Cliënt en Samenleving/Zorginterventies Gedrag en Welbevinden (Sociale) Netwerken

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Sociaal netwerk

Maken van een ecogram

Waar gaat het over

• Je weet wat het sociale netwerk is
• Je weet wat een ecogram is.
  
• Je weet wat het doel is van een ecogram.
  
• Je weet welke vaste gegevens in een ecogram staan.
  
• Je weet waarom een sociaal netwerk belangrijk is

Sociaal netwerk

Een sociaal netwerk is belangrijk voor de vervulling van iemands basisbehoeften.

"De groep mensen met wie iemand ten minste het afgelopen jaar min of meer duurzame banden onderhoudt voor de vervulling van de noodzakelijke levensbehoeften" (ERICKSON, 1976)”.

Het gaat dus om directe, persoonlijke, min of meer duurzame, en betekenisvolle contacten of banden die mensen onderhouden met hun omgeving. We kunnen dat beschouwen als het sociaal kapitaal waarover iemand beschikt.

Vervolg sociaal netwerk

op microniveau: de cliënt en het gezin;                                                           Persoonlijk sociaal

op mesoniveau: familie, vrienden, kennissen en buurtgenoten;         Persoonlijk sociaal

op macroniveau: de gemeentelijke overheid, de provincie, het Rijk. Professioneel

Sociale ondersteuning: ondersteuning op diverse sociale gebieden door een deel van het sociale netwerk. (gezin, familie, vrienden, prof. hulpverleners.) en alleen als deze door de ontvanger als zodanig ervaren wordt.

Vervolg sociaal netwerk

Een persoonlijk sociaal netwerk bestaat uit mensen met wie de zorgvrager een band heeft. Denk bijvoorbeeld aan familie, vrienden, buren of kennissen.

Een professioneel netwerk bestaat uit zorgverleners, bijvoorbeeld een verzorgende, verpleegkundige of begeleider maatschappelijke zorg. Maar ook de kapper ed.

Functies

Informatieve functie: mensen leren van elkaar wat ze succesvol hebben aangepakt en voorzien aldus in een vorm van natural support.

Ontladende functie: Bij iemand je emoties kwijt kunnen heeft een bevrijdend effect.

Feedbackfunctie: We krijgen van anderen corrigerende reacties, zodat we nieuwe wegen ontdekken om uit de problemen te geraken.

Steun

E = emotionele steun (waardering, ondersteuning, affectie, acceptatie, bezorgdheid, achting, vertrouwen, begrip en sympathie)

Vb. Waar gaat iemand vertrouwelijke en intieme aangelegenheden bespreken?

Waar gaat iemand 'stoom afblazen', en troost zoeken in crisissituaties?

P = instrumentele steun (praktische en materiële hulp)

Vb. Wie schakelt men in voor kinderoppas, financiële steun, vervoer, het verrichten van klusjes en karweien...enz.

Vervolg steun

G = gezelschap (aanwezigheid en aansluiting schept veiligheid)

Vb. Waar gaat iemand voor de gezelligheid mensen opzoeken (buurthuis, speelplein, café, bioscoop...)

A = advies en informatie

Vb. Waar gaat men raad vragen voor het nemen van moeilijke beslissingen?

Niet helpend sociaal netwerk

- Een netwerk kan bijvoorbeeld verstoord raken of wegvallen door psychiatrische problemen,     

   dementie of verslaving.

- In het netwerk kunnen ook mensen zitten die negatief gedrag stimuleren, zoals drugsgebruik 

   of criminaliteit.

- Mensen kunnen het contact kwijtraken door schaamte, negatieve ervaringen of beschadigd 

   vertrouwen.

Eigenschappen van een netwerk

OMVANG: Hoe groot (omvangrijk) is het netwerk? het totaal aantal mensen met wie contact bestaat. (Zo kan een netwerk onbestaande, ingekrompen of uitgebreid zijn)

DIFFERENTIATIE: (verscheidenheid): de variatie van netwerkleden in leeftijd, geslacht, cultuur/etniciteit sociale klasse, burgerlijke staat, opleiding, scholing en beroep...(een netwerk kan homogeen zijn of heterogeen).

