14 lesplannen Nederlands middelbare school havo
Op zoek naar interactief lesmateriaal Nederlands voor middelbare school havo? Bekijk hier de online lesplannen Nederlands van andere docenten.
Lesplan met 27 lessen
Beeld bij je Boek: transkoloniale literatuur - Suriname, Antillen
Transkoloniale Literatuur
Meer dan ooit ligt de focus in onze wereld op hoe wij met elkaar omgaan en hoe we naar elkaar kijken. Vanuit welk perspectief kijk je naar de geschiedenis en wordt het niet tijd om vanuit andere kanten naar onszelf en anderen te kijken? Beeld en Geluid op school heeft boeken verzameld waarbij die 'andere kijk' en het 'andere verhaal' centraal staat. Ze vroeg aan een aantal schrijvers met transkoloniale roots hun top 5 te geven van boeken die absoluut gelezen moeten worden, die een noodzaak hebben. Dit resulteert in onderstaande lijst van must reads - ingeleid door de schrijvers. Met stip op één: Wij slaven van Suriname van Anton de Kom. Beeld en Geluid op school zocht beeld bij deze boeken om leerlingen te helpen inzicht te krijgen bij een boek (zie ook de Kijklijst van Nesciolijst). De boeken die zeker geschikt zijn voor de leeslijst (bovenbouw havo/vwo) kregen de meeste aandacht. De andere pareltjes worden wat korter behandeld. Work in progress Deze lijst is nog niet af. De redactie (Gepco de Jong - docent Nederlands en promovendus Universiteit Leiden, Karlijn Naaijkens - oud docent Nederlands en educatief medewerker bibliotheek, Rik Binnendijk, Amy Welten, Saskia de Vries - researchers Beeld en Geluid) blijft boeken toevoegen. Dus ... kijk, bekijk en gebruik het in de klas. En denk met ons mee! Heb je zelf nog tips (titels én fragmenten uit de collectie) - geef het door via opschool@beeldengeluid.nl. VMBO Vind je dit een fijne constructie en geef je les op het VMBO? Stuur tips van titels en fragmenten naar opschool@beeldengeluid.nl. In het najaar willen we ook hiervoor een lijst met boeken gaan samenstellen - met jullie input. Nieuwe tekst
Lesplan met 7 lessen
De leeslijst van Nescio
Beeld bij je boek - Nescio
Audio en video geven context. Aan een tijd, gebeurtenis of persoon. Of aan een boek! Samen met de jongensleesclub Nescio steekt beeldengeluidopschool.nl de ouderwetse leeslijst in een modern jasje. De Nescio-jongens maken deze lijst met must reads voor hun leeftijdsgenoten, Beeld en Geluid op school voorziet de boeken van beeld. Zo krijg je zelfs de meest ongemotiveerde leerling aan het lezen! Wil je hen ook zien en horen? Bekijk hier de uitzending bij De Vooravond.Op beeldengeluidopschool.nl staat de Leeslijst van Nescio, met nog meer beelden bij boeken. Ga kijken en ga ook zelf op zoek naar interessante fragmenten. Deze lijst met lessen zal langzaam maar zeker groeien. Tips zijn welkom bij de redactie: opschool@beeldengeluid.nl
Lesplan met 4 lessen
De Inktaap 2023 - 2024
De Inktaap is dé jongerenprijs van de Nederlandse literatuur. Vanaf september lezen jongeren van 15 t/m 19 jaar uit de bovenbouw van het voortgezet onderwijs de winnende titels van de BNG Bank Literatuurprijs, de Boekenbon Literatuurprijs en de Libris Literatuur Prijs, en kiezen daaruit hun favoriet. Het programma wordt afgesloten met een feestelijke slotdag op 26 maart 2024 in de Doelen, Rotterdam.
