21 nieuwe woorden
21 nieuwe woorden
De les draait om woordenschatuitbreiding voor leerjaar 2 kader. Centrale lijn: leerlingen leren wat woorden betekenen en hoe ze die in een zin herkennen en gebruiken.
Lesdoel
Ik kan 21 nieuwe Nederlandse woorden begrijpen en gebruiken in een zin.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord gebruik jij vaak op school of thuis?
Gebruik dit als rustige start. Laat leerlingen losse woorden noemen die ze al kennen. Koppel daarna kort terug naar het lesdoel: nieuwe woorden leren en gebruiken in een zin.
Woorden 1 t/m 7
afspraak - iets wat je met iemand samen afspreekt
bericht - een kort stukje tekst of nieuws
druk - bezig; er is veel te doen
eindelijk - na lang wachten of na veel tijd
gevaarlijk - niet veilig; er kan iets misgaan
helpen - iets doen voor een ander
kijken - met je ogen ergens op letten
Lees de woorden hardop voor en laat de klas meelezen. Leg korte, herkenbare voorbeelden mondeling uit, zoals een afspraak bij de tandarts of een bericht op de telefoon.
Woorden in een zin
Ik heb morgen een afspraak.
Er staat een bericht op mijn telefoon.
Het is gevaarlijk om hier te fietsen.
Kun jij mij helpen?
Benadruk dat woorden beter blijven hangen als leerlingen ze in een echte zin zien. Wijs op de betekenis in de context van de hele zin.
Nog meer voorbeelden
Ik ben vandaag erg druk.
We waren eindelijk thuis.
Kijken naar de weg is belangrijk.
Een woord leren gaat sneller met een voorbeeldzin.
Laat leerlingen horen dat sommige woorden vaak voorkomen in dagelijkse situaties. Verbind elk woord aan school, thuis of verkeer.
Onthouden van woorden
Lees het woord.
Leer de betekenis.
Gebruik het woord in een zin.
Deze slide geeft de aanpak van de les weer zonder activiteit te maken van de slide zelf. Gebruik dit als vaste routine bij alle volgende woorden.
Welk woord past bij: niet veilig?
gevaarlijk
rustig
netjes
trots
Controleert of leerlingen de betekenis van een kernwoord uit de eerste woordgroep herkennen.
Vul de goede woorden in
Morgen heb ik een afspraak bij de tandarts. Op mijn telefoon staat een bericht. Het is daar soms erg druk, maar de dokter kan mij goed helpen.
Alle woorden komen uit de eerste woordgroep en uit de voorbeeldzinnen op de vorige slides.
Woorden 8 t/m 14
kiezen - beslissen wat je wilt
kwaad - boos
lachen - blij geluid maken met je stem
lastig - moeilijk of vervelend
netjes - goed verzorgd en opgeruimd
rustig - stil en kalm
snel - in korte tijd
Bij deze woorden kun je contrastsituaties noemen: kwaad tegenover blij, rustig tegenover druk, netjes tegenover rommelig.
Voorbeelden bij deze woorden
Ik kan niet kiezen tussen twee jassen.
Mijn broer is kwaad.
We moesten snel naar binnen.
Houd je tafel netjes.
Leg uit dat de betekenis vaak duidelijker wordt door de situatie in de zin. Herhaal de klemtoon en uitspraak van moeilijke woorden.
Woorden herkennen
Je kunt woorden herkennen aan de situatie:
rustig in de bibliotheek
lachen bij iets grappigs
lastig bij een moeilijke taak
kiezen als er meerdere mogelijkheden zijn
Maak duidelijk dat woordenschat niet alleen losse betekenissen zijn. Leerlingen moeten ook leren in welke situatie een woord past.
Betekenis en gevoel
kwaad gaat over gevoel.
rustig zegt iets over sfeer.
netjes zegt iets over hoe iets eruitziet.
Deze slide helpt leerlingen woorden te ordenen: gevoel, sfeer en uiterlijk. Dat ondersteunt het onthouden van de betekenis.
