§2.3 Machtsverband (leerjaar 4)

2

Verbanden

Paragraaf 2.3

Machtsverband

Verdubbel je een kubus, dan wordt de inhoud niet twee, maar acht keer zo groot. Hoe komt dat?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)

1 / 14
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

In deze les zitten 14 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Introductie

Leerlingen werken met machtsverbanden y = a · xⁿ, bepalen a uit een punt, rekenen met tabellen en grafieken en begrijpen wat een verdubbeling van x met y doet. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 4, hoofdstuk 2 Verbanden, paragraaf 2.3. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Onderdelen in deze les

2

Verbanden

Paragraaf 2.3

Machtsverband

Verdubbel je een kubus, dan wordt de inhoud niet twee, maar acht keer zo groot. Hoe komt dat?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, hoofdstuk 2 Verbanden, paragraaf 2.3 Machtsverband. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

2.3  Machtsverband

Leerdoelen

2.3.1

Je kunt y berekenen en a bepalen bij een machtsverband y = a · xⁿ.

2.3.2

Je kunt uitleggen wat er met y gebeurt als x twee keer zo groot wordt.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Startvraag

Een grotere kubus

Een kubus met ribbe 3 cm heeft een inhoud van 27 cm³. Wat is de inhoud bij ribbe 6 cm?

A

54 cm³

B

108 cm³

C

162 cm³

D

216 cm³

V = x³, dus V = 6³ = 216. De ribbe wordt 2 keer zo groot, de inhoud 2³ = 8 keer zo groot: 8 · 27 = 216. Wie 54 kiest, verdubbelt de inhoud. Wie 108 kiest, rekent met 2² = 4. Wie 162 kiest, rekent 6 · 27. Dat is de kern van dit hele verband.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Machtsverband: y = a · xⁿ

Bij y = a · xⁿ staat x in de macht. Voorbeelden zijn y = 2x² en y = 0,5x³. De grafiek begint in de oorsprong en gaat steeds steiler omhoog. Bij x² geldt: wordt x twee keer zo groot, dan wordt y vier keer zo groot.

Wijs in de figuur aan dat beide lijnen door de oorsprong gaan en samen door (4, 32). Check: 2 · 4² = 32 en 0,5 · 4³ = 32. Vraag: wat gebeurt er met y bij x³ als x twee keer zo groot wordt? Antwoord: 8 keer zo groot. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Machtsverband

y = a keer x tot de macht n

y = a · xⁿ

Vind a met een punt. Bij (2, 12) op y = a · x²: 12 = a · 4, dus a = 12 : 4 = 3.

Vul het punt in, los a op door te delen door de macht. Let op de volgorde: eerst x² uitrekenen, dan delen. Wie 12 : 2 = 6 doet, vergeet te kwadrateren. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Opdrachten Kennis

1

Welke formule hoort bij de tabel?

A

y = 2x²

B

y = 0,5x³

C

y = 0,5x

D

y = 0,5x²

Bij x = 2 is y = 2 = 0,5 · 4 en bij x = 4 is y = 8 = 0,5 · 16. Dus y = 0,5x². Bij y = 2x² zou y bij x = 1 gelijk zijn aan 2. Bij y = 0,5x³ zou y bij x = 2 gelijk zijn aan 4. Bij y = 0,5x zou y bij x = 4 gelijk zijn aan 2. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Voorbeeldopdracht 1

Voor een machtsverband y = a · x² hoort bij x = 3 de waarde y = 36. Bereken y bij x = 5.

gegeven

y = a · x²

Punt (3, 36)

uitwerking

36 = a · 3², dus a = 36 : 9 = 4

Dan y = 4 · 5² = 4 · 25 = 100

antwoord

y = 100

Eerst a bepalen met het gegeven punt, dan pas de nieuwe x invullen. Wie 36 : 3 = 12 doet, vergeet te kwadrateren. Wie y = 4 · 10 = 40 berekent, vergeet de macht bij x = 5. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Opdrachten Kennis

2

De oppervlakte van een kubus is A = 6x². Bereken A bij ribbe x = 7 cm.

A = 6 · 7² = 6 · 49 = 294 cm². Wie 1.764 antwoordt, kwadrateert ook de 6 (6 · 7)². Wie 42 antwoordt, rekent 6 · 7.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Opdrachten Toepassing

3

Bij y = a · x² is y = 20 bij x = 4. Wat is y bij x = 8?

A

40

B

160

C

80

D

100

x wordt 2 keer zo groot, dus y wordt 2² = 4 keer zo groot: 4 · 20 = 80. Controle: a = 20 : 16 = 1,25 en 1,25 · 64 = 80. Wie 40 kiest, verdubbelt y. Wie 160 kiest, rekent met 8 in plaats van 4. Wie 100 kiest, telt 20 + 80 niet goed samen, het is 20 · 5.

Vul de ontbrekende getallen in.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Opdrachten Toepassing

4

Bij y = a · x² wordt y 4 keer zo groot als x twee keer zo groot wordt.

Bij y = a · x³ wordt y dan 8 keer zo groot.

4
8
2
6

2² = 4 en 2³ = 8. Afleider 2 hoort bij een lineair verband, afleider 6 komt van 2 · 3. Laat leerlingen het verband controleren met x = 1 en x = 2.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Opdrachten Toepassing

★ 5

Voor een vallende steen geldt s = 5t² (m, s). Hoeveel seconden duurt een val van 80 m?

80 = 5t², dus t² = 16 en t = 4 (alleen de positieve waarde, tijd is niet negatief). Wie 16 antwoordt, geeft t² in plaats van t. Wie 8 antwoordt, rekent 80 : 10. Laat leerlingen controleren: 5 · 4² = 80. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

V E R D E R K I J K E R

Waarom een olifant dikke poten heeft

Maak je een dier 2 keer zo lang, dan wordt het gewicht 2³ = 8 keer zo groot, maar de doorsnede van de poten maar 2² = 4 keer. Hoeveel keer zo zwaar is een dier dat 3 keer zo lang is?

Antwoord: 3³ = 27 keer zo zwaar, terwijl de pootdoorsnede 3² = 9 keer zo groot wordt. Per cm² poot moet dus 3 keer zoveel gewicht gedragen worden. Daarom zijn grote dieren geen opgeblazen kleine dieren. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.3

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

2.3.1 Rekenen met machtsverbanden

2

2.3.2 Effect van verdubbelen van x

3

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

2.3

Klik hier

Image credit: LessonUp