Kabinet-Jetten op het randje - Nieuws in een kwartier

Kabinet-Jetten

op het randje

1 / 19
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMens & Maatschappij+2BasisschoolMiddelbare schoolvmbo, mavo, havo, vwoGroep 7,8Leerjaar 1-6

In deze les zitten 19 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 15 min
Dit is niet oké

Introductie

D66 en CDA sloten een belastingdeal met oppositiepartijen PRO en Volt, en coalitiepartner VVD voelde zich overvallen. Hoe kan ruzie over belasting een heel kabinet op het randje brengen?

Onderdelen in deze les

Kabinet-Jetten

op het randje

Nieuws in een kwartier van 12 november 2026, voor het vo.

Dit nieuws gaat over de crisis in het kabinet-Jetten. Coalitiepartijen D66 en CDA sloten een deal over het belastingplan met oppositiepartijen PRO en Volt. De derde coalitiepartij, de VVD, voelde zich daardoor overvallen. VVD-leider Dilan Yesilgöz eiste dat D66 en CDA de deal zouden intrekken en wilde anders een "fundamentele reset" van het kabinet. Op 12 november debatteerde de Tweede Kamer over het belastingplan en daarna werd erover gestemd.

Tijdens het debat op 12 november zei de VVD dat ze tegen het hele belastingplan stemt als de deal van D66, CDA, PRO en Volt een meerderheid krijgt (NU.nl, NOS). D66-fractievoorzitter Jan Paternotte wilde niet van een kabinetscrisis spreken en noemde de oproep van de VVD tot een "fundamentele reset" een "logische oproep die ik heel serieus neem" (NOS).

De uitslag: op de avond van 12 november nam de Tweede Kamer eerst het voorstel van PRO en Volt aan, met 79 van de 150 stemmen. Daarna haalde het hele belastingplan het nipt: 76 voor en 74 tegen. Voor stemden CDA, D66, PRO, Volt, 50Plus, de Partij voor de Dieren, de ChristenUnie en DENK. De VVD stemde tegen het plan van haar eigen kabinet (NOS, NU.nl). Op de ochtend van 13 november sprak premier Jetten met vicepremiers Yesilgöz (VVD) en Van den Brink (CDA) over hoe het verder moet. De VVD had toen nog niet besloten of ze in het kabinet blijft (NOS).

Let op: deze les is bijgewerkt op de ochtend van 13 november. Begin de les met de vraag of leerlingen weten of de VVD in het kabinet is gebleven.

Leerlingen kunnen thuis verschillende meningen over belasting en over de partijen horen. Houd het gesprek bij de feiten en bij hoe samenwerken in de politiek werkt, niet bij wie gelijk heeft.

Betrouwbare bronnen:

NU.nl: Belastingplan gered ten koste van coalitie

NOS: Liveblog topoverleg bij Algemene Zaken

NOS Stories: Spannende dag voor kabinet, stapt de VVD eruit?

NU.nl: VVD stemt niet in met belastingplan als links plan steun krijgt

NOS: Partijen geven elkaar de schuld in debat over belastingplan

NOS: Toekomst minderheidskabinet aan zijden draadje

NOS: Liveblog cruciale dag voor toekomst kabinet

NOS Jeugdjournaal: Gedoe in Den Haag, stopt de regering?

Image credit: Jeroen van der Meyde/Tweede Kamer, CC BY 4.0

1

Ja

2

Nee

3

Een beetje

Heb jij dit nieuws al gezien of gehoord?

Deze slide heeft geen instructies

Wat weet jij al over de...

ruzie in het kabinet-Jetten ?

Vraag wat leerlingen al weten over het kabinet. Hebben ze iets gehoord over de ruzie tussen de VVD, D66 en CDA? Weten ze dat Rob Jetten de minister-president is en welke drie partijen samen het kabinet vormen? Weten ze waar de ruzie over gaat (belasting) en dat het kabinet misschien valt? Verzamel woorden (zoals Jetten, Yesilgöz, VVD, belasting, stemmen, vallen, coalitie) en kom er later op terug bij de kernbegrippen.

1

😦

2

🙁

3

😐

4

🙂

5

😃

Wat is jouw gevoel bij dit nieuws?

Deze slide heeft geen instructies

Aan het eind

van deze les

  • kun je uitleggen waarom het kabinet-Jetten in een crisis kwam.


