6 Vwo Economie par. 14.2 en 14.3

• Economie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 6

14.5d
Loonkosten per product veranderen met

1. 10 - 5
2. 5 - 10
3. 110 / 105 x 100
4. 105 / 110 x 100

14.5f
Wat is geen goed antwoord?

1. slechtere concurrentiepositie
2. verplaatsing naar lage lonen landen
3. meer breedte investeringen
4. meer diepte investeringen

6 Vwo Economie par. 14.2 en 14.3

Leerdoelen:

- Het kennen van de begrippen nivellering en denivellering

- Het kunnen analyseren van het effect van bepaalde ontwikkelingen en overheidsmaatregelen op de inkomensverdeling

- Het kunnen analyseren van het effect van bepaalde ontwikkelingen en maatregelen op de internationale inkomensverdeling

- Het kennen en kunnen analyseren van de verschillende belastingstelsels

Nivellering <------------------------> Denivellering

Nivellering = het minder scheef worden van de inkomensverdeling

Denivellering = het schever worden van de inkomensverdeling

Belangrijkste oorzaken nivellering na WOII

primaire inkomensverdeling

• scholing

( bijv. minder schaarste arbeidsmarkt hoogopgeleiden )

secundaire inkomensverdeling

• sociale zekerheid

Maatregelen overheid mbt nivellering / denivellering

Primaire inkomensverdeling:

- minimumloon ( niv. )

- maximumtarieven ( niv. )

- koppeling ambtenarensalarissen ( niv. )

Maatregelen overheid mbt nivellering / denivellering

Secundaire inkomensverdeling:

- Progressief belastingstelsel ( niv. )

- Heffingskortingen ( niv. )

- Aftrekposten, zoals de hra ( deniv. )

- Overdrachtsinkomens ( niv. )

Het kabinet besluit het minimumloon met 5% te verhogen. De gemiddelde loonstijging is 2,4%

1. Nivellering
2. Denivellering

De hoogste schijf van het belastingstelsel wordt verlaagd van 52% naar 49,5%

1. Nivellering
2. Denivellering

Maatregelen overheid mbt nivellering / denivellering

Tertiaire inkomensverdeling:

- wie betalen in verhouding de meeste indirecte belastingen?

- wie profiteren in verhouding het meeste van overheidsvoorzieningen?

Tertiaire inkomensverdeling:
Lagere inkomensgroepen sparen een ...(1) deel van hun inkomen en betalen dus in verhouding ...(2) indirecte belastingen

1. 1> kleiner 2> minder
2. 1> kleiner 2> meer
3. 1> groter 2> minder
4. 1> groter 2> meer

Vlaktaks

B = bY

Vlaktaks 40%

B = 0,4Y

inkomen 20.000

belasting = 0,4 x 20.000 = 8.000

inkomen 40.000

belasting = 0,4 x 40.000 = 16.000

Vast belastingpercentage met belastingvrije som is progressief

B = b ( Y - 12.500 )

B = 0,4 ( Y - 12.500 )

inkomen 20.000

belasting = 0,4 x 7.500 = 3.000

inkomen 40.000

belasting = 0,4 x 37.500 = 15.000

Bij deze progressieve belastingheffing in Nederland betalen mensen in verhouding meer belasting als zij een hoger inkomen hebben. Dat is te verkennen aan de oplopende belastingpercentages in de belastingschijven.

Progressief belastingstelsel:

Marginaal tarief

Het marginaal tarief is het tarief dat je over je laatste euro aan belasting betaald.

Oftewel het percentage van de hoogste schijf, waarin iemand met zijn inkomen valt. 

Het marginaal tarief wordt dan steeds hoger bij een progressief belastingstelsel, waardoor er sprake is van nivellering.

Degressief belastingstelsel:

Heffingskorting

Over belastingbedrag krijgt iedereen nog een korting: de algemene heffingskorting. Ook kan je nog korting krijgen als je bijvoorbeeld werkt. De korting mag je van het belastingbedrag aftrekken. 

Ook de heffingskorting zorgt voor nivellering. 

De heffingskorting werkt nivellerend omdat de heffingskorting eenzelfde bedrag is, wat dus relatief hoger is voor iemand met een laag inkomen dan voor iemand met een hoog inkomen.

Voorbeeld 

Stel dat De Vries en Klaasen beide hetzelfde bedrag aan heffingskorting krijgen; stel €3.000

Voorbeeld 

Stel dat De Vries en Klaasen beide hetzelfde bedrag aan heffingskorting krijgen; stel €3.000

Aftrekposten

De bekendste aftrekpost is de hypotheekrenteaftrek

De betaalde hypotheekrente mag van het belastbaar inkomen worden afgetrokken, waardoor je minder belasting betaalt.

Dit werkt denivellerend:

- hogere inkomensgroepen hebben vaker een koophuis

- hogere inkomensgroepen hebben een duurder huis en betalen meer rente

- hogere inkomensgroepen besparen een hoger percentage belasting

De hypotheekrente is nog maar aftrekbaar tot een maximumlening van € 300.000,-

1. Nivellering
2. Denivellering

Internationale inkomensverschillen:

Burundi € 800,- stijgt naar € 820,-

Luxemburg € 40.000,- stijgt naar € 42.640,-

Internationale nivellering, Convergentie

of

Internationale denivellering, Divergentie

Internationale inkomensverschillen:

Burundi € 800,- stijgt naar € 820,- ( + 2,5%)

Luxemburg € 40.000,- stijgt naar € 42.640,- ( + 6,6%)

Kengetal: nat.ink.per hoofd Lux / nat.ink. per hoofd Bur

40.000 / 800 = 50

42.640 / 820 = 52, dus divergentie

De inkomensverdeling binnen ontwikkelingslanden is vaak ...

1. schever
2. minder scheef

Oorzaken schevere inkomensverdeling ontwikkelingslanden:

- grotere machts- en vermogensverschillen ( prim. )

- laag opleidingsniveau en arbeidsproductiviteit ( prim. )

- hoge werkloosheid ( prim. )

- beperkt stelsel sociale zekerheid ( secund. )

- degressief belastingstelsel ( secund. )

Hw.

Opgaven 14.11 en 14.15