Theorie zakelijke teksten, jaar 4 gehele boek (1).pptx

Klas 4 Theorie voor de tentamenweek

Examen lesstof

1 / 27
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 4

In deze les zitten 27 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Klas 4 Theorie voor de tentamenweek

Examen lesstof

Nieuwsbericht (informatieve tekst)

Kenmerken van een nieuwsbericht(5):

  • Dikgedrukte kop (titel)

  • Vaak een dikgedrukte of schuingedrukte inleiding

  • Tekst staat in 1 of meer kolommen

  • De tekst begint met een plaatsnaam of de naam van een persbureau

  • Aan het einde van de inleiding staat vaak de naam van een verslaggever


Indeling van een Nieuwsbericht in de krant:

  • Kop

  • Inleiding

  • Uitwerking


  • ! Er is geen slot in een nieuwsbericht

  • ! De belangrijkste informatie staan in de inleiding en de kop.

Onderwerp en hoofdgedachte

Onderwerp:

  1. Waar de hele tekst over gaat

  2. Vaak maar 1 woord of enkele woorden (geen zin)

  3. Soms geeft de titel informatie over het onderwerp. Soms ook niet


Hoofdgedachte:

  1. Het belangrijkste wat de schrijver zegt over het onderwerp

  2. Het is een soort minisamenvatting

  3. Het is een hele zin (soms staat de zin in de tekst, soms moet je hem verzinnen.

  4. De hoofdgedachte is nooit een vraag

  5. De hoofdgedachte vind je vaak in de inleiding of het slot

Stappenplan moeilijke woorden

  • - lees gewoon verder, vaak snap je het dan wel

  • De rest van de tekst kan je helpen het woord te begrijpen

  • Zoek het woord op in het woordenboek

  • Vraag iemand anders of ze het woord uitleggen

Deelonderwerp/ deelhoofdgedachte

Deelonderwerp: Is het onderwerp van 1 of meerdere alinea’s

  • Is in 1 of enkele woorden waar de alinea’s over gaan

  • Je vindt het vaak in de tussenkopjes of in de eerste of laatste regel van een alinea.


Deelhoofdgedachte (is hetzelfde als de kernzin)

  • Het is vaak de eerste of de laatste zin van een alinea

  • Het is de balangrijkste informatie uit 1 of meerdere alinea’s


Tekstverbanden - signaalwoorden

Tekstverband: Twee zinnen of twee alinea’s hebben iets met elkaar te maken.


Signaalwoord: een woord dat tussen twee zinnen staat. (of dat twee alinea’s aan elkaar verbindt).


Plaats van een signaalwoord: tussen twee zinnen, vaak na de komma, of vooraan de zin.


Voorbeeld: Ik ga niet naar school, want ik ben ziek

Omdat ik ziek ben, ga ik niet naar school



Tekstverbanden - soorten

  • Tekstverband Tegenstelling:
    signaalwoorden: maar, toch echter
    Voorbeeld: Ik heb geleerd, toch heb ik een onvoldoende

  • Tekstverband Opsomming:
    signaalwoorden: ten eerste, ook, en, bovendien, ten slotte
    Voorbeeld: Ik heb geen zin vandaag, ook Johan heeft geen zin vandaag

Tekstverbanden (2)

  • Tekstverband Conclusie
    Signaalwoorden: dus, kortom,
    Voorbeeld: Hij heeft geen zin, dus doet hij niets

  • Tekstverband Reden
    Signaalwoorden: want, daarom, omdat
    Voorbeeld: Hij denkt dat hij alles al weet, daarom leert hij niet voor de toets.


Tekstverbanden 3

  • Tekstverband Reden
    Signaalwoorden: want, daarom, omdat

  • Ik kan niet naar school, omdat ik ziek ben.

  • Tekstverband mening/argument
    signaalwoorden: omdat, daarom, want (en mening met ‘vinden’)
    Voorbeeld: Ik vind haar niet aardig, omdat ze altijd schreeuwt)

  • Tekstverband oorzaak en gevolg
    signaalwoorden: daardoor, doordat, door, als gevolg van
    Voorbeeld: Ik was mijn boek kwijt, daardoor kon ik niet leren voor de toets

Extra!

  • Vaak staan het signaalwoord na de komma, halverwege de zin

  • Het signaalwoord kan ook helemaal vooraan in de zin staan


  • Sommige signaalwoorden kunnen meerdere tekstverbanden aangeven. Dan moet je goed lezen

  • Er zijn meer signaalwoorden dan die in je boek staan


  • Signaalwoorden kun je oefenen op: jufmelis.nl (onder het kopje extra. Je kunt niet alle oefeningen doen).

Oefenen en filmpjes

  • Jufmelis.nl (onder tabje extra, kun je bij tekstverbanden en signaalwoorden oefenen)


  • https://www.youtube.com/watch?v=9efePMIDpEc

Tekstsoort Recensie (TEKST MET EEN MENING)

  • Recensie – review : Kritische bespreking van een boek, cd, film, toneelvoorstelling, muziekuitvoering of restaurant.

  • Een recensie staat in: kranten, tijdschriften en op internet

  • Vaste onderdelen van een recensie:

  1. Beschrijving van film/boek/spel/voorstelling

  2. Mening van de recensent

  3. Argumenten om je mening mee te onderbouwen

  4. Conclusie: is de samenvatting van de mening van de recensent

  5. Kwaliteitsaanduiding, hoe goed het was.

een recensie is een tekst met een mening




Voorbeeld recensie

Zie je:

  1. De mening van de recensent?

  2. De beschrijving van het boek?

  3. Welke argumenten heeft de schrijver?

  4. De conclusie van de recensent?

  5. Dat de kwaliteitsaanduiding (de sterren bijvoorbeeld) ontbreken?




Mening en argument blz 24

  • https://www.youtube.com/watch?v=WIc8Tj0K5w4

  • Objectief: op feiten gebaseerd, iemand wordt niet beïnvloed door gevoel, mening of vooroordeel.

    subjectief: op eigen mening gebaseerd, iemand wordt beïnvloed door gevoel, mening of vooroordeel (partijdig, bevooroordeeld).

  • Oefenen: https://www.jufmelis.nl/extra/feit-of-mening/feit-of-mening-1

    • https://www.jufmelis.nl/extra/objectief-of-subjectief/objectief-of-subjectief-1


  • Een tekst met een mening (bijvoorbeeld recensie) is een subjectieve tekst

Mening en argumenten (2)

  • Een mening kun je herkennen aan de volgende woorden:

  1. ik vind

  2. Volgens mij

  3. Vond Peter


Door signaalwoorden kun je de argumenten vinden. Zoek naar de volgende signaalwoorden: Omdat, daarom of want


Voorbeeld van een mening met een argument: Ik vind Nederlands leuk, want we leren veel nieuwe dingen daar.

INGEZONDEN BRIEF (TEKST MET EEN MENING)

  • Ingezonden brief: is een brief van een lezer die reageren op het nieuws of iets wat ze in de krant hebben gelezen.

  • Kenmerken van een ingezonden brief:

  1. Staan meestal in een speciale rubriek

  2. Een ingezonden brief heeft vaak een kopje/titel

  3. Onderaan staat de naam en de woonplaats van de schrijver van de brief

  4. De ingezonden brief bevat een mening

  5. De ingezonden brief wil overtuigen


Je vind een ingezonden brief in de krant of op internet.

Tekstsoort: achtergrondartikel

  • Achtergrondartikel: dit artikel geeft extra informatie over een onderwerp dat in het nieuws is.

  • Kenmerken van een achtergrondartikel:

  1. Doel is overtuigen of informeren

  2. Het staat in vaak wat verder in de krant of zelfs in een bijlage

  3. Lijkt op een nieuwsbericht (dikgedrukte titel, cursieve inleiding en kolommen)

  4. Verschillen met nieuwsbericht:

    1. Heeft wel de indeling: inleiding, kern, slot

    2. Is langer dan een nieuwsbericht

    3. Kan wel de mening van de schrijver bevatten

    4. Bevat de naam van de schrijver, er staat niet van onze verslaggever

    5. Er staat vaak extra informatie in een tekstkader of een gekleurd blok




Betrouwbaarheid teksten – fake news of niet

  • https://www.nu.nl/277115/video/hoe-herken-je-nepnieuws.html


  • Diabetes (suikerziekte)  Bedrijf dat insuline verkoopt (2001) Diabetesfonds (2021)

