LUIDER 47 · I Can't Breathe (H.E.R.)
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
47
I CAN'T BREATHE
H.E.R. · 2020
Het lied dat H.E.R. via FaceTime schreef, in de zomer na de dood van George Floyd.
Lesduur is: 40 minIntroductie
Onderdelen in deze les
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
47
I CAN'T BREATHE
H.E.R. · 2020
Het lied dat H.E.R. via FaceTime schreef, in de zomer na de dood van George Floyd.
I Can't Breathe gaat over de dood van George Floyd in mei 2020 en over politiegeweld en racisme. De les noemt wat er gebeurde zonder details en laat geen beelden van het incident zien. De officiële clip bevat protestbeelden en eert slachtoffers van politiegeweld met beeld en naam: bekijk hem vooraf en kondig hem aan. Houd er rekening mee dat leerlingen zelf racisme meemaken; het Damprotest van 2020 ligt voor veel van hen dichtbij. Image credit: Raph_PH / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
DE VRAAG VAN DEZE LES
Waarom maakt H.E.R. een rustig lied midden in een zomer vol woede?
NA DEZE LES KUN JE
vertellen wat er in 2020 in Minneapolis gebeurde en wat de protesten wilden
uitleggen hoe H.E.R. de woorden van de titel een grotere betekenis geeft
beschrijven hoe gitaar, orgel en spoken word samen de boodschap dragen
Vraag eerst wat leerlingen zich herinneren van de zomer van 2020: veel van hen zaten toen in groep 8 of de brugklas, in de coronatijd, en zagen de protesten op hun telefoon. Laat de vraag van de les even hangen: bij protest denken veel leerlingen aan schreeuwen en harde muziek. De vraag komt aan het eind terug.
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
KIJK EN LUISTER
H.E.R., I Can't Breathe (2020)
Luister naar de stem en de instrumenten. Klinkt dit boos, verdrietig of iets anders? Waar verandert het nummer van karakter?
De officiële clip van het kanaal van H.E.R., geregisseerd door Shane Adams en uitgebracht op 26 juni 2020. Hij bevat beelden van protesten en eert slachtoffers van politiegeweld. De clip won de MTV Video for Good Award in 2020. Laat leerlingen na afloop het omslagpunt aanwijzen: het moment waarop zingen overgaat in spreken. Verder luisteren: H.E.R. speelde het nummer voor het eerst live op 12 juni 2020 in de iHeartRadio Living Room Concert Series, met haar band op afstand in een studio in Brooklyn (zoek op YouTube naar die uitvoering).
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
DE TIJD
Minneapolis, 25 mei 2020
De zwarte Amerikaan George Floyd overlijdt als agenten hem arresteren en tegen de grond houden. Een meisje van 17 filmt het met haar telefoon.
De video gaat de hele wereld over. In honderden steden gaan mensen de straat op onder de leus Black Lives Matter: zwarte levens tellen.
Muurschildering voor George Floyd, Tony McDade en Breonna Taylor, Minneapolis, 2020.
Floyd werd aangehouden omdat hij met een vals briefje van 20 dollar zou hebben betaald. Agent Derek Chauvin werd in april 2021 schuldig bevonden aan moord en kreeg 22,5 jaar cel. De omstander die filmde, Darnella Frazier, kreeg in 2021 een speciale vermelding van de Pulitzerprijs. Vertel geen details over hoe Floyd stierf en laat de video niet zien. De titel van het lied verwijst naar wat Floyd zei; Eric Garner zei in 2014 in New York hetzelfde bij zijn arrestatie. Op de muurschildering staan ook Tony McDade en Breonna Taylor, die in 2020 door politieagenten om het leven kwamen. Image credit: Leslie Barlow, Taylan DeJohnette, Maiya Lea Hartman / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
OOK IN NEDERLAND
De Dam loopt vol
Op 1 juni 2020 komen duizenden mensen naar de Dam in Amsterdam, veel meer dan iemand had verwacht. Het is coronatijd: anderhalve meter afstand houden lukt niet.
