Farmacokinetisch redeneren voor infectiologen

• Geneeskunde
• Beroepsopleiding

Farmacokinetisch redeneren voor infectiologen

18 februari 2026

Een patient, ESBL+ in VG, krijgt ivm sepsis eci meropenem 3dd 1 gram. Hoe veranderen de AUC, Cmax en Cmin als Vd is verdubbeld door vulling?
(Vd normaal= 0.4 L/kg, eiwitbinding 2%, t1/2 normaal 1.5 h)

PK formules

AUC_0-24h = D_24h * F / CL

C_max = D * F / Vd

D_24h = dosis per dag

F = biologische beschikbaarheid

PK formules

Voor C_min: t_1/2 = ln2 * Vd / CL 

(integratie van:            

k_el = CL / Vd, en

k_el = ln2 / t_1/2)

Een patiënt, ESBL+ in VG, krijgt ivm sepsis eci meropenem 3dd 1 gram. Het Vd is verdubbeld door vulling. Neemt hierdoor het risico op therapiefalen toe?
(Vd normaal= 0.4 L/kg, eiwitbinding 2%, t1/2 normaal 1.5 h)

1. Ja
2. Nee
3. Maakt niet uit

Een patiënt, ESBL+ in VG, krijgt ivm sepsis eci meropenem 3dd 1 gram. Hoe verandert de T > MIC als Vd is verdubbeld door vulling?
(Vd normaal= 0.4 L/kg, eiwitbinding 2%, t1/2 normaal 1.5 h)

1. Wordt groter
2. Wordt kleiner
3. Verandert niet

Een patient, 80 kg, krijgt flucloxacilline 6 gram/dag continu iv ivm een Staph aureus bactermie. Door vulling heeft deze patient een 2x zo groot Vd dan normaal. Hoe verandert de flucloxacilline concentratie bij steady state?
(Vd normaal 0.25 L/kg, eiwitbinding 95%, t1/2 1.5 h)

1. Verdubbelt
2. Halveert
3. Verandert niet
4. factor 4 lager

Steady-state concentratie

C_ss = (D_i * F) / (CL * doseringsinterval i)

Wat verandert er dan wel?
(Een patient, 80 kg, flucloxacilline 6 g/dag continu iv met 2x zo groot Vd dan normaal).
(Vd normaal 0.25 L/kg, eiwitbinding 95%, t1/2 1.5 h)

1. De halfwaardetijd waardoor eerder op steady state
2. De halfwaardetijd waardoor later op steady state
3. De klaring waardoor eerder op steady state
4. De klaring waardoor later op steady state

Halfwaardetijd

t_1/2 = ln2 * Vd / CL

(integratie van: 

k_el = CL / Vd, en

k_el = ln2 / t_1/2)

Neemt door een verdubbeld Vd en daardoor verdubbelde t1/2 de kans op therapiefalen toe?
(Een patient, 80 kg, flucloxacilline 6 g/dag continu iv met 2x zo groot Vd dan normaal.
(Vd normaal 0.25 L/kg, eiwitbinding 95%, t1/2 normaal 1.5 h)

1. Ja
2. Nee
3. Maakt niet uit

Hoe het verhoogde risico op therapiefalen, door een verdubbeld Vd, te verkleinen?
(Een patient, 80 kg, flucloxacilline 6 g/dag continu iv met 2x zo groot Vd dan normaal.
(Vd normaal 0.25 L/kg, eiwitbinding 95%, t1/2 normaal 1.5 h)

1. Niets aan te doen
2. 2x zo hoge dosis nodig (12 gram/dag)
3. Oplaaddosis nodig bij start kuur
4. Bijstarten furosemide

Patiënt (v, 53 j, 80 kg, eGFR 73) krijgt 6dd 1 gram flucloxacilline ivm Staph aureus bacteremie. Patiënt heeft ook hartfalen en blijkt na een week flink overvuld. Nierfunctie is onveranderd.
Stelling: gezien de overvulling moet een dosisverhoging overwogen worden

1. Waar
2. Niet waar

Patiënt (v, 53 j, 80 kg, eGFR 73) krijgt 6dd 1 gram flucloxacilline ivm Staph aureus bacteremie. Patiënt heeft ook hartfalen en blijkt na een week flink overvuld. Nierfunctie is onveranderd.
Stelling: gezien de overvulling moet een dosisverhoging overwogen worden -> ofte wel: hoe veranderen Cmax, Cmin, AUC0-24 en T>MIC?

PK formules

AUC_0-24h = D_24h * F / CL

C_max = D * F / Vd

D_24h = dosis per dag

F = biologische beschikbaarheid

PK formules

Voor C_min: t_1/2 = ln2 * Vd / CL 

(integratie van:            

k_el = CL / Vd, en

k_el = ln2 / t_1/2)

Patiënt krijgt ivm cellulitis 4dd 500 mg flucloxacilline po. De pt wil naar 3dd, vindt dat praktischer. Hoe veranderen AUC per 24 uur, Cmax en Cmin bij 3dd 1000 mg (Vd normaal= 0.24 L/kg, eiwitbinding 90%, t1/2 normaal 1.5 h, F=0.5)?