Beeld en Geluid op school initieert samen met Passionate Bulkboek een aantal werkwijzen om leerlingen via media verdieping bij de boeken aan te reiken. Boektrailer #DeZin Met de boektrailers #DeZin maken we lezers nog scherper bewust van wat taal met je kan doen. Je kunt een boek lezen als een glijbaan waarin je met steeds meer snelheid naar het eindpunt roetsjt. Maar nog mooier is om af en toe stil te staan bij wát je nu eigenlijk leest, hoe de woorden tot je komen, hoe de zinnen gevormd zijn. Wat bracht de schrijver ertoe deze woorden zo achter elkaar te zetten dat jij, als lezer, geraakt wordt door schoonheid, verbazing of misschien wel ergernis. #DeZin daagt jou uit om op zoek te gaan naar jouw zin in je boek. En maak daar weer een mooi verhaal van. Dan creëer ook jij weer een #DeZin. Meer weten? Bekijk het hier. Beeld bij je Boek Beeldmateriaal bij een boek kan de leerling op verschillende manieren helpen het boek beter te begrijpen.Ter illustratie: Als je een thema niet begrijpt, kan een fragment verduidelijking bieden. Voor verdieping: Maar media kan ook verdieping bieden door bijvoorbeeld een thema of problematiek in een ander perspectief te plaatsen. Als interpretatie: Daag je leerlingen uit om zélf op zoek te gaan naar fragmenten om hun mening over het boek te illusteren en daarmee de thema's van een boek te benoemen en ook in een andere context te gebruiken.Voor het eerste op beeldengeluidopschool.nl?Ben je voor het eerst op beeldengeluidopchool.nl of wil je alle ins en outs weten hoe je de collectie van beeldengeluidopschool.nl het beste kunt gebruiken? Bekijk onze tutorials.
Lesplan met 12 lessen
Beeld en Geluid bij je boek: de Jonge Jury 2022
De Jonge Jury daagt jongeren in de onderbouw van het voortgezet onderwijs uit om jeugdboeken te lezen en daaruit hun favoriete boeken te kiezen. De auteur van het boek met de meeste stemmen wint uiteindelijk de Prijs van de Jonge Jury, die wordt uitgereikt tijdens de Dag van de Jonge Jury.
Lesplan met 4 lessen
De Inktaap 2022-2023
De Inktaap is dé jongerenprijs van de Nederlandse literatuur. Vanaf september lezen jongeren van 15 t/m 19 jaar uit de bovenbouw van het voortgezet onderwijs de winnende titels van de BNG Bank Literatuurprijs, de Boekenbon Literatuurprijs en de Libris Literatuur Prijs, en kiezen daaruit hun favoriet. Het programma wordt afgesloten met een feestelijke slotdag op 14 februari 2023 in de Doelen, Rotterdam.
Beeld en Geluid op school initieert samen met Passionate Bulkboek een aantal werkwijzen om leerlingen via media verdieping bij de boeken aan te reiken. Boektrailer #DeZin Met de boektrailers #DeZin maken we lezers nog scherper bewust van wat taal met je kan doen. Je kunt een boek lezen als een glijbaan waarin je met steeds meer snelheid naar het eindpunt roetsjt. Maar nog mooier is om af en toe stil te staan bij wát je nu eigenlijk leest, hoe de woorden tot je komen, hoe de zinnen gevormd zijn. Wat bracht de schrijver ertoe deze woorden zo achter elkaar te zetten dat jij, als lezer, geraakt wordt door schoonheid, verbazing of misschien wel ergernis. #DeZin daagt jou uit om op zoek te gaan naar jouw zin in je boek. En maak daar weer een mooi verhaal van. Dan creëer ook jij weer een #DeZin. Meer weten? Bekijk het hier. Beeld bij je Boek Beeldmateriaal bij een boek kan de leerling op verschillende manieren helpen het boek beter te begrijpen. Ter illustratie: Als je een thema niet begrijpt, kan een fragment verduidelijking bieden. Voor verdieping: Maar media kan ook verdieping bieden door bijvoorbeeld een thema of problematiek in een ander perspectief te plaatsen. Als interpretatie: Daag je leerlingen uit om zélf op zoek te gaan naar fragmenten om hun mening over het boek te illusteren en daarmee de thema's van een boek te benoemen en ook in een andere context te gebruiken.
Lesplan met 10 lessen
Beeld bij je Boek: transkoloniale literatuur - overige koloniën
Transkoloniale Literatuur
Meer dan ooit ligt de focus in onze wereld op hoe wij met elkaar omgaan en hoe we naar elkaar kijken. Vanuit welk perspectief kijk je naar de geschiedenis en wordt het niet tijd om vanuit andere kanten naar onszelf en anderen te kijken? Beeld en Geluid heeft boeken verzameld waarbij die 'andere kijk' en het 'andere verhaal' centraal staat. Ze vroeg aan een aantal schrijvers met transkoloniale roots hun top 5 te geven van boeken die absoluut gelezen moeten worden, die een noodzaak hebben. Dit resulteert in onderstaande lijst van must reads - ingeleid door de schrijvers. Met stip op één: Wij slaven van Suriname van Anton de Kom. Beeld en Geluid op school zocht beeld bij deze boeken om leerlingen te helpen inzicht te krijgen bij een boek (zie ook de Kijklijst van Nesciolijst). De boeken die zeker geschikt zijn voor de leeslijst (bovenbouw havo/vwo) kregen de meeste aandacht. De andere pareltjes worden wat korter behandeld. Work in progress Deze lijst is nog niet af. De redactie (Gepco de Jong - docent Nederlands en promovendus Universiteit Leiden, Karlijn Naaijkens - oud docent Nederlands en educatief medewerker bibliotheek, Rik Binnendijk, Amy Welten, Saskia de Vries - researchers Beeld en Geluid) blijft boeken toevoegen. Dus ... kijk, bekijk en gebruik het in de klas. En denk met ons mee! Heb je zelf nog tips (titels én fragmenten uit de collectie) - geef het door via opschool@beeldengeluid.nl. VMBO Vind je dit een fijne constructie en geef je les op het VMBO? Stuur tips van titels en fragmenten naar opschool@beeldengeluid.nl. In het najaar willen we ook hiervoor een lijst met boeken gaan samenstellen - met jullie input.