  • kun je zeggen wie door de belastingdeal meer en wie minder belasting gaat betalen.


  • kun je noemen wat er kan gebeuren als een kabinet valt.

Deze slide heeft geen instructies

Wat was er aan de hand?

Waar?

In de Tweede Kamer in Den Haag. Daar werd op 12 november gestemd.

Wat?

Het belastingplan haalde het, maar coalitiepartij VVD stemde tegen.

Waarom?

D66 en CDA sloten zonder de VVD een belastingdeal met PRO en Volt.

Wat: de coalitie van D66, VVD en CDA heeft samen 66 van de 150 zetels in de Tweede Kamer. Voor een meerderheid zijn 76 zetels nodig (NOS). Daarom zocht het kabinet al sinds de zomer steun bij andere partijen voor het belastingplan, maar dat ging moeizaam (NU.nl). D66 en CDA sloten uiteindelijk een deal met PRO en Volt. Yesilgöz zei dat de VVD pas een kwartier voor de persconferentie van PRO-leider Jesse Klaver hoorde dat er een deal was. D66 en CDA zeggen dat ze de VVD wel op de hoogte hielden (NOS).

D66 en CDA zeggen ook dat de VVD weigerde mee te onderhandelen (NOS).

Waarom zo spannend: de VVD vindt de deal "slecht voor Nederland, slecht voor de stabiliteit" en in strijd met het regeerakkoord. D66 en CDA zeggen: "Wij gaan niet heronderhandelen." Volgens D66 en CDA is de deal de enige manier om een meerderheid in de Tweede en de Eerste Kamer te krijgen. Of het hele belastingplan het met deze deal haalt, was voor de stemming nog niet zeker. JA21, BBB en SGP waren zwaar teleurgesteld over de deal (NOS). Tijdens het debat maakte de VVD het nog spannender: als de deal een meerderheid krijgt, stemt de VVD tegen het hele belastingplan. D66, CDA, PRO en Volt komen samen 11 zetels tekort en hebben dan steun nodig van partijen als de ChristenUnie, 50Plus, DENK, de PvdD en de SP (NU.nl). De ChristenUnie en 50Plus waren kritisch, onder meer omdat een deel van het geld nog niet gevonden is (NOS).

Afloop: het voorstel van PRO en Volt werd aangenomen met 79 stemmen. Het hele belastingplan haalde het daarna met 76 tegen 74, zonder de VVD. De Partij voor de Dieren stemde op het laatste moment toch voor, in ruil voor een hogere belasting op privéjets en het schrappen van een prijsverhoging voor treinkaartjes. Een motie van de ChristenUnie en 50Plus past het plan iets aan: het hoogste tarief in box 3 komt er niet als het niet uitvoerbaar blijkt (NOS).

Hulpvraag voor wie vastloopt: waarom zou de VVD boos zijn als haar eigen partners een deal sluiten met andere partijen? Image credit: Sjenghai, CC BY 4.0 Image credit: Martijn Beekman, CC BY 4.0 Image credit: Jeroen van der Meyde/Tweede Kamer, CC BY 4.0

De VVD stemde tegen. D66 en CDA hebben 44 zetels.

Hoeveel stemmen moesten ze van anderen halen?

A

10

B

22

C

44

D

32

Het goede antwoord is D, 32. De Tweede Kamer heeft 150 zetels. Voor een meerderheid heb je meer dan de helft nodig: 76 stemmen. D66 en CDA hebben samen 44 zetels, dus ze moesten nog 32 stemmen van andere partijen halen. Die kwamen van PRO, Volt, 50Plus, de Partij voor de Dieren, de ChristenUnie en DENK. Zo haalde het belastingplan het met precies 76 tegen 74, de kleinst mogelijke meerderheid (NOS, NU.nl).

Vertel daarna: de hele coalitie van D66, VVD en CDA heeft 66 zetels (NOS), de VVD daarvan 22 (NU.nl). Ook met de VVD erbij heeft het kabinet geen meerderheid. Daarom heet het een minderheidskabinet: voor elke wet moet het steun zoeken bij andere partijen.

Hulpvraag voor wie vastloopt: hoeveel stemmen heb je nodig voor een meerderheid in de Tweede Kamer?

