Les 3 GO LBH soorten gedrag - Gedrag Rund

• Dierverzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Les 2 GO gezelschapsdieren gedrag en het ontstaan van gedrag

Les 3. Soorten gedrag & Gedrag rund

Inhoud les 3

• Terugkoppeling vorige week 
• Soorten gedrag 
• Gedrag rund
• Werken aan taakkaart 

Herhaling vorige week

Wat is een voorbeeld van een externe prikkel?

1. Voedselgeur
2. Interne hormonen
3. Geslachtsdrift
4. Biologische klok

Hoe wordt een reactie op een prikkel genoemd?

1. Sleutel
2. Supranormaal
3. Respons
4. Signaal

Welke prikkel werkt sterker om een bepaalde respons te krijgen?

1. Supranormale prikkel
2. Sleutelprikkel
3. Inwendige prikkel
4. Uitwendige prikkel

Leerdoelen

Aan het einde van de les weet je:

• Welke soorten gedragingen er zijn
• Ken je het verschil tussen aangeboren, aangeleerd en geschoold gedrag. 
• Wat het doel van gedrag is
• Weet je welke natuurlijke gedragingen er zijn en hoe je deze kan herkennen.  

Experts in groepen

- Maak 3-tallen

- Aangeboren gedrag

- Aangeleerd gedrag

- Geschoold gedrag

Zoek uit:

- Wat houdt het toegewezen gedrag in?

- Noem 4 voorbeelden van dit gedrag. 

www.reddit.com

Bepaalde hondensoorten leren sneller dan andere hondensoorten. Dit kan ook per individu verschillen

De versterking of onderdrukking van aangeboren en aangeleerd gedrag.

Of te wel: gedrag dat door het trainen van dieren is geleerd.

Erfelijke aanleg is belangrijk!

Onderdrukking of versterking van aangeboren en aangeleerd gedrag. Komt tot uiting bij verdere opleiding, africhting e.d. Zadelmak en gehoorzaamheidstraining. Aanleg speelt een belangrijke rol. Bouvier laten apporteren, labrador leert beter en sneller.

Welke natuurlijke gedragingen ken je?

Afbeeldingen geven al hints. Laat de studenten eerst voor zichzelf nadenken en natuurlijke gedragingen opschrijven. Uitwisselen met buurman/buurvrouw. Klassikaal bespreken. 

Nog meer uitgelegd in animalis:

- foerageer gedrag

- vlucht gedrag

- verdedigingsgedrag

- sociaal gedrag

- territoriaal gedrag

- voortplantingsgedrag

- comfortgedrag

- rustgedrag

- maternaal gedrag

- exploratiegedrag

Animalis

Gedrag bij dieren

• Soorten gedrag
• Doelen van gedrag en natuurlijke gedragingen

Wat is je het meest bijgebleven van deze les?

Diergedrag dat is ingebouwd en al bij de geboorte aanwezig noem je:

1. Geschoold gedrag
2. Instinctief gedrag
3. Aangeleerd gedrag
4. Spel gedrag

Wat is een voorbeeld van territoriaal gedrag bij dieren?

1. Het bouwen van een nest in hun territorium
2. Het vermijden van territoriale conflicten
3. Het delen van hun territorium met andere dieren
4. Het markeren van hun territorium met geur

Hoe wordt het gedrag genoemd waarbij dieren hun jongen beschermen en voeden?

1. Territoriumgedrag
2. Jachtgedrag
3. Sociaal gedrag
4. Maternaal gedrag

Een schaap dat graast en voor haar jongen zorgt is een voorbeeld van...

1. Natuurlijk gedrag
2. Aangeleerd gedrag
3. Geschoold gedrag

Koeien vallen in de categorie...

1. Nestvlieders
2. Nestblijvers

Wat is het doel van gedrag?

Les 2 GO gezelschapsdieren gedrag en het ontstaan van gedrag

Gedrag Runderen

Rassenkennis: Lakenvelder

info: Herkenbaar aan de witte band tussen de voor- en achterpoten om de buik en rug van een verder zwart of rood dier. 

Veel gehouden bij kinderboerderijen en zorgboerderijen omdat het een vriendelijke en probleemloos dier is wat gemakkelijk afkalft. 

Heel oud ras. Dateert van rond de 12e eeuw. Werden vroeger parkrunderen genoemd en gehouden door aristocratie. Bij verdwijnen landgoederen werd het ras met uitsterven bedreigd. Nu beslaat de populatie zo'n 3000 dieren. Hoge inteeltcoefficient door strenge selectie. 

Rassenkennis: Jersey 

info: Bekend melkras. Kleinere koe die makkelijk afkalft. Vriendelijk en rustig. Hun kleur varieert van romig wit tot zeer donkerbruin of zelfs bijna zwart. Prachtige amandelvormige ogen. 