Lesplan met 6 lessen
Er was eens
Dit schooljaar vindt alweer de negende editie van Er Was Eens plaats. Deze verhalenwedstrijd wordt georganiseerd door Passionate Bulkboek, waarbij leerlingen in zeven lessen, in groepjes aan de slag gaan met het schrijven van hun eigen verhaal.In de eerste les krijgen alle leerlingen een boek dat aansluit op hun belevingswereld en dat helpt als inspiratiebron voor het eigen verhaal. Ook worden zij getrakteerd op een schrijversbezoek, want wie kan hen beter inspireren dan de schrijver zelf?! Maar welk boek ga je kiezen? Van de lijst met boeken die voor jou in aanmerking komen heeft Beeld & Geluid er vijf uitgekozen om extra informatie bij te zoeken. Zo kun je gemakkelijke kennismaken en weet je meteen al meer! Je vindt hier per boek informatie over het verhaal, de schrijver en de verschillende thema's van het boek. Deze worden toegelicht met passende videofragmenten die letterlijk een beeld geven bij een thema uit het boek. Zo kun je het er in de les ook nog makkelijk over hebben.Dus ... waar wacht je nog op? Bekijk deze boeken en maak je keuze! Hoe handig is dat?!
Lesplan met 16 lessen
Beeld bij je Boek: transkoloniale literatuur - De Oost (Indonesië, Molukken)
Transkoloniale Literatuur
Meer dan ooit ligt de focus in onze wereld op hoe wij met elkaar omgaan en hoe we naar elkaar kijken. Vanuit welk perspectief kijk je naar de geschiedenis en wordt het niet tijd om vanuit andere kanten naar onszelf en anderen te kijken? Beeld & Geluid heeft boeken verzameld waarbij die 'andere kijk' en het 'andere verhaal' centraal staat. Ze vroeg aan een aantal schrijvers met transkoloniale roots hun top 5 te geven van boeken die absoluut gelezen moeten worden, die een noodzaak hebben. Dit resulteert in onderstaande lijst van must reads - ingeleid door de schrijvers.Deze lijst bevat de boeken die betrekking hebben op de koloniën in de Oost: Indonesië en de Molukken.Beeld en Geluid op school zocht beeld bij deze boeken om leerlingen te helpen inzicht te krijgen bij een boek. De boeken die zeker geschikt zijn voor de leeslijst (bovenbouw havo/vwo) kregen de meeste aandacht. De andere pareltjes worden wat korter behandeld. Dus ... kijk, bekijk en gebruik het in de klas. En denk met ons mee! Heb je zelf nog tips (titels én fragmenten uit de collectie) - geef het door via opschool@beeldengeluid.nl.
Lesplan met 3 lessen
BRUCE: Leessandwich bij het thema criminaliteit en strenger straffen
Met de Leessandwich van De Vos en Pronk (2019) motiveer je leerlingen om meer te lezen. Het lezen vormt het beleg en de activiteiten vóór en na het lezen, verrijken het geheel. Het thema is de smaakmaker van dit didactische model. In deze reeks van drie lessen verzamelen leerlingen informatie via film en teksten om daarna een betogende tekst te schrijven over het thema criminaliteit en strenger straffen. Leerdoelen Leerlingen kunnen een film analyseren en hun bevindingen overzichtelijk weergeven in een mindmap. Leerlingen kunnen een korte, duidelijke en gestructureerde samenvatting maken van een zakelijke tekst. Leerlingen kunnen een betogende tekst schrijven over een maatschappelijk thema, waarbij zij hun mening onderbouwen met argumenten uit verschillende bronnen.