Video: NOS Stories, "Spannende dag voor kabinet, stapt de VVD eruit?" (1:27), 13 november 2026. Bekijk de video vooraf.

Wat staat in de deal?

  • Belastingplan: de plannen van het kabinet over belasting voor volgend jaar. De Tweede Kamer stemde voor, met 76 tegen 74.


  • Vermogen: geld en bezit dat je hebt, zoals spaargeld of een tweede huis. Wie daar heel veel van heeft, gaat meer belasting betalen.


  • Werken: het laagste tarief van de inkomstenbelasting* gaat omlaag.


  • Kortom: volgens D66 gaan ongeveer 68.000 mensen met heel veel vermogen meer betalen. Iemand met een gewoon inkomen betaalt ongeveer 100 euro minder.

Het belastingplan: hierin staan alle financiële plannen van het kabinet voor volgend jaar. Het moet op tijd klaar zijn, want uiterlijk 20 november moet de Belastingdienst weten waar hij aan toe is (NU.nl).

De deal in cijfers: over het rendement op vermogen boven 60.000 euro per jaar (box 3) gaat 38,5 procent belasting betaald worden. Onder die grens daalt het tarief juist iets, van 36 naar 35,5 procent. Volgens NU.nl betaal je meer als je ongeveer 6 miljoen euro spaargeld of 1 miljoen euro aan vermogen hebt. Daarnaast worden papieren schenkingen aangepakt, en de schijfgrenzen in box 2 en in de erf- en schenkbelasting gaan van 2027 tot en met 2031 niet mee met de inflatie. Met het geld gaat het laagste tarief in de inkomstenbelasting omlaag, wat ongeveer 900 miljoen euro kost. In totaal schuift er zo ongeveer 1 miljard euro van belasting op werk naar belasting op vermogen. Dat is minder dan het eerste plan van PRO en Volt, dat 1,5 miljard wilde verschuiven (NOS).

Kritiek van experts: van de 1 miljard is 412 miljoen euro nog niet ingevuld. Dat geld moet nog gevonden worden bij de aanpak van fiscale constructies rond vermogen. Belastingexpert Peter Beets (ABN Amro MeesPierson): "Een miljonairsbelasting is het in ieder geval niet" (NOS).

Hoe nu verder: de Tweede Kamer stemde op 12 november voor het belastingplan, met 76 tegen 74. Het plan moet nog naar de Eerste Kamer. Als daar dezelfde verhoudingen gelden als in de Tweede Kamer, is er geen meerderheid. Maar de Eerste Kamer kijkt vooral of een wet goed uitvoerbaar is, dus dat is niet zeker te voorspellen (NU.nl).

Wie merkt het? Volgens D66-fractievoorzitter Jan Paternotte raakt de hogere belasting ongeveer 68.000 mensen die per jaar meer dan 60.000 euro verdienen aan hun vermogen. Iemand met een modaal inkomen betaalt volgens hem ongeveer 100 euro minder belasting (NOS). De VVD vindt het tarief van 38,5 procent te hoog. VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans noemde het "de hoogste van de hele eurozone" en zei dat beleggers hun geld dan naar het buitenland kunnen verplaatsen (NU.nl).

Extra voor snelle leerlingen: waarom vinden sommige partijen het eerlijk dat mensen met veel vermogen meer belasting betalen, en waarom vinden andere partijen dat slecht voor ondernemers?

Bronnen: NOS, NU.nl Image credit: Avij, publiek domein

Wie gaat door de deal meer belasting betalen?

A

Mensen met een baan

B

Alle Nederlanders evenveel

C

Mensen met veel vermogen

D

Jongeren met een bijbaan

Het goede antwoord is C, mensen met veel vermogen. Wie heel veel spaargeld, aandelen of ander bezit heeft, gaat daarover meer belasting betalen. Mensen met een baan betalen juist iets minder, omdat het laagste tarief van de inkomstenbelasting omlaag gaat. Volgens D66 gaat het om ongeveer 68.000 mensen die meer gaan betalen, en betaalt iemand met een modaal inkomen ongeveer 100 euro minder (NOS).

Extra voor snelle leerlingen: vind jij het eerlijk dat mensen met veel vermogen meer gaan betalen? Waarom wel of niet?

Wat gebeurt er nu?

