolstofdioxide — Een gas in de lucht. Je kunt het niet zien.
minute
second
8. Afsluiting
De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.
Docentnotitie: Leerlingen schrijven de begrippen over in hun schrift. Omschrijvingen vereenvoudigd uit de tekst van blz. 54.
Aan de slag
20 minuten · zelfstandig werken · zachtjes overleggen mag
IN DE LES — 20 MINUTEN
Basisstof 4 – opgave 1 en 2 (blz. 36)
Basisstof 4 – Inzicht: opgave 5 (blz. 38)
Extra stof 6 – Opdrachten: opgave 1 en 2 (blz. 55 en 56)
Klaar? Maak opgave 3 en +4 van extra stof 6 (blz. 56).
HUISWERK
Maak af: basisstof 4 opgave 1, 2 en 5 (blz. 36 en 38) en extra stof 6 opgave 1 en 2 (blz. 55 en 56)
Leer de begrippen van deze les uit de samenvatting (blz. 76 en 77)
Niet af in de les? Dan maak je het thuis af. Volgende les kijken we het samen na.
17
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Terugkijken
op de leerdoelen
1.4.9 Je kunt beschrijven dat door fotosynthese voedsel en zuurstof ontstaan voor dieren en mensen.
1.6.13 Je kunt de fotosynthese beschrijven.
8. Afsluiting
De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.
Docentnotitie: Laat leerlingen per leerdoel met duim omhoog, opzij of omlaag aangeven hoe goed ze dit nu kunnen.