Lesplan met 3 lessen
LOST BOYS, 5 JAAR LATER: Leessandwich bij het thema criminaliteit en strenger straffen
Met de Leessandwich van De Vos en Pronk (2019) motiveer je leerlingen om meer te lezen. Het lezen vormt het beleg en de activiteiten vóór en na het lezen, verrijken het geheel. Het thema is de smaakmaker van dit didactische model. In deze reeks van drie lessen verzamelen leerlingen informatie via film en teksten om daarna een betogende tekst te schrijven over het thema criminaliteit en strenger straffen.LeerdoelenLeerlingen kunnen een film analyseren en hun bevindingen overzichtelijk weergeven in een mindmap.Leerlingen kunnen een korte, duidelijke en gestructureerde samenvatting maken van een zakelijke tekst.Leerlingen kunnen een betogende tekst schrijven over een maatschappelijk thema, waarbij zij hun mening onderbouwen met argumenten uit verschillende bronnen.
Lesplan met 3 lessen
ALS IK JE ZIE, DAN GROET IK JE: Leessandwich bij het thema criminaliteit en strenger straffen
Met de Leessandwich van De Vos en Pronk (2019) motiveer je leerlingen om meer te lezen. Het lezen vormt het beleg en de activiteiten vóór en na het lezen, verrijken het geheel. Het thema is de smaakmaker van dit didactische model. In deze reeks van drie lessen verzamelen leerlingen informatie via film en teksten om daarna een betogende tekst te schrijven over het thema criminaliteit en strenger straffen. Leerdoelen Leerlingen kunnen een film analyseren en hun bevindingen overzichtelijk weergeven in een mindmap. Leerlingen kunnen een korte, duidelijke en gestructureerde samenvatting maken van een zakelijke tekst. Leerlingen kunnen een betogende tekst schrijven over een maatschappelijk thema, waarbij zij hun mening onderbouwen met argumenten uit verschillende bronnen.
Lesplan met 3 lessen
DE DRUK: Leessandwich bij het thema criminaliteit en strenger straffen
Met de Leessandwich van De Vos en Pronk (2019) motiveer je leerlingen om meer te lezen. Het lezen vormt het beleg en de activiteiten vóór en na het lezen, verrijken het geheel. Het thema is de smaakmaker van dit didactische model. In deze reeks van drie lessen verzamelen leerlingen informatie via film en teksten om daarna een betogende tekst te schrijven over het thema criminaliteit en strenger straffen. Leerdoelen Leerlingen kunnen een film analyseren en hun bevindingen overzichtelijk weergeven in een mindmap. Leerlingen kunnen een korte, duidelijke en gestructureerde samenvatting maken van een zakelijke tekst. Leerlingen kunnen een betogende tekst schrijven over een maatschappelijk thema, waarbij zij hun mening onderbouwen met argumenten uit verschillende bronnen.
Lesplan met 3 lessen
VO Lesplan onder en bovenbouw | Jacob Lawrence
In deze les leren de leerlingen over een aantal belangrijke historische gebeurtenissen en verhalen die helpen om de schilderijen van Jacob Lawrence te begrijpen. De les gaat in op de geschiedenis van de Verenigde Staten vanaf het begin van de 19e eeuw tot aan de Harlem Renaissance begin 20e eeuw. In deze les wordt er een beeld geschetst van de wereld waar Jacob Lawrence in 1917 is geboren. Let op: Het vertelt dus niet het verhaal van Jacob Lawrence.
VO lesplan | lesdoelen
Aan het einde van de les:Kent de leerling het begrip abolitionismeKent de leerling de Grote MigratieKent de leerlingHarlem in New YorkKent de leerlingToussaint L'ouvertureKent de leerlingHarriet TubmanKent de leerlingFrederick DouglassKent de leerling John Brown
VO lesmateriaal | instructie
De bovenbouw krijgt dezelfde informatie als de onderbouw, maar doet een zelfstudie over de vier helden. Verdeel de leerlingen in groepjes van vier. Elke leerling krijgt één van de helden om over te lezen. Download de pdf over de vier helden hiernaast >>. Nadat de leerlingen het verhaal hebben gelezen vertellen ze het verhaal aan de rest van hun groepje. Het is de bedoeling dat iedereen straks alle verhalen kent. De leerlingen gebruiken deze verhalen om vragen te beantwoorden. Dit zijn analyse vragen over schilderijen, maar ook vragen om te discussiëren en een mening over te vormen. De leerlingen bespreken de vragen eerst in hun groepje en dan kort klassikaal. * Zorg dat er nog 20 minuten tijd overblijft om de slides over de geschiedenis en de afsluiting te kunnen behandelen.