Daarna volgen demonstraties in andere steden. Het gaat niet alleen over Amerika, maar ook over racisme en discriminatie in Nederland.
Black Lives Matter-demonstratie in het Nelson Mandelapark, Amsterdam, 10 juni 2020.
Schattingen voor de Dam lopen uiteen: de politie had op een paar honderd mensen gerekend, er kwamen er volgens de meeste schattingen meer dan tienduizend. Burgemeester Halsema kreeg kritiek omdat de coronaregels niet werden gehandhaafd. Een doorvraag: waarom komen mensen in Nederland de straat op voor iets wat in Amerika gebeurt? Veel demonstranten zeiden dat ze zelf discriminatie kenden, bijvoorbeeld bij de politie, op school of bij het zoeken naar werk. Houd het gesprek bij ervaringen en feiten, niet bij partijen. Image credit: Karen Eliot / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
DE MAKER
Een gitaar, een telefoon en een thuisstudio
H.E.R. heet eigenlijk Gabriella Wilson (1997). Haar naam betekent Having Everything Revealed. In het begin liet ze haar gezicht bijna niet zien: altijd een zonnebril.
In de lockdown zit ze bij haar moeder thuis. Via FaceTime praat ze met schrijfster Tiara Thomas over angst en boosheid. Dat gesprek wordt het lied.
FaceTime
ZO SCHREVEN H.E.R. EN TIARA THOMAS HET NUMMER, IN DE EERSTE CORONAZOMER
H.E.R. komt uit Vallejo, Californië. Ze speelt gitaar en piano; als kind van 10 speelde ze al een nummer van Alicia Keys in de Today Show. Het nummer verscheen op 19 juni 2020, Juneteenth: de dag waarop in de VS het einde van de slavernij wordt herdacht. Songfacts meldt dat Thomas en H.E.R. spraken over de pijn en de angst dat het ook iemand uit hun eigen familie had kunnen zijn. Leerlingen kennen H.E.R. misschien van de Super Bowl van 2021 (America the Beautiful op gitaar) of van haar Oscar voor Fight for You uit de film Judas and the Black Messiah (2021).
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
HET BEGIN
H.E.R. zingt ingehouden, bijna smekend. Het gaat over een leven dat iemand wordt afgepakt en over een roep om hulp, terwijl niemand ingrijpt.
DE TITEL
De woorden van de titel komen steeds terug. Ze begonnen bij één man, maar in het lied worden ze de stem van een hele groep die door racisme geen ruimte krijgt om te leven.
HET GESPROKEN DEEL
In spoken word laat ze zien dat racisme in het hele systeem zit: de een wordt onderdrukt, de ander heeft er voordeel van. Ze maakt duidelijk dat het om gerechtigheid gaat, niet om wraak.
Lees de volledige tekst samen via de link (hij is auteursrechtelijk beschermd en staat daarom niet op de dia). Wijs op het perspectief: wie spreekt er? Soms lijkt het het slachtoffer, soms een hele gemeenschap. Recensenten noemen het gesproken deel slam poetry. Doorvraag: waarom zou H.E.R. juist in dat deel ophouden met zingen? Songfacts beschrijft de titel als een metafoor voor wat systematisch racisme met zwarte Amerikanen doet.
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
VRAAG
H.E.R. gebruikt de woorden van George Floyd als titel. Wat maakt die titel in het lied groter dan één gebeurtenis?
Hij beschrijft stap voor stap hoe de arrestatie is verlopen
Hij komt uit een toespraak van Martin Luther King uit 1963
Hij staat voor iedereen die door racisme geen ruimte krijgt
Hij verwijst naar de mondkapjes en regels van de coronatijd
Het goede antwoord: de titel staat voor iedereen die door racisme geen ruimte krijgt om te leven. Het lied vertelt de arrestatie niet na. De woorden komen niet van King. Leerlingen die aan corona denken, halen de tijd waarin het lied ontstond door elkaar met de betekenis. Doorvraag: dezelfde woorden zei Eric Garner in 2014. Wat doet het met de betekenis dat ze vaker gezegd zijn?
