Taalverzorging herhaling mavo 4

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo t, mavo
• Leerjaar 4

Taalverzorging

Woordenschat en taalverzorging

Terugblik

Een aantal lessen geleden hebben we het gehad over pv’s in samengestelde zinnen en zoeken van voorbeelden in een tekst.

• Waaraan herken je een samengestelde zin?

• Op welke manier vind je de pv (meest betrouwbare manier)?

• Waaraan herken je voorbeelden in een tekst?

Schrijf op wat je nog weet!

1

minute

00

second

add30s

Leerdoel

Aan het eind van dit hoofdstuk heb je het volgende geleerd:

• Je weet welke woordraadstrategieën er zijn en kan deze toepassen.

• Je weet wat een samenstelling is en weet dat je soms tussenletters moet gebruiken.

• Je weet wat een voltooid deelwoord is.

• Je weet wanneer je een –d of een –t schrijft.

• Je kan verwijswoorden herkennen en toepassen.

Woordraadstrategieën

Een naamwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin en een zinsdeel met een zelfstandig of bijvoeglijk naamwoord dat iets zegt over het onderwerp.Er zijn verschillende woordraadstrategieën:

• Lees een stukje verder of een stukje terug.

• Lees een stukje verder en kijk of de schrijver gebruik heeft gemaakt van:

• Een voorbeeld

• Een uitleg

• Een synoniem

Hoe herken je voorbeelden in een tekst?

Aan signaalwoorden: zo, zoals, bijvoorbeeld, een voorbeeld hiervan is, ter illustratie.Maar ook aan: dubbele punt of haakjes.

Tussenletters

Bij een samenstelling zijn twee of meer bestaande woorden aan elkaar geplakt. Soms moet je tussenletters gebruiken om een goede samenstelling te maken.

Je gebruikt de tussenletter(s):

-en-

– als het eerste woord alleen een meervoud heeft op -en:

bananenschil, paardensport.

-e-

– als het eerste woord gaat over iets waar er maar één van is: zonnecel, maneschijn.

– als het eerste woord een versterkende betekenis heeft: retegoed, reuzegroot.

– als het eerste woord (ook) een meervoud op -s heeft: gemeenteraad, stageplaats.

– als het eerste woord geen meervoud heeft: rijstepap.

– als het eerste woord geen zelfstandig naamwoord is: huilebalk.

Met of zonder -n?

Op de open dag kregen ............ bezoekers een pen met het logo van de school.

A

Alle

B

Allen

Met of zonder -n?

Van de tien wedstrijden hebben we er slechts .................................. verloren.

A

Enkelen

B

Enkele

Tussenletter(s)

-s-

– als je de -s- hoort en als de -s- in dezelfde soort samenstellingen ook voorkomt:

mijnwerkerslamp → mijnwerkersstaking; stadstuin → stadscentrum.

Maar: voetbaltraining → voetbalsupporter.

Wat is de juiste schrijfwijze van 'naief'?

A

naief

B

naiefje

C

naïefje

D

naïef

Hoe schrijf je 'cooperatie' correct?

A

cooperatieë

B

coöperatie

C

cooperatie

D

coöperatieë

Wat is de juiste spelling van 'reunie'?

A

reünie

B

re-unie

C

reüunie

D

reunie

Verwijswoorden

Met een verwijswoord kun je verwijzen naar woorden die je eerder hebt gebruikt in een tekst. Bij verwijswoorden pas je de volgende regels toe:

de-woorden → verwijs met deze of die
Bijvoorbeeld: - Deze deur is op slot, maar die daar is wel open.
– De deur die op slot zit, is van de schuur.

het-woorden → verwijs met dit of dat
Bijvoorbeeld: - Dat paard is wild, maar dit hier is rustig.
– Het paard dat wild is, wordt naar de wei gebracht.

zinnen → verwijs met dat of wat
Bijvoorbeeld: - Koen heeft mij uitgenodigd voor zijn verjaardag. Dat vind ik leuk!
– Koen heeft mij uitgenodigd voor zijn verjaardag, wat ik leuk vind.

Verwijswoorden

Andere verwijswoorden zijn bijvoorbeeld:

– Ben gaat zwemmen en hij neemt zijn duikbril mee.
– Als mijn tante komt, neemt ze haar buldog mee.
– Als de leerlingen klaar zijn met de opdracht, mogen ze aan hun huiswerk beginnen.
– Het rugbyteam behaalde zijn eerste beker.

Invuloefening

In de onderstreepte Franse leenwoorden zijn de accenten weggelaten. Neem de woorden over en gebruik accenten waar dat moet. Je mag een woordenboek gebruiken.

a De comediennecomédienne maakte grappen over alle miseremisère die ze had meegemaakt.

 

b Uit een buurtenquetebuurtenquête is gebleken dat veel bewoners overlast ervaren van de voliere volière van een buurman.

 

c Bij de borrel aten we toastjes met cremepate crèmepaté

en gruyeregruyère.

.

 

 

comédienne

misère

buurtenquête

volière

crèmepaté

gruyère

Voltooid deelwoord

• Een voltooid deelwoord staat meestal achter in de zin.

• Er staat een vorm van hebben of zijn in de zin.

• Het zijn vaak ge-, be-, ont, ver-, op(ge), etc.

Voorbeeld:

Ik heb mijn kamer opgeruimd.

Ik ben mijn boeken vergeten.

Aan het werk!

• Ga naar cursus 6 spelling en werk de opdrachten van 'trainen

• 
  

Ben je klaar?

• Ga nu verder met de trainer van cursus 5 formuleren.