Heeft de patiënt die ivm cellulitis switcht van 4dd 500 mg flucloxacilline naar 3dd 1000 mg een verhoogt risico op therapiefalen?
(Vd normaal= 0.24 L/kg, eiwitbinding 90%, t1/2 normaal 1.5 h, F=0.5)?

1. Ja
2. Nee

Met 4dd 500 mg is er ongeveer 10 h T>MIC bij MIC van 1 mg/L (totale conc dus ongeveer 10 mg/L). Dat is 43%T>MIC

Met 3dd1000 mg is dat 12.5 h dus 52%T>MIC. T>MIC neemt dus toe, ondanks lagere dalspiegels, maar dankzij hogere Css (door hogere dagdosis). NB als de MIC op 0.25 mg/L had gelegen, dus 2.5 mg/L voor totale conc, dan had 4dd500mg meer T>MIC gehad, nl 100%, terwijl 3dd1000mg grofweg 90% zou hebben (beide genoeg voor cellulitis)

Hoe verandert de T > MIC bij een switch van 4dd 500 mg flucloxacilline naar 3dd 1000 mg bij de patiënt met cellulitis? Aanname: MIC = 1 mg/L
(Vd normaal= 0.24 L/kg, eiwitbinding 90%, t1/2 normaal 1.5 h, F=0.5)?

1. Wordt groter
2. Wordt kleiner
3. Verandert niet

Met 4dd 500 mg is er ongeveer 10 h T>MIC bij MIC van 1 mg/L (totale conc dus ongeveer 10 mg/L). Dat is 43%T>MIC

Met 3dd1000 mg is dat 12.5 h dus 52%T>MIC. T>MIC neemt dus toe, ondanks lagere dalspiegels, maar dankzij hogere Css (door hogere dagdosis). NB als de MIC op 0.25 mg/L had gelegen, dus 2.5 mg/L voor totale conc, dan had 4dd500mg meer T>MIC gehad, nl 100%, terwijl 3dd1000mg grofweg 90% zou hebben (beide genoeg voor cellulitis)

Met 4dd 500 mg is er ongeveer 10 h T>MIC bij MIC van 1 mg/L (totale conc dus ongeveer 10 mg/L). Dat is 43%T>MIC

Met 3dd1000 mg is dat 12.5 h dus 52%T>MIC. T>MIC neemt dus toe, ondanks lagere dalspiegels, maar dankzij hogere Css (door hogere dagdosis). NB als de MIC op 0.25 mg/L had gelegen, dus 2.5 mg/L voor totale conc, dan had 4dd500mg meer T>MIC gehad, nl 100%, terwijl 3dd1000mg grofweg 90% zou hebben (beide genoeg voor cellulitis)

Een patient, ESBL+ in VG, krijgt ivm sepsis eci meropenem 3dd 1 gram. Hoe verandert de AUC, Cmax en Cmin als CL is gehalveerd door AKI?
(Vd normaal= 0.4 L/kg, eiwitbinding 2%, t1/2 normaal 1.5 h)

beta-lactams

PK formules

AUC_0-24h = D_24h * F / CL

C_max = D * F / Vd

Voor C_min: t_1/2 = ln2 * Vd / CL 

Een patient, ESBL+ in VG, krijgt ivm sepsis eci meropenem 3dd 1 gram. CL is gehalveerd door AKI? Hoe verandert de T>MIC en moet het doseringsregime worden aangepast?
(Vd normaal= 0.4 L/kg, eiwitbinding 2%, t1/2 normaal 1.5 h)

1. T>MIC neemt toe, dosisinterval verlengen
2. T>MIC neemt toe, geen aanpassing nodig
3. T>MIC blijft gelijk, maar AUC neemt toe, dosis omlaag
4. T>MIC blijft gelijk, geen aanpassing nodig

Een patiënt krijgt ivm CAP (sputumkweek positief voor Legionella), claritromycine 2dd 500 mg po. Ivm een leverings-probleem wordt er geswitched naar claritomycine retard 500 mg 2dd. Hoe veranderen AUC, Tmax, Cmax en Cmin?

Absorptie

K_a =  1^e orde absorptiesnelheid beinvloed T_max en C_max

           Geen invloed op F

AUC_0-24h = D_24h * F / CL 

Je dient 460 mg gentamicine ihkv hospital acquired sepsis in 1 minuut iv toe aan een 70 kg wegende patiënt. Wat wordt de piekconcentratie?

(Vd 0.33 L/kg, eiwitbinding 10%, t_1/2 3 uur)

Je dient 460 mg gentamicine ihkv hospital acquired sepsis in 1 minuut iv toe aan een 70 kg wegende patiënt. Wat wordt de piekconcentratie?
(Vd 0.33 L/kg, eiwitbinding 10%, t1/2 3 uur)

1. 15 mg/L
2. 16.5 mg/L
3. 20 mg/L
4. 22 mg/L

Piek concentratie

C_max = D * F / Vd 

Te onthouden:

AUC_0-24h = D_24h * F / CL

t_1/2 = ln2 * Vd / CL (bepaalt C_min en wanneer SS bereikt wordt)

C_ss = (D_i * F) / (CL * doseringsinterval i), (bij continu toedienen)

C_max = D * F / Vd, (bij intermitterend toedienen)