Melkkwaliteit heel hoog, bevat meer calcium, vet en eitwit. Vleeskwaliteit is ook hoog. Hierdoor een geliefde koe voor het melkveebedrijf. Een ander belangrijk aspect van Jersey koeien zijn de lage voerkosten en hun lage uitstoot van broeikasgassen (duurzaamheid). 

Verdelen opdracht Bronst

- 5 groepen

- De volgende onderdelen worden per groep uitgewerkt:

1. - Cyclus en bronstsignalen Paard & ezel 
   
2. - Cyclus en bronstsignalen Varken 
   
3. - Cyclus en bronstsignalen Geit 
   
4. - Cyclus en bronstsignalen Schaap 
   
5. - Cyclus en bronstsignalen Kip 
   

De aangewezen groep bereidt een flap voor; 

•  Je vertelt hoe de cyclus is van de diersoort
  
•  Hoe je de bronst (bronstsignalen) herkent
  
•  Wanneer wordt het dier gedekt of geïnsemineerd
  

5 groepen. 

Elke groep bereidt een presentatie voor en presenteert in de bijhorende les. 

- hoe is de cyclus van de diersoort

- hoe herken je bronst (bronstsignalen)?

- wanneer dekken/ insemineren

Leerdoelen

Aan het einde van de les weet je:

• Wat het natuurlijk gedrag van runderen is
• Kun je afwijkend gedrag van runderen herkennen
• Hoe je de tocht van een rund kunt herkennen

Opdracht: Natuurlijk gedrag

• Groepen van 4 studenten
  
• Elk lid van de groep zoekt zelf uit wat onder het natuurlijk gedrag van een rund hoort (in stilte). (5 minuten)
  
• Hierna overleggen en een gezamenlijk overzicht maken. (5 minuten)
  
• 1 lid van de groep presenteert straks hun uitkomsten. (5 min)
  

Werkvorm: genummerde hoofden. 

Natuurlijk gedrag:

- kuddedieren

- buiten voorplantingsperiode leeft kudde solitair van de stieren

- jong volwassen stieren in bachelor groep, oudere stieren alleen. 

- rangorde, sociale relaties (vriendschappen), afhankelijk van fysieke factoren en karakter. Stabiele structuur.

- verzorgen, elkaar likken. 

- grazen 6 - 9 uur per dag (piek ochtend en avond)

- Herkauwen - 4-6 uur per dag (beschutting) 

- gesynchroniseerd gedrag

- slapen 20 min per dag. 

binnenstebuiten.kro-ncrv.nl

Video over natuurlijk gedrag, Maternaal gedrag. Starten 0:44 min, eindigen op 9:20 min. 

Goed opletten, studenten krijgen vragen over de video. 

Wat is je opgevallen in de video?

Stel vragen als;

- belang van de hoorns (tov voeding, rangorde)

- Kalveren in de kudde (effect op koppel)

- Functie van de bomen in de wei

Wat is het verschil van deze manier van houden tov het gangbare bedrijf?

Voorbeelden van antwoorden:

als individu overleven

populatie behouden

soort behouden 

Tochtigheid

• 21 dagen cyclus 
• tochtigheid -> eisprong +/- 30 uur
• onrustig/ actief
• loeien 
• bespringt andere koeien, laat zich bespringen

- Vruchtbaarheidscyclus duurt gemiddeld 18 - 25 Den (gemiddeld 21 Den)

- 60% tochtigheden snachts. 

- 90 % van de koeien die blijft staan als zij wordt besprongen is in Oestrus tov 70 % van de koeien die zelf springt. 

Tochtigheid

- inseminatie 10 tot 24 uur 

na het begin van de staande tocht

Wanneer een koe tochtig wordt zal de stier dat direct opmerken door haar onrustige gedrag en door de geur die zij afscheidt

Een stier zal proberen de koe te isoleren van de kudde en andere stieren op afstand houden. 

Animalis

Thema: Landbouwhuisdieren

Module: Runderen

• Les: Ethologie

15 minuten

Wat is afwijkend gedrag?

Afwijkend gedrag:

- Als een dier bepaald gedrag wil uitvoeren, maar de omstandigheden laten dat niet toe, dan raakt het dier verveeld of gestrest. Het dier ontwikkelt dan gedrag dat het onder normale omstandigheden niet laat zien. Het gaat bijvoorbeeld anders reageren op een prikkel.

Opdracht:

Je weet nu wat onder normaal gedrag valt bij koeien. 

Bedenk of zoek zelf 3 voorbeelden van afwijkend gedrag bij rundvee. 

Schrijf deze op een Post-It en plak op het bord. 

Na 10 minuten bespreken wat er op het bord geplakt is. 

Leerdoelen: Je weet nu....

• wat het natuurlijk gedrag van runderen is
• Kun je afwijkend gedrag van runderen herkennen
• Hoe je de tocht van een rund kunt herkennen

Wat is je het meest bijgebleven van deze les?