Klas 4 Theorie voor de tentamenweek
Examen lesstof
Klas 4 Theorie voor de tentamenweek
Examen lesstof
Nieuwsbericht (informatieve tekst)
Kenmerken van een nieuwsbericht(5):
Dikgedrukte kop (titel)
Vaak een dikgedrukte of schuingedrukte inleiding
Tekst staat in 1 of meer kolommen
De tekst begint met een plaatsnaam of de naam van een persbureau
Aan het einde van de inleiding staat vaak de naam van een verslaggever
Indeling van een Nieuwsbericht in de krant:
Kop
Inleiding
Uitwerking
! Er is geen slot in een nieuwsbericht
! De belangrijkste informatie staan in de inleiding en de kop.
Onderwerp en hoofdgedachte
Onderwerp:
Waar de hele tekst over gaat
Vaak maar 1 woord of enkele woorden (geen zin)
Soms geeft de titel informatie over het onderwerp. Soms ook niet
Hoofdgedachte:
Het belangrijkste wat de schrijver zegt over het onderwerp
Het is een soort minisamenvatting
Het is een hele zin (soms staat de zin in de tekst, soms moet je hem verzinnen.
De hoofdgedachte is nooit een vraag
De hoofdgedachte vind je vaak in de inleiding of het slot
Stappenplan moeilijke woorden
- lees gewoon verder, vaak snap je het dan wel
De rest van de tekst kan je helpen het woord te begrijpen
Zoek het woord op in het woordenboek
Vraag iemand anders of ze het woord uitleggen
Deelonderwerp/ deelhoofdgedachte
Deelonderwerp: Is het onderwerp van 1 of meerdere alinea’s
Is in 1 of enkele woorden waar de alinea’s over gaan
Je vindt het vaak in de tussenkopjes of in de eerste of laatste regel van een alinea.
Deelhoofdgedachte (is hetzelfde als de kernzin)
Het is vaak de eerste of de laatste zin van een alinea
Het is de balangrijkste informatie uit 1 of meerdere alinea’s
Tekstverbanden - signaalwoorden
Tekstverband: Twee zinnen of twee alinea’s hebben iets met elkaar te maken.
Signaalwoord: een woord dat tussen twee zinnen staat. (of dat twee alinea’s aan elkaar verbindt).
Plaats van een signaalwoord: tussen twee zinnen, vaak na de komma, of vooraan de zin.
Voorbeeld: Ik ga niet naar school, want ik ben ziek
Omdat ik ziek ben, ga ik niet naar school
Tekstverbanden - soorten
Tekstverband Tegenstelling:
signaalwoorden: maar, toch echter
Voorbeeld: Ik heb geleerd, toch heb ik een onvoldoende
Tekstverband Opsomming:
signaalwoorden: ten eerste, ook, en, bovendien, ten slotte
Voorbeeld: Ik heb geen zin vandaag, ook Johan heeft geen zin vandaag
Tekstverbanden (2)
Tekstverband Conclusie
Signaalwoorden: dus, kortom,
Voorbeeld: Hij heeft geen zin, dus doet hij niets
Tekstverband Reden
Signaalwoorden: want, daarom, omdat
Voorbeeld: Hij denkt dat hij alles al weet, daarom leert hij niet voor de toets.
Tekstverbanden 3
Tekstverband Reden
Signaalwoorden: want, daarom, omdat
Ik kan niet naar school, omdat ik ziek ben.
Tekstverband mening/argument
signaalwoorden: omdat, daarom, want (en mening met ‘vinden’)
Voorbeeld: Ik vind haar niet aardig, omdat ze altijd schreeuwt)
Tekstverband oorzaak en gevolg
signaalwoorden: daardoor, doordat, door, als gevolg van
Voorbeeld: Ik was mijn boek kwijt, daardoor kon ik niet leren voor de toets
Extra!
Vaak staan het signaalwoord na de komma, halverwege de zin
Het signaalwoord kan ook helemaal vooraan in de zin staan
Sommige signaalwoorden kunnen meerdere tekstverbanden aangeven. Dan moet je goed lezen
Er zijn meer signaalwoorden dan die in je boek staan
Signaalwoorden kun je oefenen op: jufmelis.nl (onder het kopje extra. Je kunt niet alle oefeningen doen).
Oefenen en filmpjes
Jufmelis.nl (onder tabje extra, kun je bij tekstverbanden en signaalwoorden oefenen)
https://www.youtube.com/watch?v=9efePMIDpEc
Tekstsoort Recensie (TEKST MET EEN MENING)
Recensie – review : Kritische bespreking van een boek, cd, film, toneelvoorstelling, muziekuitvoering of restaurant.
Een recensie staat in: kranten, tijdschriften en op internet
Vaste onderdelen van een recensie:
Beschrijving van film/boek/spel/voorstelling
Mening van de recensent
Argumenten om je mening mee te onderbouwen
Conclusie: is de samenvatting van de mening van de recensent
Kwaliteitsaanduiding, hoe goed het was.
een recensie is een tekst met een mening
Voorbeeld recensie
Zie je:
De mening van de recensent?
De beschrijving van het boek?
Welke argumenten heeft de schrijver?
De conclusie van de recensent?
Dat de kwaliteitsaanduiding (de sterren bijvoorbeeld) ontbreken?
Mening en argument blz 24
https://www.youtube.com/watch?v=WIc8Tj0K5w4
Objectief: op feiten gebaseerd, iemand wordt niet beïnvloed door gevoel, mening of vooroordeel.
subjectief: op eigen mening gebaseerd, iemand wordt beïnvloed door gevoel, mening of vooroordeel (partijdig, bevooroordeeld).
