H3.5 + 7.1

• newEditor
• Maatschappijwetenschappen
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 5

§3.5 Binding in een veranderende samenleving 5vwo

§7.1 Vorming, verandering en institutionalisering 5Havo

Pagina 70

programma

1. Introductie

2. Wie ben ik

3. Lesopbouw

4. Leerdoelen

5. 7.1 havo, 3.5 vwo uitleg

6. Korte pauze 7 min

7. uitleg 7.1 + 3.5

8. aan de slag met de opdrachten

9. Lubach

www.maatschappij-wetenschappen.nl

Mevrouw van der Nagel (MAN)

www.maatschappij-wetenschappen.nl

Lesopbouw

www.maatschappij-wetenschappen.nl

Elke week mag je ergens anders zitten, chaos, te veel praten? -> plattegrond)

Les 1 mevrouw van der Nagel

• Nieuwsquiz / actualiteit

• Terugblik vorige paragraaf

• uitleg + kleine opdrachten Schrijf mee met de slides!!!! -> aantekeningen = samenvatting

• Verwerkingsopdrachten (boek)

• Filmpje/ leuke opdracht

Les 2 Mevrouw van Leeuwen

• Herhaling

• Verdieping + oefenen met examens / PO

Begin oktober nieuwe docent: de rest van het jaar de lessen verzorgen

 

Leerdoelen

1. Ik kan uitleggen wat institutionalisering is en dit kernconcept herkennen en toepassen in een bron.

2. Ik kan uitleggen wat instituties zijn, het verschil benoemen tussen een institutie en een organisatie, en beide herkennen in een bron.

3. Ik kan uitleggen hoe instituties, zoals de verzuiling en het gezinsleven, het gedrag van mensen beïnvloeden.

4. Ik kan de begrippen kostwinnersgezin en bevelshuishouding uitleggen en herkennen in een bron.

5. Ik kan beschrijven hoe instituties sinds de Tweede Wereldoorlog zijn veranderd en welke rol globalisering daarbij speelt.

6. Ik kan de voor- en nadelen van institutionalisering uitleggen.

www.maatschappij-wetenschappen.nl

'Boeren in het openbaar is onbeleefd.' Eens of oneens?

1

Eens

2

Oneens

 'Boeren in het openbaar is onbeleefd.'

Eens of oneens?

Boeren is een voorbeeld van de manier waarop culturen relatief zijn. In het Westen is het laten van een boer over het algemeen ongepast, terwijl dat in China juist beleefd is en je laat zien dat het eten gesmaakt heeft.

Een ander voorbeeld: volgens antropoloog Franz Boas hebben de Inuit wel 60 verschillende woorden om (verschillende soorten) sneeuw aan te duiden, terwijl wij er veel minder kennen. Dit heeft dus te maken met je referentiekader.

Relativiteit

Culturen zijn relatief. Wat in de ene cultuur normaal is, hoeft dat niet te zijn in een andere cultuur. Wat 'normaal' is, heeft te maken met je referentiekader.

Paragraaf 3.5 Relativiteit (vwo)

www.maatschappij-wetenschappen.nl

• Culturen zijn relatief. Wat in de ene cultuur normaal is, hoeft dat in de andere cultuur niet te zijn. Wat 'normaal' is, heeft te maken met je referentiekader.

  • Bijvoorbeeld: de Inuit kennen meer dan 60 manieren om (verschillende soorten) sneeuw aan te duiden, wij kennen er veel minder.

  • Bijvoorbeeld: in Nederland houden veel mensen hun schoenen aan in huis, terwijl het in landen als Japan en Zuid-Korea normaal is om je schoenen direct bij de deur uit te doen.

  • Bijvoorbeeld: in Nederland eten de meeste mensen met mes en vork, terwijl in landen als India en Ethiopië eten met de handen heel gebruikelijk is.

In hoeverre kan cultuurrelativisme botsen met universele mensenrechten? Licht je antwoord toe met een voorbeeld.

Institutionalisering

Het proces waarbij een complex van waarden en min of meer geformaliseerde regels vastgelegd wordt in standaard gedragspatronen, die het gedrag van mensen en hun onderlinge relaties reguleren. 

Voorbeelden van institutionalisering

- Voor de jaren '60: kostwinnersgezin en bevelshuishouding

- Verzuiling

- Verandering van wetten, zoals de wetswijziging in 1956 die ervoor zorgde dat vrouwen niet langer als handelingsonbekwaam werden gezien.

Welk voorbeeld laat institutionalisering het duidelijkst tegenwoordig zien?