De VVD stemde tegen het belastingplan van haar eigen kabinet. Nu beslist de partij of ze blijft. Premier Jetten wil een serieuze doorstart. Stapt de VVD eruit, dan valt het kabinet.


Het plan moet nog langs de Eerste Kamer. En VVD-minister Heinen moet het uitvoeren, terwijl zijn eigen partij tegen stemde.


En wat denk jij? Twee van jullie maken voor een groepswerkstuk een afspraak met een ander groepje, zonder het de derde te vragen. Is dat oké? En mag dat in de politiek?

Als een kabinet valt, biedt de minister-president het ontslag van het kabinet aan bij de koning. Vaak volgen dan nieuwe verkiezingen. Maar de Tweede Kamer nam deze week een motie van de ChristenUnie aan: bij een val moet eerst gekeken worden naar een lijmpoging of een nieuwe formatie, en niet meteen naar verkiezingen (NOS). Het kabinet-Jetten trad minder dan negen maanden geleden aan. Het vorige kabinet, het kabinet-Schoof, viel ook al lang voordat de vier jaar voorbij waren (NOS).

Hoe kijken de betrokkenen ernaar? CDA-leider Henri Bontenbal: "Wat mij betreft blijven we vier jaar zitten." PRO-leider Jesse Klaver: "Nederland verdient dat het kabinet blijft zitten." JA21-leider Joost Eerdmans begrijpt de VVD juist: "Dit is geen werken zo" (NOS). Volgens NOS-verslaggever Nouschka van der Meijden hadden de coalitiepartijen afgesproken dat ze los van elkaar met andere partijen mochten onderhandelen. Volgens D66 en CDA is dat precies wat er gebeurde. De VVD ziet de deal als een breuk met het regeerakkoord.

Na de stemming: de VVD stemde tegen het belastingplan van haar eigen kabinet. VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans noemde het "ontluisterend" en wilde niet meteen een besluit nemen (NOS). Premier Jetten wil alles doen om de coalitie te lijmen en sprak van een "serieuze doorstart" (NOS). Volgens de NOS werd de kans daarop bij de VVD somber ingezien. Er kan een bijzondere situatie ontstaan: VVD-minister Eelco Heinen van Financiën moet het belastingplan uitvoeren, terwijl zijn partij ertegen stemde (NU.nl, NOS). Een motie van wantrouwen van de PVV tegen het kabinet kreeg geen meerderheid: 34 voor, 116 tegen (NOS).

Bij de vraag: laat leerlingen eerst over het werkstuk praten en maak dan de vergelijking met de politiek. In een coalitie maken partijen samen afspraken in een regeerakkoord. Maar een minderheidskabinet heeft voor elke wet steun van andere partijen nodig.

Hulpvraag voor wie vastloopt: wat zou er gebeuren als een minderheidskabinet nooit afspraken maakt met andere partijen?

Bronnen: NOS, NOS liveblog, NU.nl Image credit: Ferdi De gier, CC BY-SA 2.0

Waarom denk

jij dat dit belangrijk nieuws is?

Mogelijke antwoorden: het belastingplan bepaalt hoeveel belasting iedereen volgend jaar betaalt, ook de ouders van leerlingen. Als het kabinet valt, staat veel werk stil en komen er misschien nieuwe verkiezingen of een nieuwe formatie. Het laat zien hoe lastig samenwerken is als een kabinet geen meerderheid heeft. En het gaat over een vraag waar mensen heel verschillend over denken: wie moet er meer en wie minder belasting betalen?

Wat betekent dit voor...

De VVD

De VVD stemde tegen het hele belastingplan en beslist nu of ze in het kabinet blijft.

D66 en CDA

Ze stemden voor de deal en vragen de VVD om in het kabinet te blijven.

PRO en Volt

Hun voorstel is aangenomen. PRO wil zelf niet in dit kabinet stappen.

Yesilgöz zei ook: "Het kan natuurlijk dat D66 en CDA liever een coalitie met PRO hebben. Maar zeg dat dan!" Wat ze precies bedoelt met een fundamentele reset, legde ze niet uit. Premier Jetten reageerde op de avond van 11 november niet op haar woorden (NOS). Yesilgöz is naast VVD-leider ook minister van Defensie.

Volt deed mee aan de deal, maar alleen PRO-leider Klaver zei dat hij wil dat het kabinet blijft (NOS).