Hoe zie je dat nieuws betrouwbaar is:

  1. Je kijkt naar de bron van de tekst (wie heeft de tekst geschreven en heeft deze er verstand van?)

  2. Kijk naar de datum van het bericht, is het niet te oud?

  3. Wat is het belang/doel van degene die de tekst schreef. Wat wil die persoon bereiken.


  1. Een reclametekst is nooit erg betrouwbaar


Hoofd- en bijzaken

  • Hoofdzaken: De belangrijke dingen die in de tekst staan. De hoofdzaken vind je vaak in de deelhoofdgedachte (of de kernzin)

  • Bijzaken: Minder belangrijke zaken, zoals uitleg of voorbeelden

  • https://www.lessonup.com/nl/lesson/ET4ndkqFKTtusJJnZ

  • https://www.youtube.com/watch?v=aIGsFv-POWg



Samenvatting (blz 51)

  • In een goede samenvatting zitten de volgende onderdelen:


  • Hoofdgedachte van de tekst met daarin het onderwerp

  • Deelhoofdgedachte van iedere alinea

  • De conclusie van een tekst of het antwoord op een vraag (bijvoorbeeld uit de inleiding).


  • https://www.youtube.com/watch?v=12JKodZ8aGQ


Tekstsoort: Reclame – advertenties (blz 58)

  • Tekstdoel van reclame is: overhalen / activeren (je iets laten doen, iets kopen bijvoorbeeld)


  1. Het is een tekst over een product of een dienst

  2. Je vindt het op internet, langs de snelweg, in bushokjes, in tijdschriften, in kranten op pennen, eigenlijk overal kun je reclame vinden

  3. Reclame bevat vaak plaatjes/beelden/filmpjes


Tekstsoort advertorial

  • Tekstdoel: overhalen (om iets te kopen of te doen)

  • Advertorial: reclame die lijkt op een artikel. Het ziet er niet uit als reclame, maar is het wel. Mensen zien niet snel dat het een advertentie (of eigenlijk advertorial is).

  • Een advertorial heeft effect omdat:

  1. Het meer informatie bevat dan een advertentie

  2. Het zakelijk en feitelijk is

  3. Vaak een klant vertelt over zijn ervaring

  4. Een verzorgde opmaak heeft

  5. Het lijkt op een echt artikel

Advertorial

Ideële reclame

De meeste reclame laat je iets kopen.


Ideële reclame wil je laten nadenken over dingen, die belangrijk zijn.


  1. De overheid betaalt deze reclame vaak

  2. Het brengt soms een discussie op gang

  3. Het brengt onderwerpen onder de aandacht

  4. Je ziet deze reclame vaak in posters, op televisie, tijdschriften en de krant.


https://www.youtube.com/watch?v=tb5r4y1Nfl4



Tekstsoort folder

  • Tekstdoel: informeren, overhalen/activeren , overtuigen

  • Folder: is een boekje, blad of krantje met daarin reclame over een bepaald onderwerp.

  • Je vindt ze overal: je hebt folders van school, van politieke partijen, van de apotheker. En ze geven veel informatie.

Bij het leren letten op:

  1. Zorg dat je per tekstsoort alle kenmerken kent

  2. Zorg dat je tekstsoorten kunt herkennen

  3. Weet wat de hoofdgedachte en het onderwerp is. Leer de definitie uit je hoofd

  4. Zorg dat je weet waar je een tekstsoort kan vinden (in de krant, internet etc.)

  5. Noem de doelen van een tekstsoort (overtuigen, informeren, activeren en amuseren)

  6. Weet wat wel/niet in een samenvatting thuishoort

  7. Zorg dat je iets kan vertellen over de tekstsoorten, dat je het uit kunt leggen

  8. Zorg dat je verschillen kunt noemen tussen tekstsoorten

  9. Ken de tekstverbanden en signaalwoorden

  10. Oefen met het verklaren van een titel

  11. Oefen met het bedenken van kopjes