A

Een tijdelijke online hype

B

Een individuele modekeuze

C

Een informele afspraak tussen vrienden

D

Leerplicht in wetgeving

Paragraaf 3.5 Institutionalisering

www.maatschappij-wetenschappen.nl

• Het proces waarbij een complex van waarden en min of meer geformaliseerde regels vastgelegd worden in standaard gedragspatronen.

• Bijvoorbeeld vroeger:

  • Voor de jaren ‘60 het kostwinnersgezin

  • Verzuiling

  • Verandering van wetten, zoals de wetswijziging in 1956 die ervoor zorgde dat vrouwen niet langer als handelingsonbekwaam werden gezien.

Sociale instituties

Sociale instituties regelen hoe mensen met elkaar samenleven en met elkaar omgaan.

Voorbeeld: het gezin leert kinderen normen en waarden.

Politieke instituties

Voorbeelden:

• Gezin

• Onderwijs

• Religie

• Media

Politieke instituties regelen hoe een land bestuurd wordt en hoe besluiten worden genomen.

Voorbeelden:

• Regering

• Parlement

• Gemeenten

• Rechtspraak

Voorbeeld: de regering maakt wetten en voert beleid uit.

Paragraaf 1.7 Institutionalisering (1920-1960)

www.maatschappij-wetenschappen.nl

• Institutionalisering is het proces waarbij een complex van waarden en min of meer geformaliseerde regels vastgelegd wordt in standaard gedragspatronen, die het gedrag van mensen en hun onderlinge relaties reguleren.

• Bijvoorbeeld: de invoering van het passief en actief kiesrecht voor zowel mannen als vrouwen.

• De waarde gelijkheid tussen man en vrouw en de daarbij horende geformaliseerde regels rondom kiesrecht werden vastgelegd in standaard gedragspatronen.

Paragraaf 1.7 Verzuiling

www.maatschappij-wetenschappen.nl

• Verzuilde samenleving: de samenleving was voor WOII opgedeeld in levensbeschouwelijke en sociaaleconomische groepen.

• 3 zuilen:

  • Katholiek

  • Protestants

  • Socialistisch

  • (Liberaal)

• Mensen bleven voornamelijk binnen ‘de eigen zuil’ en de cultuur was sterk collectivistisch. Er waren dus min of meer geformaliseerde regels.

Welke uitspraak verklaart het beste waarom verzuiling een voorbeeld is van institutionalisering?

A

Verzuiling was een politieke ideologie.

B

Verzuiling zorgde voor vaste gedragspatronen, organisaties en verwachtingen binnen levensbeschouwelijke groepen.

C

Verzuiling ontstond door globalisering.

D

Verzuiling was een gevolg van individualisering.

Paragraaf 1.7 Bevelshuishouding

www.maatschappij-wetenschappen.nl

• Tot de jaren ‘60 was het verschil in macht binnen het gezin groot.

• Dit heet ook wel een bevelshuishouding: vader had veel macht en de kinderen werden niet geacht tegenspraak te geven.

Paragraaf 1.7 Gezinsleven

www.maatschappij-wetenschappen.nl

• Het gezin, de kerk en verenigingen waren belangrijke socialisatoren.

• Het gezin als de hoeksteen van de samenleving.

• Het gezin kun je als een sociale institutie zien, omdat er regels zijn waardoor iedereen weet wat er van hem of haar verwacht wordt.

• In de jaren ‘60 was er veel sprake van het kostwinnersgezin:

  • Vader was de kostwinner, moeder zorgde voor de kinderen en het huishouden

  • Grote machtsafstand tussen ouders en kinderen en man en vrouw

  • Dit was deels wettelijk vastgelegd

Paragraaf 1.7 Veranderingen in instituties

www.maatschappij-wetenschappen.nl

• Na WOII waren er allerlei maatschappelijke veranderingen, zoals economische groei, babyboom en de opbouw en uitbreiding van de verzorgingsstaat.

• Er ontstond een sociaal systeem waarin mensen meer verantwoordelijkheid voor elkaars welzijn gingen dragen.

• Wetswijziging in 1957: vrouwen werden niet langer als handelingsonbekwaam gezien, maar mochten ook meebeslissen.

Wat heeft volgens jou de grootste rol gespeeld bij de afname van het traditionele kostwinnersgezin? Beargumenteer je keuze.

Paragraaf 1.7 Veranderingen in instituties

www.maatschappij-wetenschappen.nl

Waarom verdwenen de zuilen en veranderde de positie van vrouwen?

