Medische beeldvorming (Natuurkunde havo), les 3: Terugblik quiz

• newEditor
• Natuurkunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introductie

Terugblik met elf vragen over röntgen, CT, echografie, halveringsdikte en nucleaire diagnostiek, met rekenvragen, een volgordevraag en een open vraag.

Doorsnede van het hoofd op een CT-scan (foto: Andrew Ciscel, CC BY-SA 2.0)

EXAMENSTOF · B2 · MEDISCHE BEELDVORMING

Quiz

Terugblik: Medische beeldvorming

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Andrew Ciscel / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Welke twee technieken gebruiken röntgenstraling?

A

Röntgenopname en echografie

B

CT-scan en nucleaire diagnostiek

C

Echografie en nucleaire diagnostiek

D

Röntgenopname en CT-scan

Syllabus B2.4. Alleen röntgenopname en CT gebruiken röntgenstraling. Verwachte fout: CT met nucleaire diagnostiek combineren, omdat beide een scan heten.

Vul in

Een {ultrasone} golf kaatst terug op een {grensvlak}; uit de {looptijd} van de echo bereken je de diepte.

tracer

transmissie

Syllabus B2.4: ultrasone geluidsgolf, terugkaatsing. De looptijd is de tijd heen en terug.

Waarom smeert een arts bij echografie gel op de huid?

A

Gel absorbeert de ultrasone golven

B

Gel maakt het geluid hoorbaar

C

Gel laat de huid straling opnemen

D

Lucht aan de huid kaatst bijna alles terug

Een luchtlaagje tussen probe en huid zou bijna al het ultrageluid terugkaatsen. De gel vult de ruimte. Verwachte fout: denken dat de gel zelf iets met het geluid doet. Syllabus B2.4: terugkaatsing.

Grensvlak B ligt twee keer zo diep als grensvlak A. Wat geldt voor de looptijd van de echo van B?

A

Even lang als bij A

B

Twee keer zo lang als bij A

C

Vier keer zo lang als bij A

D

Half zo lang als bij A

Redeneren met s = ½·v·t: bij dezelfde v is t = 2·s/v recht evenredig met de diepte s. Twee keer zo diep geeft dus twee keer zo lange looptijd. Verwachte fouten: denken dat de looptijd kwadratisch toeneemt (vier keer) of dat het ½ de looptijd halveert. Syllabus B2.4: geluidsnelheid in menselijke weefsels.

Wat is het resultaat van een CT-scan?

A

Een schaduwbeeld van het hele lichaam

B

Een beeld van de werking van een orgaan

C

Een beeld van een doorsnede van het lichaam

D

Een beeld gemaakt met ultrasone golven

Syllabus B2.4: CT-scan. Een gewone röntgenopname is een schaduwbeeld (B), nucleaire diagnostiek toont de werking (C), echografie gebruikt ultrasone golven (D).

Waarom zie je met echografie niets achter een bot?

A

Bot kaatst bijna al het ultrageluid terug

B

Bot zendt zelf ultrageluid uit

C

Bot laat ultrageluid zonder verlies door

D

Ultrageluid is te zwak om bot te raken

Syllabus B2.4: terugkaatsing. Aan het grensvlak met bot keert bijna alle puls om. Verwachte fout: denken dat bot het geluid doorlaat zoals een röntgenstraal.

Zet de stappen van een echo op volgorde

1

De puls kaatst terug op een grensvlak

2

De probe vangt de echo op

3

Het beeld verschijnt op het scherm

4

De probe stuurt een ultrasone puls uit

5

De computer berekent de diepte uit de looptijd

Syllabus B2.4. Volgorde volgt het proces: uitzenden, terugkaatsen, opvangen, rekenen, tonen.

Bot heeft voor röntgenstraling een kleinere halveringsdikte dan spier. Wat betekent dat?

A

Bot laat per cm meer straling door

B

Bot absorbeert per cm meer straling

C

Bot kaatst de straling meer terug

D

Bot zendt zelf meer straling uit

Syllabus B2.4: halveringsdikte van menselijke weefsels, absorptie. Een kleinere d½ betekent dat de intensiteit al na minder cm gehalveerd is: per cm wordt meer straling geabsorbeerd en is de transmissie kleiner. Daarom is bot licht op een röntgenfoto. Verwachte fouten: kleinere d½ lezen als 'beter doorlaten', of terugkaatsing (echo) verwarren met absorptie.

Een zwangere vrouw krijgt een scan van het ongeboren kind. Welke techniek past?

A

CT-scan: doorsneden met veel detail

B

Röntgenopname: snel en goed voor bot

C

Nucleaire diagnostiek: toont de werking

D

Echografie: geen ioniserende straling

Syllabus B2.4: op grond van voor- en nadelen een keuze beargumenteren. Echografie gebruikt geen ioniserende straling, de andere drie wel. Verwachte fout: kiezen op detail in plaats van op stralingsbelasting.

Wat doet de gammacamera bij nucleaire diagnostiek?

A

Hij vangt γ-straling uit het lichaam op

B

Hij zendt γ-straling het lichaam in

C

Hij zendt ultrasone pulsen uit

D

Hij draait röntgenstraling rond de patiënt

Syllabus B2.4 en B2.2. De tracer in het lichaam zendt de straling uit, de camera vangt haar op. Verwachte fout: denken dat de camera zelf straalt, zoals een röntgenbuis.

Röntgen of echo: noem een nadeel van röntgen.

Verwacht: een röntgenopname gebruikt ioniserende straling (stralingsbelasting), echografie niet. Ook goed: zacht weefsel is slecht te zien. Syllabus B2.4.

Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

EXAMENSTOF · B2 · MEDISCHE BEELDVORMING

Goed gedaan!

Je kent nu de vier technieken, rekent aan echo en halveringsdikte en kiest met natuurkundige argumenten. Succes met het examen!