AFP M6 Zintuigstelsel 1 (sensoren)

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

AFP Zintuigstelsel

M6

AFP Zintuigen

Sensoren

• Je kunt de vijf (klassieke) zintuigen noemen.
  
• Je kunt sensoren noemen die buiten de klassieke zintuigen vallen.

lesdoel

B2 - sensoren

wat is in de afp: waarnemen?

waarnemen is het ontvangen van een prikkel van buitenaf, waar het brein betekenis aan geeft

sensoren

brein

prikkel

zintuigen ontvangen van een prikkel van buitenaf...

• het brein werkt alleen met stroom
• dus moet het zintuig de prikkel omzetten in een stroom
• zo'n stroomsignaal heet impuls

sensoren

brein

prikkel

zintuigen ontvangen van een prikkel van buitenaf...

• de prikkel laat geladen deeltjes in en uit de zintuigcel gaan
• hierdoor wordt een stroom opgewekt
• een prikkel omzetten in stroom heet transductie

sensoren

binnen de cel

buiten de cel

zintuigen ontvangen van een prikkel van buitenaf...

• is dit stroompje sterk genoeg (boven een drempelwaarde), dan wordt het via een zenuw doorgegeven aan het brein
• is dit stroompje te zwak (onder een drempelwaarde), komt er geen impuls

sensoren

bij gewenning (adaptatie) neemt de gevoeligheid van de zintuigcel af bij een langdurige prikkel...

• het wordt steeds moeilijker om de drempelwaarde te bereiken
• je merkt de prikkel niet meer (zoals kleding op je huid).

sensoren

een zintuig is een gespecialiseerde zenuwcel...

• het vangt een signaal op uit de buitenwereld (sensor)
• het signaal wordt door het zintuig omgezet in een elektrische stroom (impuls)

sensoren

soorten prikkels zijn...

• mechanische prikkels (druk, geluid)
• chemische prikkels (smaak, geur)
• lichtprikkels (zicht)
• temperatuurprikkels (huid)
• pijnprikkels (huid en organen)

sensoren

1 reuk

• haarcellen vangen moleculen uit de lucht op
• de cel zet het signaal om in een impuls
• de reukzenuw stuurt dit naar het brein

sensoren

2 smaak

• haarcellen vangen moleculen uit de voeding op
• de cel zet het signaal om in een impuls
• de smaakzenuw stuurt dit naar het brein

sensoren

3 gehoor

• haarcellen vangen trillingen op uit vloeistof in het slakkenhuis
• de cel zet het signaal om in een impuls
• de gehoorzenuw stuurt dit naar het brein

sensoren

4 zicht

• staven en kegels vangen licht op wat op het netvlies valt
• de cel zet dit om in een impuls
  
• de oogzenuw stuurt dit naar het brein

sensoren

5 gevoelszintuigcellen in de huid...

• lichaampje van Pacini (druk en trillingen)
• Merkel-cellen (fijne details)
• lichaampje van Meissner (lichte aanraking)
• lichaampje van Ruffini (uitrekken)
• losse zenuwuiteinden (pijn, temperatuur en jeuk)

sensoren

in spieren en pezen zitten speciale sensoren die waarnemen hoe het lichaam beweegt en waar het zich bevindt: proprioceptie...

• spindels in de spieren meten hoeveel en hoe snel de spier uitrekt
• peeslichaampjes meten de spanning in de pees (hoeveel kracht de spier uitoefent)

sensoren

in de wand van de aorta en halsslagader zitten baroreceptoren die de bloeddruk vaststellen...

• ze meten hoe sterk het bloedvat wordt uitgerekt
• het brein reageert erop door hartslag frequentie en vaatwijdte aan te passen

sensoren