Verwerkingsles | Story Awards
Als verwerkingsles kunnen leerlingen meedoen met de STORY AWARDS: een verhalenwedstrijd voor jongeren van 10 tot 24 jaar. Leerlingen kiezen een verhalende vorm en vertellen over hun eigen held(en). Verhalen kunnen tot 20 november ingezonden worden. Een jury kiest de winnende verhalen. Leerlingen kunnen toffe prijzen winnen en krijgen de kans hun verhaal tentoon te stellen in de tentoonstelling Jacob Lawrence!
Lesplan met 2 lessen
TisTaal | VO1 | thema 4 | Eten en drinken
In thema 4 werken leerlingen aan het begrijpen en gebruiken van taal rond eten en drinken. De lessen sluiten aan bij het dagelijks leven van jongeren en bij herkenbare situaties zoals eten op school en thuis. Leerlingen ontdekken dat taal niet alleen kan informeren, maar ook kan sturen en beïnvloeden.In dit thema staat voor het eerst het tekstdoel overhalen centraal. Leerlingen bouwen voort op het fundament uit eerdere thema’s, waarin zij hebben geleerd teksten te lezen met aandacht voor doel en opbouw. In thema 4 leren zij herkennen hoe woordkeuze en formulering een lezer kunnen aanzetten tot een keuze.Het thema bestaat uit twee lessen met een vaste opbouw.Les 1 – BegrijpenLeerlingen lezen twee teksten over eten en drinken met verschillende tekstdoelen. De focus ligt op het herkennen van het verschil tussen informeren en overhalen. Leerlingen ontdekken dat teksten met een overhalend doel andere woorden gebruiken dan informatieve teksten en dat bijvoeglijke naamwoorden en vergelijkingen hierbij een belangrijke rol spelen. Door teksten te vergelijken leren leerlingen niet alleen wat er staat, maar vooral wat de schrijver wil bereiken en hoe dat zichtbaar wordt in de taal.Les 2 – GebruikenLeerlingen schrijven zelf een korte overhalende tekst over eten of drinken. Zij werken procesmatig: eerst mondeling ideeën verkennen, daarna plannen maken en vervolgens schrijven. De schrijfsituatie is concreet en realistisch: leerlingen schrijven een tekst voor de schoolkantine. Zij maken bewuste keuzes in woordgebruik om een lezer te laten denken: dit wil ik proberen. De focus ligt op betekenis en effect, niet op foutloosheid.Binnen beide lessen wordt stilzwijgend gedifferentieerd. Alle leerlingen werken aan dezelfde doelen, met verschillen in ondersteuning en verdieping waar nodig. Differentiatie vindt plaats via instructie, antwoorddiepte en begeleiding tijdens het proces. Routes worden niet benoemd richting leerlingen.Thema 4 versterkt het inzicht dat woorden effect hebben op de lezer en vormt een belangrijke stap richting latere thema’s waarin overtuigen, meningen en argumentatie verder worden uitgewerkt.
Les 1 - begrijpen
DoelIn deze les leren leerlingen het verschil herkennen tussen de tekstdoelen informeren en overhalen. Zij ontwikkelen inzicht in hoe woordkeuze bijdraagt aan het doel van een tekst en leren dat teksten met verschillende doelen andere taal inzetten om de lezer te sturen.
Wat wordt aangeboden?
InhoudLeerlingen lezen twee teksten over eten en drinken met een verschillend tekstdoel. De eerste tekst is informatief en beschrijft eetgewoonten op een neutrale manier. De tweede tekst is overhalend en probeert de lezer aan te zetten tot een keuze.De les richt zich op:• het herkennen van het tekstdoel,• het vergelijken van twee teksten over hetzelfde onderwerp,• het signaleren van woordkeuze, met name bijvoeglijke naamwoorden en vergelijkingen,• het begrijpen van tekststructuur (alinea’s en tussenkopjes) in informatieve teksten.Leerlingen ontdekken dat informatieve teksten overzichtelijk zijn opgebouwd en dat overhalende teksten bewust woorden gebruiken die het onderwerp aantrekkelijk maken.Werkvormen• Activeren van voorkennis via gesprek over eten en drinken• Voorspellen op basis van tussenkopjes• Begrijpend lezen van een informatieve tekst• Begripsvragen en meerkeuzevragen gericht op tekstdoel• Lezen van een overhalende tekst• Vergelijken van beide teksten in een klassikale tabel• Korte mondelinge reflectie met persoonlijke koppeling