Tijdens het debat op 12 november zei VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans dat de VVD tegen het hele belastingplan stemt als de deal een meerderheid krijgt. Wat een fundamentele reset is, zei hij niet precies: "Wie weet is er een tussenformatie nodig, of wil D66 liever een coalitie vormen met PRO" (NU.nl). D66-fractievoorzitter Jan Paternotte wilde niet van een kabinetscrisis spreken, maar van "een ingewikkelde situatie". Hij wil met de VVD kijken hoe de samenwerking beter kan (NU.nl, NOS). Klaver: "Een kabinetscrisis veroorzaken omdat het belasten van miljonairs te ver gaat. Dat is niet uit te leggen aan Nederland" (NU.nl).

Na de stemming: Brekelmans noemde de gang van zaken "ontluisterend". Paternotte en Bontenbal riepen de VVD op om in het kabinet te blijven. Paternotte: "Kies voor het belang van Nederland." Bontenbal: "Ik hoop dat we er sterker uitkomen." Paternotte staat nog steeds achter de deal: "Het alternatief was doormodderen." Klaver zei tegen Nieuwsuur dat PRO niet in dit minderheidskabinet stapt als de VVD eruit gaat (NOS). Image credit: Ministerie van Buitenlandse Zaken, CC BY-SA 2.0 Image credit: Vera de Kok, CC BY 4.0 Image credit: GroenLinks, CC BY-SA 4.0


Wie zei wat? Sleep elke uitspraak naar de partij.

VVD

D66 en CDA

PRO

"Dit is een doorbraak."

"Slecht voor Nederland, slecht voor de stabiliteit."

"Wij gaan niet heronderhandelen."

Goede antwoorden: "Slecht voor Nederland, slecht voor de stabiliteit" zei VVD-leider Dilan Yesilgöz over de deal. "Wij gaan niet heronderhandelen" zeiden D66 en CDA toen de VVD vroeg om de deal in te trekken. "Dit is een doorbraak" zei PRO-leider Jesse Klaver toen de deal klaar was (NOS).

Hulpvraag voor wie vastloopt: welke partij was blij met de deal, welke partij was boos en welke partij wilde niets meer veranderen?

1

In het kabinet blijven

2

Uit het kabinet stappen

3

Eerst praten over een doorstart

4

Nieuwe verkiezingen willen

Jij bent de VVD. Wat doe jij?

Er is geen goed of fout antwoord. Vraag een paar leerlingen waarom ze voor hun keuze gaan. Wat zijn de voordelen en de nadelen? Blijft de VVD, dan moet VVD-minister Heinen een belastingplan uitvoeren waar zijn partij tegen stemde. Stapt de VVD eruit, dan valt het kabinet en is er misschien een nieuwe formatie of komen er verkiezingen. Premier Jetten bood een "serieuze doorstart" aan (NOS).

Dit is een opstap naar de volgende vraag over de gevolgen.

Wat zou een gevolg kunnen zijn?

Mogelijke gevolgen: de VVD stapt uit het kabinet en het kabinet valt. Of de drie partijen praten opnieuw en maken een doorstart. Bij een val kan er eerst geprobeerd worden een nieuwe coalitie te vormen, of er komen nieuwe verkiezingen. PRO zegt niet in dit minderheidskabinet te willen stappen (NOS). Het belastingplan moet nog door de Eerste Kamer. Haalt het het daar, dan gaan mensen met veel vermogen meer belasting betalen en werkenden iets minder. Blijft de VVD in het kabinet, dan moet VVD-minister Heinen een plan uitvoeren waar zijn partij tegen stemde (NU.nl).

Kernbegrippen

Coalitie

Partijen die samen de regering vormen.

Minderheidskabinet

Een kabinet waarvan de partijen samen geen meerderheid in de Tweede Kamer hebben.

Oppositie

De partijen in de Kamer die niet in de regering zitten.

Regeerakkoord

De afspraken die de coalitiepartijen samen maken over wat het kabinet gaat doen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke vraag heb jij nog over dit nieuws?

Deze slide heeft geen instructies

Iedere donderdag om 16.00 uur een nieuwe NIEUWS in een kwartier.

NIEUWS in een kwartier is een

Deze slide heeft geen instructies