DENSITEIT: dichtheid = blijkt o.m. uit de frequentie van het contact, het initiatief (mate van wederkerigheid en vrijwilligheid) + kwaliteit = gewicht en intensiteit van de (wederzijdse) betrokkenheid.

Vervolg eigenschappen van een netwerk

BEREIKBAARHEID: de geografische & ruimtelijke afstand tussen de cliënt en netwerkleden. De wijze waarop die afstand overbrugd wordt bepaalt ook de inzetbaarheid (vb. gebruik van GSM).

STABILITEIT: een sociaal netwerk schept een relatief duurzame of eerder wankele en labiele vorm van sociale bescherming.

Netwerkkenmerken

Onderscheid tussen sterke bindingen en zwakke bindingen.

 

Sterkte of zwakte van een netwerk hangt af van de persoon, een persoon die weinig buiten komt zal bv. een zwakker sociaal netwerk hebben dan iemand die veel buiten komt.

Voor wie is een netwerk extra van belang?

ouderen, gehandicapten, etc.

In kaart brengen door: ecogram.

Herhaling

- sociaal netwerk op 3 niveau's 

- 3 functies (informatief, ontladend, feedback)

- 4 steunfuncties (emotioneel, instrumenteel, gezelschap, 

    advies en informatie)

- 5 eigenschappen (omvang, differentiatie, stabiliteit, bereik-

   baarheid, stabiliteit)

- 2 kenmerken (sterke en zwakke bindingen)

Ecogram

Met een ecogram brengen we de belangrijke sociale contacten van de zorgvrager in beeld.

Schema/ Overzicht

Een ecogram heeft de vorm van een ster. Je tekent een cirkel in het midden van het schema. Daarin staat de naam van de cliënt. Vervolgens maak je rondom deze cirkel allerlei rondjes. De rondjes staan voor de persoonlijke contacten van de cliënt. In de brochure is te zien hoe de ster precies opgemaakt wordt.

Ecogram

• Familie
• Andere relaties (vrienden, medebewoners, oude kennissen en collega's, geestelijk raadslieden
• Zakelijke contacten (arts, fysiotherapeut, huishoudelijke of verzorgende medewerker of activiteitenbegeleidster

Het doel van een ecogram

Uit een ecogram kan duidelijk worden:

Welke hulpbronnen de cliënt heeft in zijn omgeving om zijn behoeften te vervullen en waar dit nog versterkt moet worden.

Ecogram maken

Een ecogram heeft de vorm van een ster. 

Je tekent een cirkel in het hart van het schema. 

De rondjes staan voor de persoonlijke contacten van de bewoner

Ecogram maken

Meestal gaat het om een aantal vaste gegevens;

• Gezin van herkomst (G)
• Overige familieleden (F)
•  Vrienden (V)
• Oude buren, collega’s en kennissen (K)  
• Buren (B)
• Medebewoners (M)
• Raadslieden (R)
• Zorgverleners (Z)

Ecogram maken

De cirkels worden via een lijn verbonden met het hart

Er zijn drie soorten lijnen:

Elke lijn is ook met een pijn gericht:

• Van de zorgvrager naar de ander
• Van de ander naar de zorgvrager
• En wederzijds (twee pijlen)

Ecogram maken

Invullen bij elk contact:

P= Praktische steun (materiële functie) 

A= Advies (informatiefunctie) 

G= Gezelschap (aansluitingsfunctie)

E=Emotionele steun (affectieve functie)

Ecogram maken in de praktijk

Voorbeeldvragen bij het maken van een ecogram: 

• Met wie praat u als u het moeilijk hebt? 

• Welke rol speelt deze persoon in uw leven? 

• Met wie gaat u (weleens) naar buiten? 

• Hoe is het contact met familieleden? 

• Bij wie gaat u wel eens op bezoek? 

• Correspondeert (brieven, ansichtkaarten, fax, e-mail) u? En met wie is dat? 

• Gaat u wel eens uit logeren en bij wie? 

Aan de slag

Maak een ecogram van een klasgenoot.

Stel vragen aan elkaar en stel het ecogram op.

Maak de opdrachten van Learnbeat