Welk woord past bij: boos?
rustig
lastig
kwaad
snel
Laat leerlingen het verschil zien tussen gevoel (kwaad) en andere soorten woorden.
Vul de goede woorden in
In de bibliotheek is het rustig. Bij een grap moeten we lachen. Als er twee jassen zijn, moet je kiezen. Een opgeruimde tafel is netjes.
Deze invuloefening sluit aan bij de slide over woorden herkennen in een situatie.
Welk woord vond jij het lastigst uit deze groep?
kiezen
lastig
netjes
rustig
Deze slide heeft geen instructies
Woorden 15 t/m 21
som - een rekenopgave
straks - later, maar wel snel
trots - blij omdat iets goed is gelukt
vaak - veel keren
vergeten - niet meer weten of niet meer denken aan iets
wachten - blijven tot iets gebeurt
zuinig - goed opletten dat je niet te veel gebruikt
Gebruik herkenbare contexten: een som in de les, straks naar huis, trots op een cijfer, wachten op de bus, zuinig met geld of energie.
Voorbeelden bij de laatste woorden
Ik maak mijn som af.
We gaan straks eten.
Zij is trots op haar werk.
Ik ben mijn boek vergeten.
Deze slide heeft geen instructies
Tijd en herhaling
Sommige woorden zeggen iets over tijd of herhaling:
straks = later vandaag
wachten = tijd nodig hebben
vaak = iets gebeurt veel
Noem eventueel ook het verschil met andere tijdwoorden: straks is niet hetzelfde als morgen, en vaak is niet hetzelfde als altijd.
Slim gebruik van woorden
trots past bij een goed resultaat.
zuinig past bij geld, tijd of energie.
vergeten gebruik je als iets niet meer in je hoofd zit.
Benadruk dat één woord in verschillende situaties kan passen. Bijvoorbeeld zuinig met geld, maar ook zuinig met stroom of water.
Welk woord betekent: later vandaag?
vaak
straks
zuinig
vergeten
Controleert het verschil tussen tijd/herhaling en andere betekenissen uit de laatste woordgroep.
Vul de goede woorden in
Ik maak eerst mijn som af. We gaan straks eten. Ik ben trots op mijn werk, maar soms ben ik mijn boek vergeten.
Herhaling van de voorbeeldzinnen bij woorden 15 t/m 21.
Waar kun je zuinig mee zijn?
Bespreek dat passende antwoorden gaan over iets wat je niet te veel gebruikt, zoals geld, water, stroom of tijd.
Woordenlijst 1
afspraak - iets wat je met iemand samen afspreekt
bericht - een kort stukje tekst of nieuws
druk - bezig; er is veel te doen
eindelijk - na lang wachten of na veel tijd
gevaarlijk - niet veilig; er kan iets misgaan
helpen - iets doen voor een ander
kijken - met je ogen ergens op letten
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst 2
kiezen - beslissen wat je wilt
kwaad - boos
lachen - blij geluid maken met je stem
lastig - moeilijk of vervelend
netjes - goed verzorgd en opgeruimd
rustig - stil en kalm
snel - in korte tijd
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst 3
som - een rekenopgave
straks - later, maar wel snel
trots - blij omdat iets goed is gelukt
vaak - veel keren
vergeten - niet meer weten of niet meer denken aan iets
wachten - blijven tot iets gebeurt
zuinig - goed opletten dat je niet te veel gebruikt
Deze slide heeft geen instructies
Welk nieuw woord onthoud jij goed?
Laat leerlingen kort terugkijken op hun eigen leren. Mogelijke antwoorden: een nieuw woord, een betekenis, of een zin met een woord.
Wat hielp jou het best bij deze les?
Stimuleer korte, simpele antwoorden zoals: voorbeeldzinnen, herhalen, uitleg, samen oefenen of hardop lezen.
Hoe lastig vond jij deze woordenles?
Deze slide heeft geen instructies