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
DE MUZIEK
Stil protest met een blues-hart
Slaapkamergitaar
H.E.R. vond de melodie op een akoestische gitaar in haar slaapkamer. Producer D'Mile hield die eerste opname in het nummer.
Blues en orgel
D'Mile bouwde er een ingetogen R&B-ballad omheen. Een elektrische gitaar en een klagend orgel komen om de beurt naar voren, als in de blues en de kerk.
Spoken word
Halverwege stopt het zingen. H.E.R. spreekt ritmisch, als in slam poetry. Zonder melodie valt alle aandacht op de woorden.
Verdieping voor muziekleerlingen en conservatoriumstudenten. Volgens Songfacts stuurde H.E.R. een spraakmemo met de gitaar naar producer Dernst D'Mile Emile II, die er de instrumentatie omheen bouwde en de oorspronkelijke gitaaropname liet staan. Recensenten beschrijven het als akoestische blues met een eenzame elektrische gitaar en een klagend orgel. Luister samen naar de overgang naar het gesproken deel: wat gebeurt er met de begeleiding? Vergelijk met Strange Fruit (les 1): ook daar geen meezingrefrein en een voordracht die bijna overgaat in spreken. D'Mile won een jaar later opnieuw de Grammy voor Song of the Year, met Leave the Door Open van Silk Sonic. Doorvraag: waarom kiest H.E.R. voor klanken uit de blues en de kerk, muziek waarin zwarte Amerikanen al generaties hun pijn en hoop uitdrukken?
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
DE NAWERKING
Van de straat naar de Grammy's
2013
Black Lives Matter begint als hashtag.
2014
Eric Garner overlijdt bij zijn arrestatie in New York.
2015
Kendrick Lamars Alright wordt een protestlied.
2020
George Floyd overlijdt. H.E.R. brengt haar lied uit.
2021
I Can't Breathe wint de Grammy voor Song of the Year.
2021
Agent Derek Chauvin wordt veroordeeld voor moord.
Black Lives Matter ontstond in juli 2013 na de vrijspraak van de man die de 17-jarige Trayvon Martin had doodgeschoten. Over Alright gaat les 42 van deze reeks: daar zie je hoe demonstranten het refrein op straat zongen. De Grammy werd op 14 maart 2021 uitgereikt aan H.E.R., D'Mile en Tiara Thomas. H.E.R. riep in haar dankwoord op om de strijdlust van de zomer van 2020 vast te houden. Chauvin werd in april 2021 schuldig bevonden en in juni 2021 veroordeeld tot 22,5 jaar.
Eens
Oneens
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
STELLING
Een protestsong die een Grammy wint, is geen echt protest meer.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: wat wint een protestlied erbij als de muziekindustrie het bekroont, en wat raakt het misschien kwijt? (Meer luisteraars en aandacht tegenover het risico dat het een product wordt.) Doorvraag 2: H.E.R. gebruikte haar dankwoord om de strijd van 2020 door te zetten. Maakt dat voor jou verschil?
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
TERUG NAAR DE VRAAG
Waarom maakt H.E.R. een rustig lied midden in een zomer vol woede?
WAT BLIJFT
In een zomer vol beelden en geschreeuw laat een rustig lied je luisteren in plaats van reageren.
De woorden van één man worden in het lied de stem van een hele groep die door racisme geen ruimte krijgt.
Gitaar, orgel en spoken word maken er een klaagzang van die om gerechtigheid vraagt, niet om wraak.
Deze slide heeft geen instructies
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
Een onrecht van nu: maak je er een rustig of een boos lied over? Waarom?
Exitvraag. Een goed antwoord noemt een concreet onrecht, kiest een toon en verbindt die keuze met wat het lied bij de luisteraar moet doen (troosten, laten nadenken, wakker schudden). Veelgemaakte fout: alleen een onderwerp noemen zonder te zeggen waarom de toon past.
LUIDER
47 · I CAN'T BREATHE · H.E.R.
LUISTER VERDER
ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.
Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.
