Thema 7 Ecologie en milieu B6 Duurzaamheid en natuurbescherming

• Biologie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Thema 7 Ecologie en milieu

B6

Duurzaamheid 

en natuurbescherming

Leerdoelen B6

• Je kent de voornaamste oorzaken en gevolgen van milieuproblemen
  
• Je kunt uitleggen wat duurzame ontwikkeling is
  
• Je kunt maatregelen voor natuurbescherming toelichten
  

Begrippen: vervuiling, uitputting, aantasting, duurzame ontwikkeling, ruilverkaveling, versnippering, natuurbescherming, biodiversiteit, rode lijst

Oorzaken van milieuproblemen

• Bevolkingdruk

• Veranderde wijze van leven: industriële productie, chemische en technische ontwikkeling, grootschalige landbouw, veranderde infrastructuur, welvaartsgroei

• Milieuvervuiling door afvalstoffen: lucht (fijnstof (o.a. stikstofoxiden)), bodem (bv. persistente toxische stoffen) en water (bv. met microplastics)
• Aantasting landschap en ontbossing
• Klimaatverandering
• Gevolgen voor biodiversiteit

Veranderingen in landbouw en landschap

Bevolkingstoename, veranderende levenswijze en opkomst grootschalige en niet-grondgebonden landbouw hebben invloed gehad op de hoeveelheid natuurlijk terrein en bos en de daar levende planten en dieren...

Biodiversiteit

Soortenrijkdom binnen een ecosysteem

Dankzij biodiversiteit hebben we:

- Voedsel

- Medicijnen

- Kleding

- Brandstof

- Vruchtbare grond

O.a. menselijke druk, zoals bevolkingsgroei, vernietiging habitats, versnippering, handel in wilde dieren, vervuiling en klimaatverandering hebben voor een enorme afname gezorgd...

Ecologische voetafdruk

De ecologische voetafdruk is de hoeveelheid uitstoot die we produceren als bevolking en is afhankelijk van het energieverbruik per persoon.

In Nederland produceren we ongeveer 6 keer meer uitstoot dan gewenst.

Per mens is op basis van een eerlijke verdeling 1,8 mondiale hectare beschikbaar. Wereldwijd gebruiken we nu per mens 2,7. Een gemiddelde Nederlander gebruikt zelfs 6,2 hectare.

Waar verwacht je meer biodiversiteit?

1. Pioniersecosysteem
2. Climaxecosysteem

Hoe kun je biodiversiteit vergroten?

1. overal een climax ecosysteem laten ontstaan
2. variatie in het landschap aanbrengen
3. het land versnipperen
4. veel kleine natuurgebieden maken

Duurzame voedselproductie

Met maatregelen de ecologische footprint van voedingsmiddelen te verkleinen...

Verkleinen veestapel, lokale voedselproductie, beperking gebruik chemische bestrijdingsmiddelen en mest, precisielandbouw (smart farming, verticale landbouw, gebruik ledlampen

Maak opdracht 39 t/m 41

Werelddoelen

Verenigde Naties

• Periode 2015-2030 
• Doel 15 is bijvoorbeeld 'het beschermen van ecosystemen, bossen en biodiversiteit
• Duurzame ontwikkeling: als kan worden voorzien in de behoeften van de huidige generatie mensen zonder de behoeften van de toekomstige generatie in gevaar te brengen
• Hergebruik en recyclen
• Minder kleding kopen dus

Duurzame energie

• Energietransitie: de overgang van het gebruik van fossiele brandstoffen voor de energieproductie naar het gebruik van hernieuwbare en duurzame energiebronnen
• Zon, wind, waterkracht, aardwarmte en biobrandstof (organisch restafval). 
• Deze laatste maakt deel uit van de korte koolstofkringloop.
• Kernenergie is ook energie-neutraal, maar kan riskant zijn en geeft radioactief afval.

Biodiversiteit

• Leefgebieden van planten en dieren worden kleiner of verdwijnen zelfs.
• Wereldwijd neemt het aantal verschillende ecosystemen af. Een aantal soorten is daardoor bedreigd. Individuen van die soort hebben moeite om in leven te blijven en zich voort te planten. Uiteindelijk kan een soort daardoor uitsterven (helemaal verdwijnen).

Het grootste deel van het landoppervlak (75%) is daardoor ingrijpend veranderd door mensen. Vrijwel alle oceanen en zeeën (97%) worden beïnvloed door mensen. In 66% van de oceanen zijn de gevolgen daarvan duidelijk merkbaar (zie afbeelding 4). Ruim een derde van het landoppervlak op aarde is in gebruik voor landbouw en veeteelt, evenals bijna driekwart van alle zoetwaterbronnen.

In totaal leven er naar schatting circa acht miljoen soorten dieren en planten op aarde. Ongeveer een miljoen daarvan zou kunnen uitsterven als we geen actie ondernemen. De afname van de biodiversiteit is een bedreiging voor de mens, want mensen hebben de natuur nodig om te overleven, bijvoorbeeld voor voedsel en medicijnen.

Herintroductie

• Het terugbrengen van een dier- of plantensoort in een land.
• Bijvoorbeeld bevers, otters, wisenten (Europese bizon) en steur (een vissoort)
• De meeste maatregelen hebben succes: de ooievaar staat niet meer op de lijst van bedreigde vogelsoorten en het aantal bevers in Nederland wordt geschat op zo’n 3500. Bij de otter is het nog even afwachten of hij zich weer blijvend in Nederland vestigt.

Otter

Natuur in Nederland??

• Bijna geen natuurlijke ecosystemen in Nederland
• Nederland is versnipperd door wegen

Versnippering natuur

Verbinden natuur

Vormen van natuurbeheer

Alle maatregelen die bedoeld zijn om de natuur in Nederland te behouden, te beschermen en te herstellen:

• herintroductie, bijv. ooievaar, bever.
  
• bescherming door later maaien, bijv. weidevogels
  
• kappen van bomen, bijv. om heide open te houden
  
• afschot (jacht), bijv. ganzen bij Schiphol
  
• waterbeheer, bijv. rivieren verbreden
• ecoducten, viaducten voor dieren

Rode lijsten

• Wet Natuurbescherming (sinds 2024 Omgevingswet): alle regels voor de bescherming van Nederlandse natuurgebieden en soorten.

• Rode lijsten: alleen bedreigde soorten die zich in Nederland voortplanten, maar pas wettelijk beschermd na opname in Wet natuurbescherming.

Maak opdracht 42 t/m 48

Klaar? Oefen de Flitskaarten en maak Test Jezelf

Neem daarna de leefwereldcontext 'Beleidsmedewerker milieu' door en maak opdracht 49 en 50

Lesafsluiter B4

Stelling: Elk huis moet verplicht zonnepanelen op het dak krijgen.

😒🙁😐🙂😃

Stelling: Op school moet meer aandacht besteed worden aan klimaat en milieu

😒🙁😐🙂😃

Stelling: In de Noordzee moeten zogenaamde windmolenparken worden gebouwd. Ook als dit ten koste gaat van de scheepsvaart.

😒🙁😐🙂😃

Stelling: Producten in de kantine/supermarkt die veel plastic bevatten moeten duurder worden om het milieu te beschermen.

😒🙁😐🙂😃

1. Je kunt bio-ethanol (een biobrandstof) winnen uit maisplanten. Op sommige plaatsen worden grote maisvelden gebruikt voor het maken van bio-ethanol.
Leg uit dat dit niet duurzaam is.

https:

Hoeveel procent score had je bij deze oefentoets?

Een docu over Extinction Rebellion van de NOS