7 VP AFP Borstkanker 1

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3

7 VP AFP Borstkanker

7

borstkanker

VP

lesdoel

na de les

• weet je welk celtype ontspoort
• weet je de risicofactoren en oorzaken van borstkanker

7 VP AFP Borstkanker

7

inleiding

in Nederland krijgt 1 op 7 vrouwen borstkanker...

• vooral tussen 45 - 75 jaar
• gemiddeld 89 van de 100 vrouwen nog in leven na 5 jaar (na 10 jaar 80%)

hoe vaak het voorkomt

de borst bestaat uit 3 onderdelen...

1 klierweefsel

• melkklieren (lobuli) waar het melk gemaakt en bewaard wordt
• melkgangen (ducti) waar de melk doorheen gaat bij borst-voeding
• risico op borstkanker

anatomie van de borst

de borst bestaat uit 3 onderdelen...

2 vetweefsel

• bepaalt de grootte van de borst
• geen risico op borstkanker

anatomie van de borst

de borst bestaat uit 3 onderdelen...

3 bindweefsel

• geeft ondersteuning
• Cooper's banden houden de borst in vorm
• bij kanker zakt dit in → groeve in de borst

anatomie van de borst

de melkbuisjes komen samen in de tepel...

• klieren maken een soort talg om de huid soepel te houden
• veranderingen van de tepel kan risico zijn op borstkanker

anatomie van de borst

bij de borst liggen veel lymfeklieren...

• afvoeren overtollig vocht
• alert op ziektekiemen
• van borstbeen naar oksel → uitzaaiingen: poortwachter klier is de eerste klier

anatomie van de borst

hormonen spelen een rol in de vorming van de borst...

• oestrogeen (stimuleert groei van de buisjes)
• progesteron (stimuleert groei van de kliertjes)

fysiologie van de borst

hormonen spelen een rol in de vorming van de borst...

• prolactine (stimuleert aanmaak van melk)
• oxytocine (stimuleert melk afgifte)

fysiologie van de borst

• voor de menopauze: meer klierweefsel → hoge dichtheid
• na de menopauze: minder klierweefsel → lage dichtheid
• tumoren zijn lastig te ontdekken bij hoge dichtheid

fysiologie van de borst

tijdens de zwangerschap...

• nemen de kliertjes in aantal en omvang toe
• verwijden de melkbuisjes

fysiologie van de borst

na verloop van tijd (na borstvoeding of bij menopauze)...

• klierweefsel neemt af
• vetweefsel neemt toe
• oestrogeenspiegel daalt → minder prikkeling van klierweefsel
• borsten worden zachter, slapper

fysiologie van de borst

jong

oud

borstkanker (mamma carcinoom) ontstaat vaak in de melkgangen

vanuit dekcellen (ductaal epitheel)...

• eerste stadium is nog niet agressief (DCIS = ductaal carcinoom in situ), zaait niet uit
• voorstadium van borstkanker

het ontstaan van borstkanker

DCIS

normaal

borstkanker (mamma carcinoom) ontstaat vaak in de melkgangen

vanuit dekcellen (ductaal epitheel)...

• tweede stadium vreet in om de omgeving (invasief), zaait uit
• borstkanker (mammaca), cellen zijn niet-specifiek (NST)

het ontstaan van borstkanker

invasief mammaca NST

normaal

borstkanker (mamma carcinoom) ontstaat vaak in de melkgangen

vanuit dekcellen (ductaal epitheel)...

• deze vorm komt het meest voor (75% vd vrouwen met diagnose borstkanker)

het ontstaan van borstkanker

invasief mammaca NST

normaal

een andere vorm van borstkanker ontstaat in de melkklieren

vanuit kliercellen (lobulair epitheel)

• deze vorm komt minder voor (25% vd vrouwen met diagnose borstkanker)

het ontstaan van borstkanker

invasief mammaca NST

normaal

melkgang

melkklier

een andere vorm van borstkanker ontstaat in de melkklieren

vanuit kliercellen (lobulair epitheel)

• de cellen van de melkklieren ontsporen
• eerst voorstadium (in situ)
• daarna invasieve vorm (ILC)

het ontstaan van borstkanker

invasief lobulair ca

voorstadium

melkgang

melkklier

80% heeft hormoongevoelige borstkanker → hormonen stimuleren groei van de tumor

• oestrogeen (ER) en/of
• progesteron (PR)

het ontstaan van borstkanker

in 20% van de hormoongevoelige tumoren hebben tumorcellen het eiwit HER2...

• komt teveel voor op het membraan
• hierdoor groeien ze sneller

het ontstaan van borstkanker

humane epitheel groeireceptor 2

triple-negatieve borstkanker is 3 keer negatief...

• deze tumorcellen zijn erg invasief, snel uitzaaien
• ongevoelig voor oestrogeen, progesteron en heeft geen HER2-receptoren
• komt voor bij jonge vrouwen

het ontstaan van borstkanker

• roken geeft risico op borstkanker

oorzaken van borstkanker

• overgewicht geeft risico op borstkanker

oorzaken van borstkanker

• alcohol drinken geeft risico op borstkanker

oorzaken van borstkanker

• in 5-10% is er een genetische afwijking in een bepaald gen...
• BRCA1 en BRCA2 herstellen normaal dna-schade
• CHEK2 stopt normaal de cel deling bij dna-schade
• is erfelijk overdraagbaar
• ook risico op andere vormen van kanker

oorzaken van borstkanker

1 kuiltjes of putjes in de huid

2 vocht (bloed) uit de tepel

3 kleurverandering bij de tepel

4 onverklaarbare pijn

5 ingetrokken tepel

6 knobbel of zwelling in borst en/of arm

• soms zijn er geen klachten

zelfonderzoek bij borstkanker

1

2

3

4

5

6