Ontzuiling

• Toenemende welvaart

• Hoger opleidingsniveau

• Opkomst van radio en televisie

• Individualisering: mensen gingen meer eigen keuzes maken

Meer rechten voor vrouwen

• Emancipatiebewegingen

• Meer onderwijs voor vrouwen

• Meer vrouwen gingen werken

• Wetswijzigingen voor gelijke rechten

• Individualisering

Verzuiling

De samenleving was opgedeeld in drie (of vier) levensbeschouwelijke en sociaaleconomische groepen: 

Katholiek

Protestants

Socialistisch

(Liberaal)

Het gezin, de kerk en verenigingen waren belangrijke socialisatoren

Veranderingen in instituties (Na WOII)

Maatschappelijke veranderingen: baby-boom, economische vooruitgang en in bezit van een eigen woning.

In de wet veranderde onder andere het volgende:
1. De opbouw en de uitbreiding van de verzorgingsstaat.

2. Wetswijziging in 1957: vrouwen werden niet langer als handelingsonbekwaam gezien.

Pauze

Korte pauze van 7 minuten

Naar de wc, flesje vullen? vraag even

Verder blijf je in het lokaal

www.maatschappij-wetenschappen.nl

7

minute

00

second

add30s

Kunnen landen in de 21e eeuw nog echt onafhankelijk van elkaar functioneren?

Paragraaf 5 Globalisering

www.maatschappij-wetenschappen.nl

• Globalisering kan zowel leiden tot meer binding (bijvoorbeeld: social media) als tot ontbinding (bijvoorbeeld: internationale criminaliteit).

• Hyperglobalisten zien globalisering

als positief: internationale samenwerking

en mondiale cultuurstromen

• Andersglobalisten zien globalisering

als negatief: homogenisering van

de (media)cultuur.

Welke ontwikkeling laat tegelijk globalisering en institutionalisering zien?

A

Lokale ruilhandel

B

Internationale handelsverdragen

C

Buurtinitiatieven

D

Informele zorgnetwerken

Is institutionalisering volgens jou een positieve of een negatieve ontwikkeling? Leg uit.

Is institutionalisering volgens jou een positieve of een negatieve ontwikkeling? Leg uit.

Voordelen

Gedrag wordt gereguleerd

Er wordt steeds meer geredeneerd vanuit regels en procedures

Leidt tot zingeving (bijvoorbeeld statieflessen)

Nadelen

Gedrag wordt voorspelbaar, wat leidt tot meer vrijheid

Paragraaf 1 Voor- en nadelen

www.maatschappij-wetenschappen.nl

5HAVO

• Voordelen van institutionalisering:

  • Gedrag wordt gereguleerd

  • Gedrag is voorspelbaar, wat leidt tot meer vrijheid.

  • Zingeving (bijvoorbeeld: statieflessen)

• Nadelen van institutionalisering:

  • Steeds meer redeneren vanuit regels en procedures

5VWO

• Voordelen van institutionalisering zijn:

  • Het gedrag van mensen wordt voorspelbaar, wat leidt tot meer vrijheid.

  • Het kan zin geven aan het handelen van mensen.

  • Institutionalisering leidt tot het ontstaan van bindingen, bijvoorbeeld in organisaties.

• Een nadeel van institutionalisering is:

  • Er wordt vaak gehandeld vanuit regels, in plaats vanuit de mens.

Institutionalisering

Voordelen

Nadelen

- Het gedrag van mensen wordt voorspelbaar, wat leidt tot meer vrijheid. 

- Het kan zin geven aan het handelen van mensen. 

- Institutionalisering leidt tot het ontstaan van bindingen, bijvoorbeeld in organisaties.

- Er wordt vaak gehandeld vanuit regels, in plaats vanuit de mens.

Verwerkingsopdrachten

www.maatschappij-wetenschappen.nl

Wat:

HAVO: gaat aan de slag met opdr 1 tekstverkenner 2, 3, 5, 6 (blz 35,

daarna opdracht 3 (blz. 37),

kiezen uit opdracht 4 (blz 38) of 5 (blz 39) -> HW voor volgende week

VWO: opdr 1 tekstverkenner (blz 66) ,

opdr 21, (blz 66)

Kiezen opdr 23 of 24 (blz 67+68)

Op welke manier:

Eerste 10 minuten in stilte individueel, ook niet fluisteren, na de 10 minuten mag je overleggen

Klaar: lezen volgende paragraaf

Tijd: 20 minuten

Hulp: Pas na 10 minuten (eerst klasgenoot, daarna docent)

Uitkomst: Ik kan uitleggen wat institutionalisering is en dit kernconcept herkennen en toepassen in een bron.