§3.2 Lineaire grafiek bij een formule (leerjaar 3)

3

Formules en grafieken

Paragraaf 3.2

Lineaire grafiek bij een formule

Hoe teken je de grafiek bij y = 2x + 1 met maar twee punten?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

1 / 15
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

In deze les zitten 15 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Introductie

Leerlingen maken bij een lineaire formule een tabel, zetten punten in een assenstelsel en tekenen de rechte lijn, en rekenen y uit bij een gegeven x. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 3, hoofdstuk 3 Formules en grafieken, paragraaf 3.2. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Onderdelen in deze les

3

Formules en grafieken

Paragraaf 3.2

Lineaire grafiek bij een formule

Hoe teken je de grafiek bij y = 2x + 1 met maar twee punten?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 3 Formules en grafieken, paragraaf 3.2 Lineaire grafiek bij een formule. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

3.2  Lineaire grafiek bij een formule

Leerdoelen

3.2.1

Je kunt bij een lineaire formule een tabel maken en y uitrekenen bij een gegeven x.

3.2.2

Je kunt de grafiek bij een lineaire formule tekenen met twee punten.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Startvraag

De pretparkpas

Een pretpark rekent y = 3x + 5 euro voor x ritten (5 euro entree). Wat betaal je voor 4 ritten?

A

17 euro

B

12 euro

C

20 euro

D

9 euro

3 · 4 + 5 = 17: eerst vermenigvuldigen, dan optellen. Wie 12 kiest, vergeet de entree van 5 euro. Wie 20 kiest, telt eerst 3 + 5 en vermenigvuldigt dan met 4 (verkeerde volgorde). Wie 9 kiest, telt alles op: 4 + 5. Laat leerlingen hardop de stappen zeggen.

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Van formule naar tabel

Bij y = 2x + 1 vul je een x in en reken je y uit:

  • x = 0 geeft y = 1

  • x = 1 geeft y = 3

  • x = 2 geeft y = 5

Elke uitkomst is een punt (x, y) op de lijn.

Wijs in de figuur de punten (0, 1), (1, 3) en (2, 5) aan. Alle punten van de formule liggen op één rechte lijn. Vraag: waar ligt het punt voor x = 3? Het is (3, 7), op dezelfde lijn. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Lineaire formule

y = toename per stap · x + begin

y = ax + b

a is de toename van y als x met 1 toeneemt. b is de y-waarde bij x = 0: daar snijdt de lijn de y-as.

In y = 2x + 1 is a = 2 en b = 1. In het begin hoeven leerlingen de naam richtingscoëfficiënt nog niet te kennen; die komt aan het eind van het hoofdstuk. Laat ze a en b aanwijzen in y = 3x + 5 van de startvraag. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Opdrachten Kennis

1

Welk punt ligt op de lijn y = 2x + 1?

A

(3, 6)

B

(2, 6)

C

(7, 3)

D

(3, 7)

Bij x = 3 hoort y = 2 · 3 + 1 = 7, dus (3, 7). Wie (3, 6) kiest, rekent 2 · 3 zonder + 1. Wie (2, 6) kiest, vult x = 2 in en vergeet + 1 (dat is 5) of schrijft x en y verkeerd. Wie (7, 3) kiest, draait x en y om.

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Een lijn tekenen in drie stappen

Zo teken je de grafiek bij een lineaire formule.

  1. Tabel maken

Kies twee of drie waarden voor x en reken y uit.

  1. Punten zetten

Teken de punten (x, y) in het assenstelsel.

  1. Lijn trekken

Trek een rechte lijn door de punten, ook er voorbij.

Twee punten zijn genoeg voor een rechte lijn, een derde is een controle. Leg uit waarom: als drie punten niet op één lijn liggen, is er ergens een rekenfout gemaakt. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Voorbeeldopdracht 1

Teken de grafiek van y = −x + 4. Maak eerst een tabel met x = 0 en x = 4.

gegeven

y = −x + 4

uitwerking

Bij x = 0 is y = −0 + 4 = 4

Bij x = 4 is y = −4 + 4 = 0

Punten: (0, 4) en (4, 0)

antwoord

Trek de lijn door (0, 4) en (4, 0).

De lijn daalt omdat a = −1 negatief is. Laat leerlingen zelf controleren met x = 2: y = 2, en (2, 2) ligt op de lijn. Wie bij x = 4 uitkomt op y = 8, heeft −4 als +4 gelezen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Opdrachten Toepassing

2

Bereken y bij x = −2 voor y = 3x + 4.

3 · (−2) = −6 en −6 + 4 = −2. Wie 10 antwoordt, rekent 3 · 2 + 4 en vergeet het minteken van x. Wie −10 antwoordt, telt −6 en −4 samen. Laat het minteken uitspreken: drie keer min twee.

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Opdrachten Toepassing

3

Wat is y bij x = 6 voor de lijn y = 0,5x + 2 in de figuur?

A

3

B

8

C

5

D

14

0,5 · 6 + 2 = 3 + 2 = 5, het punt P (6, 5) in de figuur. Wie 3 kiest, vergeet + 2. Wie 8 kiest, rekent 6 + 2. Wie 14 kiest, rekent (0,5 + 2) · 6 (optellen voor vermenigvuldigen). Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Vul de ontbrekende woorden en getallen in.

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Opdrachten Toepassing

4

Voor een rechte lijn zijn twee punten genoeg.

In y = 4x + 7 snijdt de lijn de y-as in het punt (0, 7).

Bij x = 1 hoort y = 11.

twee
7
11
drie
4
12

Bij x = 0 blijft alleen b over, dus y = 7. Bij x = 1 is y = 4 + 7 = 11. De afleider 4 verwart a met b; 12 komt van 4 · 1 + 8 of 4 · 3. Drie punten mogen ook, maar zijn niet nodig: de vraag is hoeveel er minstens nodig zijn.

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Opdrachten Toepassing

★ 5

In welke x snijdt de lijn y = −2x + 9 de x-as? Reken exact.

Op de x-as is y = 0. Dus −2x + 9 = 0, dus 2x = 9 en x = 4,5. De figuur laat zien dat de lijn tussen 4 en 5 de x-as snijdt. Wie 9 antwoordt, noemt het snijpunt met de y-as; wie 2 antwoordt, deelt 2 door 9 in plaats van 9 door 2. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

V E R D E R K I J K E R

Een ritje in de taxi

Een taxi rekent 3,50 euro starttarief en 2,20 euro per kilometer. Dan is y = 2,2x + 3,5 de formule voor de prijs.

De lijn begint dus niet in (0, 0) maar op 3,50: je betaalt al voordat je een meter hebt gereden.

Welke formule hoort bij een taxi die alleen per kilometer rekent?

Antwoord op de slotvraag: y = 2,2x, dan is b gelijk aan 0 en gaat de lijn door de oorsprong. Dit is een evenredig verband. Laat leerlingen zelf een situatie bedenken met en zonder startbedrag. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 3

Paragraaf 3.2

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

3.2.1 Tabel maken bij een formule

2

3.2.2 Lijn tekenen met twee punten

3

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

3.2

Klik hier

Image credit: LessonUp