Oefenen: https://www.jufmelis.nl/extra/feit-of-mening/feit-of-mening-1
https://www.jufmelis.nl/extra/objectief-of-subjectief/objectief-of-subjectief-1
Een tekst met een mening (bijvoorbeeld recensie) is een subjectieve tekst
Mening en argumenten (2)
Een mening kun je herkennen aan de volgende woorden:
ik vind
Volgens mij
Vond Peter
Door signaalwoorden kun je de argumenten vinden. Zoek naar de volgende signaalwoorden: Omdat, daarom of want
Voorbeeld van een mening met een argument: Ik vind Nederlands leuk, want we leren veel nieuwe dingen daar.
INGEZONDEN BRIEF (TEKST MET EEN MENING)
Ingezonden brief: is een brief van een lezer die reageren op het nieuws of iets wat ze in de krant hebben gelezen.
Kenmerken van een ingezonden brief:
Staan meestal in een speciale rubriek
Een ingezonden brief heeft vaak een kopje/titel
Onderaan staat de naam en de woonplaats van de schrijver van de brief
De ingezonden brief bevat een mening
De ingezonden brief wil overtuigen
Je vind een ingezonden brief in de krant of op internet.
Tekstsoort: achtergrondartikel
Achtergrondartikel: dit artikel geeft extra informatie over een onderwerp dat in het nieuws is.
Kenmerken van een achtergrondartikel:
Doel is overtuigen of informeren
Het staat in vaak wat verder in de krant of zelfs in een bijlage
Lijkt op een nieuwsbericht (dikgedrukte titel, cursieve inleiding en kolommen)
Verschillen met nieuwsbericht:
Heeft wel de indeling: inleiding, kern, slot
Is langer dan een nieuwsbericht
Kan wel de mening van de schrijver bevatten
Bevat de naam van de schrijver, er staat niet van onze verslaggever
Er staat vaak extra informatie in een tekstkader of een gekleurd blok
Betrouwbaarheid teksten – fake news of niet
https://www.nu.nl/277115/video/hoe-herken-je-nepnieuws.html
Diabetes (suikerziekte) Bedrijf dat insuline verkoopt (2001) Diabetesfonds (2021)
Hoe zie je dat nieuws betrouwbaar is:
Je kijkt naar de bron van de tekst (wie heeft de tekst geschreven en heeft deze er verstand van?)
Kijk naar de datum van het bericht, is het niet te oud?
Wat is het belang/doel van degene die de tekst schreef. Wat wil die persoon bereiken.
Een reclametekst is nooit erg betrouwbaar
Hoofd- en bijzaken
Hoofdzaken: De belangrijke dingen die in de tekst staan. De hoofdzaken vind je vaak in de deelhoofdgedachte (of de kernzin)
Bijzaken: Minder belangrijke zaken, zoals uitleg of voorbeelden
https://www.lessonup.com/nl/lesson/ET4ndkqFKTtusJJnZ
https://www.youtube.com/watch?v=aIGsFv-POWg
Samenvatting (blz 51)
In een goede samenvatting zitten de volgende onderdelen:
Hoofdgedachte van de tekst met daarin het onderwerp
Deelhoofdgedachte van iedere alinea
De conclusie van een tekst of het antwoord op een vraag (bijvoorbeeld uit de inleiding).
https://www.youtube.com/watch?v=12JKodZ8aGQ
Tekstsoort: Reclame – advertenties (blz 58)
Tekstdoel van reclame is: overhalen / activeren (je iets laten doen, iets kopen bijvoorbeeld)
Het is een tekst over een product of een dienst
Je vindt het op internet, langs de snelweg, in bushokjes, in tijdschriften, in kranten op pennen, eigenlijk overal kun je reclame vinden
Reclame bevat vaak plaatjes/beelden/filmpjes
Tekstsoort advertorial
Tekstdoel: overhalen (om iets te kopen of te doen)
Advertorial: reclame die lijkt op een artikel. Het ziet er niet uit als reclame, maar is het wel. Mensen zien niet snel dat het een advertentie (of eigenlijk advertorial is).
Een advertorial heeft effect omdat:
Het meer informatie bevat dan een advertentie
Het zakelijk en feitelijk is
Vaak een klant vertelt over zijn ervaring
Een verzorgde opmaak heeft
Het lijkt op een echt artikel
Advertorial
Ideële reclame
De meeste reclame laat je iets kopen.
Ideële reclame wil je laten nadenken over dingen, die belangrijk zijn.
De overheid betaalt deze reclame vaak
Het brengt soms een discussie op gang
Het brengt onderwerpen onder de aandacht
Je ziet deze reclame vaak in posters, op televisie, tijdschriften en de krant.
https://www.youtube.com/watch?v=tb5r4y1Nfl4
Tekstsoort folder
Tekstdoel: informeren, overhalen/activeren , overtuigen
Folder: is een boekje, blad of krantje met daarin reclame over een bepaald onderwerp.
Je vindt ze overal: je hebt folders van school, van politieke partijen, van de apotheker. En ze geven veel informatie.
Bij het leren letten op:
Zorg dat je per tekstsoort alle kenmerken kent
Zorg dat je tekstsoorten kunt herkennen
Weet wat de hoofdgedachte en het onderwerp is. Leer de definitie uit je hoofd
Zorg dat je weet waar je een tekstsoort kan vinden (in de krant, internet etc.)
Noem de doelen van een tekstsoort (overtuigen, informeren, activeren en amuseren)
Weet wat wel/niet in een samenvatting thuishoort
Zorg dat je iets kan vertellen over de tekstsoorten, dat je het uit kunt leggen
Zorg dat je verschillen kunt noemen tussen tekstsoorten
Ken de tekstverbanden en signaalwoorden
Oefen met het verklaren van een titel
Oefen met het bedenken van kopjes