3
Oppervlakte
Paragraaf 3.6
Oppervlakte ruimtefiguren
Hoeveel karton heb je nodig voor een doos, en hoeveel papier voor een blikje? Vouw het maar uit.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)
3
Oppervlakte
Paragraaf 3.6
Oppervlakte ruimtefiguren
Hoeveel karton heb je nodig voor een doos, en hoeveel papier voor een blikje? Vouw het maar uit.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, hoofdstuk 3 Oppervlakte, paragraaf 3.6 Oppervlakte ruimtefiguren. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
3.6 Oppervlakte ruimtefiguren
Leerdoelen
3.6.1
Je kunt bij een kubus, balk en cilinder aangeven uit welke vlakken het net bestaat.
3.6.2
Je kunt de oppervlakte van een kubus en een balk berekenen.
3.6.3
Je kunt de oppervlakte van een cilinder berekenen met de cirkels en de mantel.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Startvraag
De kubusdoos
Een kubusvormige doos heeft ribben van 4 cm. Hoeveel cm² karton heb je ongeveer nodig om de hele doos te maken?
16 cm²
64 cm²
96 cm²
24 cm²
Een kubus heeft 6 vierkante zijvlakken van 4 · 4 = 16 cm². Samen 6 · 16 = 96 cm². Wie 16 kiest, neemt één vlak. 64 is 4 · 4 · 4, de inhoud. 24 is 6 · 4: geen kwadraat gebruikt. Vraag eerst hoeveel vlakken de doos heeft. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Het net van een kubus
Een net is de ruimtefiguur uitgevouwen op papier. Een kubus heeft 6 gelijke vierkanten. De oppervlakte van een ruimtefiguur is de som van de oppervlaktes van alle vlakken in het net.
Laat leerlingen een doosje openknippen en plat leggen. Tel de vlakken: bij de kubus zes. Daarna is de stap naar 6 · oppervlakte van één vierkant klein. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Kubus en balk
alle zijvlakken bij elkaar optellen
A = 2 · (l · b + l · h + b · h)
Een balk heeft drie paar gelijke vlakken: boven en onder, voor en achter, links en rechts. Bij een kubus is dat 6 · z · z.
Laat zien dat de formule voor de balk dezelfde is als de som van de drie paar vlakken. Bij een kubus zijn alle drie de paren gelijk, dus 6 · z · z. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Voorbeeldopdracht 1
Bereken de oppervlakte van deze balk: 6 cm lang, 4 cm breed en 3 cm hoog.
gegeven
l = 6 cm, b = 4 cm, h = 3 cm
uitwerking
boven en onder: 2 · 6 · 4 = 48
voor en achter: 2 · 6 · 3 = 36
links en rechts: 2 · 4 · 3 = 24
antwoord
48 + 36 + 24 = 108 cm²
Laat leerlingen elk paar vlakken benoemen voordat ze rekenen. Wie 54 antwoordt, is vergeten dat elk vlak twee keer voorkomt. Wie 72 kiest (6 · 4 · 3), berekent de inhoud. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Het net van een cilinder
Het net van een cilinder: een rechthoek (de mantel) en twee cirkels. De rechthoek is zo breed als de omtrek van de cirkel, 2 · π · r. Dus A = 2 · π · r² + 2 · π · r · h.
Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Voorbeeldopdracht 2
Een cilinder heeft een straal van 3 cm en een hoogte van 8 cm. Bereken de oppervlakte, op 1 decimaal.
gegeven
r = 3 cm, h = 8 cm
uitwerking
twee cirkels: 2 · π · 3² = 56,5
mantel: 2 · π · 3 · 8 = 150,8
antwoord
56,5 + 150,8 = 207,3 cm²
Reken op de rekenmachine met de hele getallen en rond pas aan het eind af. Hier: 2 · π · 9 + 2 · π · 24 = 66 · π = 207,3 cm². Wie alleen de mantel rekent, mist de twee cirkels. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Vul de getallen en woorden in.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Opdrachten Kennis
1
Het net van een kubus bestaat uit 6 vierkanten.
Het net van een cilinder bestaat uit twee cirkels en een rechthoek.
Een kubus heeft 6 vlakken, een cilinder 3: twee cirkels en een rechthoek als mantel. Wie 8 kiest, denkt aan de hoekpunten van een kubus.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Opdrachten Toepassing
2
Wat is de oppervlakte van deze kubus?
25 cm²
30 cm²
125 cm²
150 cm²
A = 6 · 5 · 5 = 150 cm². Wie 25 kiest, neemt één vlak. 30 is 6 · 5, zonder kwadraat. 125 is 5 · 5 · 5, de inhoud. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Opdrachten Toepassing
3
Een doos is 10 cm lang, 5 cm breed en 4 cm hoog. Hoeveel cm² karton is er nodig?
2 · (50 + 40 + 20) = 220 cm². Wie 110 antwoordt, is het dubbele vergeten. Wie 200 antwoordt, telt 10 · 5 · 4 mee als oppervlakte.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Opdrachten Toepassing
★ 4
Een etiket gaat om het blik, zonder deksel en bodem. Wat is de oppervlakte in hele cm²?
Alleen de mantel: 2 · π · 4 · 11 = 276,46 cm², dus 276 cm². Wie 377 antwoordt, telt ook de twee cirkels mee (276,5 + 100,5). Een etiket is een rechthoek van 25,1 bij 11 cm: de breedte is de omtrek van het blik. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
V E R D E R K I J K E R
Elf netten van de kubus
Je kunt een kubus op precies 11 verschillende manieren uitvouwen. Twee voorbeelden zijn de trap en de rij van vier met een vierkant erboven en eronder. Alle netten hebben 6 vierkanten, dus dezelfde oppervlakte.
Laat leerlingen op ruitjespapier zelf netten bedenken en met een knipvel testen of ze dichtvouwen. Veel zesvierkantsvormen werken niet, bijvoorbeeld een rij van zes. Doorvraag: waarom niet? Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.6
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
3.6.1 Netten van ruimtefiguren
3.6.2 Oppervlakte kubus en balk
3.6.3 Oppervlakte cilinder
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp