40 lessons

Ladders en trappen lijken op het eerste gezicht eenvoudige gebruiksvoorwerpen. Ze worden gemaakt voor één doel: het overbruggen van hoogtes. Maar wie beter kijkt, ontdekt dat ze veel meer betekenen. Van Jakobsladder, die de verbinding tussen mens en het goddelijke laat zien, tot de sociale ladder die onze zoektocht naar vooruitgang verbeeldt. Overal duiken ladders op als teken van beweging en betekenis. Ook de escalatie- en de-escalatieladder tonen hoe kleine stappen grote gevolgen kunnen hebben voor relaties en conflicten. En de ontsnappingsladder? Die staat voor hoop en een nieuw begin.In deze tentoonstelling ontdek je samen met je leerlingen door het werk van beeldend kunstenaars en ontwerpers de vele gezichten van de ladder en de trap.

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het basisonderwijs en voor het voortgezet onderwijs. Voor leerlingen van het VO die zelfstandig op bezoek komen is er een kunstwijzer met vragen en opdrachten.

De thematentoonstelling 'Stairway to..? is te bezoeken met je klas van: 31 januari t/m 10 mei 2025 in Kunsthal KAdE in Amersfoort.

Vanaf 27 september is in Kunsthal KAdE het eerste overzicht van het werk van Jacob Lawrence in Europa te zien. Jacob Lawrence was een Afrikaans-Amerikaanse kunstenaar die vooral bekendwerd door zijn schilderijen die verhalen vertelden over de Afrikaans-Amerikaanse geschiedenis en cultuur. Je herkent zijn werk door de felle kleuren en zijn eenvoudige, maar krachtige stijl. Hij schilderde vaak in series, wat betekent dat hij een reeks van schilderijen maakte die samen één verhaal vertellen. Een van zijn bekendste series is The Migration Series, waarin hij de massale verhuizing van de zwarte bevolking vanuit het Zuiden van de VS naar het Noorden verbeeldt. Lawrence wilde met zijn schilderijen mensen bewust maken van belangrijke gebeurtenissen en historische figuren in de geschiedenis en van de zwarte gemeenschap. Kom op bezoek met je klas en ontdek zelf de verhalen.

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het basisonderwijs en voor het voortgezet onderwijs. Voor leerlingen van het VO die zelfstandig op bezoek komen is er een ook kunstwijzer met vragen en opdrachten.

De tentoonstelling met werk van Jacob Lawrence in Kunsthal KAdE is te bezoeken met je klas van 27 september 2025 t/m 4 januari 2026

InhoudDit project gaat over Katoendruk. Wat komt er kijken bij het maken van een stofontwerp? In de voorbereidingsles op school leren leerlingen over de geschiedenis van de katoendruk (ook wel blockprint genoemd) in India en Nederland. Ze maken kennis met beeldende begrippen als ritme, symmetrie, restvorm, herhaling en contrast aan de hand van voorbeeldstoffen. Tijdens de 3 workshops ontdekken leerlingen al doende hoe ze een patronen kunnen maken op stof. Ze werken met verschillende soorten blokken: traditioneel Indische blockprint motieven, tribale motieven, geometrische vormen, tatoeage motieven en symbolen uit de populaire cultuur. Tijdens de workshops bedrukken leerlingen 3 lappen stof. Deze worden op school aan elkaar genaaid tot een eindwerkstuk, bijvoorbeeld een kussen, tas of knuffel. OpzetHet project begint altijd in de klas met de digitale voorbereidingsles en het klaarmaken van de stof.Scholen kunnen kiezen of ze 2 of 3 workshops volgen in de Katoendrukkerij. Hoe meer workshops ze doen, hoe meer ruimte er ontstaat voor experiment. Door veel te experimenteren ontdek je de vele mogelijkheden van de blokdruktechniek. Dat is wat katoendruk zo leuk maakt! Alle workshops worden gegeven voor maximaal 16 leerlingen tegelijk. Voor de verwerking op school is het reflectiespel beschikbaar. Leerdoelen- Leerlingen leren over de geschiedenis van de katoendruk aan de hand van erfgoed.- Leerlingen analyseren voorbeelden, benoemen de patronen waardoor een beeldend begrippenkader ontstaat.- Leerlingen doen ervaring op met de vormgeving van patronen. - Leerlingen experimenteren met- en ervaren hoe ze zelf kunnen drukken met de blockprint-techniek.- Leerlingen drukken zich uit in kleur, vorm en patronen.- Leerlingen reflecteren op eigen werkproces en resulataten.Aansluiting bij de kerndoelen: Kunst en Cultuur: 48, 49, 50, 51, 52.

De Katoendrukkerij in De VolmolenContactpersoon Nathalie Cassee Plantsoen Noord 23811 GH AmersfoortTelefoon: +31(0)6 12526099E-mail: info@dekatoendrukkerij.nlOpeningstijden: woensdag t/m zondag van 10.00-17.00 uurEr kunnen maximaal 16 leerlingen meedoen per workshop. De workshops duren 1,5 uur en worden begeleid door een medewerker van De Katoendrukkerij en de leerkracht.NB: De inkt die gebruikt wordt tijdens de workshops kan niet uit kleding gewassen worden. Het is handig als leerlingen hiermee rekening houden in hun kledingkeus.

InhoudDit project gaat over Keramiek. Wat komt er kijken bij het maken van een kopje en kom van gietporselein? Leerlingen leren dit al doende en ervaren alle stappen in het ambachtelijke maakproces in de prachtige werkplaats van studio ZAND. Ze gieten het porselein in mallen, timen tot de klei leerdoog is, ontwerpen een dessin en het decoreren de afgebakken producten met glazuur.OpzetHet project bestaat uit 3 lessen op school en 2 workshops bij studio ZAND. De lessen op school zijn zo ontwikkelt dat ze door een docent gegeven kunnen worden met affiniteit met handvaardigheid en beeldende vorming. De opbouw is als volgt:1. Digitale voorbereidingsles en een beeldende opdracht in de klas.2. Workshop Porcelein gieten bij studio ZAND. (Leerlingen gieten een kom en een kopje.)3. Digitale les en beeldende opdracht in de klas.4. Workshop Decoreren van porcelein bij studio ZAND. (Leerlingen decoreren hun kom en kopje.)5. Digitale verwerkingsles en presentatie in de klas. (Hier kunnen ook 2 lessen aan besteed worden.)Leerdoelen- Leerlingen maken kennis- en werken samen met professionele makers.- Leerlingen weten wat het werk in een ambachtelijke keramiek werkplaats inhoudt. - Leerlingen ervaren hoe het is om te werken met de technieken en materialen in de keramische werkplaats.- Leerlingen drukken zich uit in een decoratief ontwerp.- Leerlingen ervaren een maakproces van start tot eindproduct. - Leerlingen leren stil te staan bij de keuzemogelijkheden in een maakproces (reflectie).Aansluiting bij de kerndoelen onderbouw VO (SLO 2025): 40 De leerlingen ontwikkelen artistiek creatief vermogen.40A De leerlingen gebruikt creatieve maak- en denkstrategieën in een iteratief kunstzinnig proces en reflecteert op gemaakte keuzes. Ze onderzoeken van verschillende ideeën, mogelijkheden en oplossingen bij het maken van eigen kunstzinnige uitingen. Ze gebruiken van ideeën, perspectieven en inzichten van andere makers als inspiratie voor eigen kunstzinnige uitingen. Ze selecteren en gebruiken bronnen als inspiratie voor eigen kunstzinnige uitingen. 40B De leerlingen onderzoeken het eigen artistiek creatief vermogen.41 De leerlingen maken kunstzinnige uitingen.41A De leerling drukken zich individueel uit in vormen van kunst.Leerlingen ontwerpen en realiseren van toegepaste vormen van kunst.41B De leerling kiest en gebruikt bekende en nieuwe technieken en vaardigheden bij het maken van individueel werk: beeldende materialen, technieken en gereedschappen.42 De leerlingen maken kunst en cultuur mee.42A De leerling neemt deel aan diverse culturele en kunstzinnige activiteiten en toont inzicht in kunst- en cultuuruitingen.Ze wisselen ervaringen in interactie uit met professionele makers.Ze beschrijven van het effect van de gebruikte technieken en vormgevingselementen op de ervaring.NB. Voor les 1 moet 1 brood fijne charmotte aangeschaft worden. Dit kan bijvoorbeeld bij Heutink:

studio ZANDContactpersoon: Erna HuppelschotenOude Fabriekstraat 213812 NR AmersfoortTelefoon: +31(0)6 273 00 131E-mail: post@studiozand.nlOpeningstijdenMaandag t/m vrijdag van 9:00-17:00 uurEr kunnen maximaal 12 leerlingen meedoen per bezoek. De workshops duren 75 minuten en worden begeleid door een medewerker van het studio ZAND en de leerkracht.

Vanaf 6 juni is er een magische wereld te ontdekken bij Kunsthal KAdE met de nieuwe tentoonstelling: Mundo Mágico. De tentoonstelling is een eerbetoon aan het creatieve programma van galerie Mendes Wood DM in Brazilië en laat het werk zien van twaalf van haar kunstenaars.In het middelpunt staat de Braziliaanse kunstenaar Amadeo Luciano Lorenzato. Hij leerde zichzelf schilderen en kijkt op een bijzondere manier naar landschappen. Zijn schilderijen gaan minder over hoe een plek er uitziet, en meer over hoe die plek voelt. Hij laat zien dat magie kan schuilen in eenvoudige straten en alledaagse momenten, als je er maar met aandacht naar kijkt.Ontdek straks samen met je leerlingen een wereld waarin de werkelijkheid net een kleine twist krijgt en 'magisch' wordt.

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het basisonderwijs en voor het voortgezet onderwijs. Voor leerlingen van het VO die zelfstandig op bezoek komen is er een kunstwijzer met vragen en opdrachten.

De magische tentoonstelling 'Mundo Mágico' is zelfstandig of met rondleiding te bezoeken met je klas van: 06.06.2026 — 30.08.2026 in Kunsthal KAdE in Amersfoort.

In het project Amersfoort middeleeuwse stad?! ontdekken leerlingen van groep 6 en 7 wat er zo middeleeuws is aan Amersfoort. Op school gebruiken zij hiervoor een verhaal dat zich in middeleeuws Amersfoort afspeelt. In Museum Flehite onderzoeken zij het middeleeuws erfgoed, de historischegebouwen in het oude stadscentrum en de collectie van Museum Flehite. Het project is de vernieuwde versie van Bouwen aan een poort. In deze versie wordt meer aanspraak gedaan op het eigen kijk- en denkvermogen van leerlingen. Tijdens het museumbezoek wordt de groep begeleid door twee museumdocenten. Door de groep in tweeën te delen, is er meerruimte voor individuele ontdekking en ervaring.

Leerlingen lerenOver tijdvak Steden en Staten 1000 – 1500. Over het dagelijks leven in de middeleeuwen in Amersfoort door een beeldend verhaal (wonen en werken, leven en leren, rechtspraak en veiligheid). Het erfgoed in hun eigen leefomgeving kennen (gebouwen en museumobjecten). Over middeleeuwse stadsmuren en gebouwen in Amersfoort.Leerlingen oefenen inHet onderzoeken van historische bronnen. Het betekenis geven aan historische gebouwen en museumobjecten. Het vergelijken van het heden met het middeleeuwse verleden. Leerlingen lerenOver de functie van oude gebruiksvoorwerpen. Over het dagelijks leven in andere tijdvakken. Over verschillende soorten materialen en hun eigenschappen. Over de werkzaamheden in het museum.Aansluiting bij de kerndoelen: Nederlands: 1, 2, 3, 4, 12Oriëntatie op jezelf en de wereld: mens en samenleving: 44, 51, 52Kunstzinnige Oriëntatie: 56

Neem contact op met de afdeling educatie voor een afspraak: Mail: educatie@museumflehite.nl Telefoonnummer: 033-2471106 Er kunnen maximaal 30 leerlingen meedoen per bezoek, begeleid door minimaal 4 begeleiders van school. Het museumbezoek duurt 90 minuten en wordt begeleid door twee museumdocenten.

Museum Flehite heeft sinds 2020 een nieuwe permanente tentoonstelling over de Tweede Wereldoorlog in Amersfoort. Het project Kinderen in de oorlog 1940-945 is daarbij voor de bovenbouw van het PO ontwikkeld en behandelt de oorlog vanuit het perspectief van kinderen. Als u zich inschrijft voor dit project, haalt u voor de voorbereidingsles van te voren acht exemplaren van het boekje Kinderen in de oorlog 1940-1945 op bij Museum Flehite. Leerlingen onderzoeken hiermee hoe acht verschillende kinderen de oorlogsjaren tussen 1940 en 1945 in Amersfoort hebben ervaren. Zo worden via persoonlijke beleving de belangrijkste thema’s van die periode behandeld: de evacuatie in 1940, de Jodenvervolging, het verzet, de NSB, de bombardementen, de hongerwinter en de bevrijding.In het museum bekijken en onderzoeken leerlingen voorwerpen en schriftelijke bronnen uit de Tweede Wereldoorlog. In de verwerkingsles op school presenteren leerlingen aan elkaar wat ze over elk oorlogskind te weten zijn gekomen. Bovendien denken leerlingen samen na over de dilemma's die mensen in een oorlogssituatie tegenkomen, destijds in Amersfoort en nu in tegenwoordige oorlogsgebieden.

Leerlingen weten- globaal hoe de Tweede Wereldoorlog is verlopen in Amersfoort,- dat een historische periode vanuit verschillende perspectieven bekeken kan worden,- dat in oorlogstijd moeilijke beslissingen genomen moeten worden.Leerlingen oefenen in- begrijpend lezen,- onderzoek met historische bronnen,- het formuleren van eigen gedachtes en standpunten.Aansluiting bij de kerndoelenNederlands: 1, 2, 3.Oriëntatie op jezelf en de wereld: ruimte en tijd: 51, 52Kunstzinnige Oriëntatie: 56

Vanaf 3 juni is de tentoonstelling Wonderbaarlijke Wezens te zien. Al sinds de Griekse en Romeinse tijd deelden avontuurlijke reizigers verhalen over de wonderbaarlijke ‘wilde’ dieren die ze hebben gezien tijdens hun verre reizen; met slagtanden, een grote hoorn, gevaarlijke klauwen of met een enorme lange nek. Ze ontdekten een nieuwe wereld, die enorm tot de verbeelding sprak. In de tentoonstelling staat die verwondering centraal. Van teksten toegeschreven aan Aristoteles, tot mythische verhalen en geruchten over het nog onbekende, magische dierenrijk. De tentoonstelling stelt de vraag waarin de verwondering vandaag de dag schuilt, maar ook: welke verantwoordelijkheden hebben we als mens tegenover dieren?

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het PO en voor het VO. De lessen laten de leerlingen alvast kennismaken met het onderwerp van de tentoonstelling en een paar kunstwerken.

De tentoonstelling 'Wonderbaarlijke Wezens' is te zien van:3 juni t/m 3 september 2023 in Kunsthal KAdE Amersfoort

Het echtpaar Pieter en Carla Schulting verzamelt al lange tijd kunst. Ongeveer vier jaar geleden werden ze gegrepen door het aanbod aan hedendaagse Afrikaanse schilderkunst. In een korte tijd hebben zij een enorme verzameling kunst uit dit continent bij elkaar gebracht. Vanaf 24 september is deze collectie met werk van vele jonge schilders, beeldhouwers en fotografen te zien in Kunsthal KAdE. Portretten staan centraal in de tentoonstelling, maar er worden ook uitstapjes gemaakt naar abstractie en beeldhouwkunst. In het werk van kunstenaars uit onder meer Zuid-Afrika, Ghana, Nigeria, Ivoorkust en Oeganda komen grote maatschappelijke thema's aan de orde, maar gaat het ook over vriendschap en de persoonlijke leefomgeving. Zelfbeeld en reflectie zijn hierbij belangrijke rode draden.De verzamelaars: “Met deze tentoonstelling willen we een overzicht geven van de jonge kunstenaars die nu Afrika op de wereldkaart zetten. We denken dat wanneer je over twintig jaar terugkijkt, deze periode deel gaat uitmaken van de kunstgeschiedenis.”

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het PO en voor het VO. De lessen laten de leerlingen alvast kennismaken met het onderwerp van de tentoonstelling en een paar kunstwerken.

De tentoonstelling 'Africa Supernova' is te bezoeken met je klas van:24 september 2023 t/m 8 januari 2024 in Kunsthal KAdE.

Het programma bestaat uitde volgende onderdelen: 1. Film en voorbereiding2. Rondleiding + meet & greet3. Challenge in de kunsthal

Er zijn drie korte films, elk over een beroepsgroep in de kunsthal. Studenten kijken de film die bij hun opleiding past en schrijven daarna vragen voor een meet & greet met een medewerker.

Na de voorbereiding krijgen de studenten een rondleiding door de tentoonstelling. Samen met een museumdocent ontdekken ze hoe de tentoonstelling is opgebouwd en welke beroepen eraan meewerken. Daarna kunnen ze vragen stellen aan een medewerker van de kunsthal over zijn of haar werk.

De stof van je broek of jas, hoe is die eigenlijk gemaakt? En wat is het verschil tussen breien en weven? Hoe werkt de weeftechniek precies en hoe heeft die zich ontwikkeld in de loop van de tijd? In Amersfoort waren vroeger verschillende weverijen, de kinderen van het weeshuis werkten bijvoorbeeld in een bandjes-weverij. En wist je, dat je niet alleen met textiel kunt weven, maar ook met allerlei industriële materialen? Er valt dus van alles te leren over deze techniek!In de Volmolen is de Katoendrukkerij gevestigd, een plek voor verschillende vormen van textielnijverheid. Leerlingen gaan hier aan de slag met weefmachines en krijgen een workshop weven naar het patroon dat ze tijdens de voorbereidingsles op school hebben gemaakt. Ze ervaren wat het is zelf iets te ontwerpen en het daarna ook te maken.

De Katoendrukkerij in De VolmolenContactpersoon Nathalie Cassee Plantsoen Noord 2 3811 GH Amersfoort Telefoon: +31(0)6 12526099 E-mail: info@dekatoendrukkerij.nl Openingstijden: woensdag t/m zondag van 10.00-17.00 uur Er kunnen maximaal 32 leerlingen meedoen per bezoek. Het bezoek duurt 1,5 uur en wordt begeleid door een medewerker van de Katoendrukkerij, de leerkracht en tenminste 3 hulpouders.

Het programma bestaatuit de volgende onderdelen:1. Voorbereidingsles & film'achter de schermen'2. Rondleiding in Kunsthal KAdE met een meet & greetOptioneel:Workshop een eigen tentoonstelling maken

De voorbereidende les en het kijken van de film kunnen op school of op locatie plaatsvinden. In de film maken leerlingen kennis met verschillende beroepen in de kunsthal en zien ze hoe een tentoonstelling wordt opgebouwd. Daarna bedenken ze vragen om een medewerker van de kunsthal te interviewen.

Na de voorbereiding krijgen de leerlingen een rondleiding door de actuele tentoonstelling. Samen met een museumdocent ontdekken ze hoe de nieuwe tentoonstelling is opgebouwd. Na de rondleiding kunnen ze hun interviewvragen stellen aan een medewerker van de kunsthal over zijn of haar werk.

Het project Erfenis van oom Ferdinand nodigt leerlingen uit goed te kijken naar museumvoorwerpen en deze te onderzoeken aan de hand van vragen. Van welke materialen is iets gemaakt? Welke techniek is er gebruikt? Welke vorm heeft het voorwerp? Wie zou het gebruikt hebben? Waarvoor kan het gebruikt zijn? In welke periode is het gebruikt? Welke waarde heeft het? Kortom welke betekenissen kun je aan erfgoed ontlenen?Kinderen ontdekken dat je door onderzoek kunt leren over het gebruik van voorwerpen in een andere periode en daardoor over het dagelijks leven vroeger. Het project bestaat uit een voorbereidingsles aan de hand van een filmpje, een gastles van een museumdocent waarbij leerlingen zelf erfgoed onderzoeken en een beeldende verwerkingsles door de leerkracht zelf.

Leerlingen ontdekken - dat goed kijken, vragen stellen en nadenken kennis oplevert, - dat je over het verleden kun leren via de voorwerpen (nu museumvoorwerpen) uit dat verleden. Leerlingen ontwikkelen - observatievermogen, - onderzoekvaardigheden, - verbeeldingsvermogen, - kritisch denken. Leerlingen leren - over de functie van oude gebruiksvoorwerpen, - over het dagelijks leven in andere tijdvakken, - over verschillende soorten materialen en hun eigenschappen, - over de werkzaamheden in het museum. Aansluiting bij de kerndoelen Nederlands: 2, 3, 12 Oriëntatie op jezelf en de wereld: 44, 51 Kunstzinnige oriëntatie: 54, 55, 56 Aansluiting bij 21ste eeuwse vaardigheden Tijdens dit project ontwikkelen leerlingen 21ste eeuwse vaardigheden: communicatie, kritisch denken, creatief denken, sociale en culturele vaardigheden, probleemoplossen, informatievaardigheden en samenwerken. Aansluiting bij SLO Leerlijn Cultureel Erfgoed De lessen volgen de fases van een creatief proces: oriënteren, onderzoeken, uitvoeren en evalueren. Tijdens het project werken leerlingen aan een groot deel van de streefcompetenties cultureel erfgoed.

Neem contact op met de afdeling educatie van Museum Flehite:Mail: educatie@museumflehite.nl Telefoonnummer: 033-2471106

Kunstenaar Folkert de Jong maakt voor zijn levensgrote installaties en sculpturen gebruik van materialen die gewoonlijk gebruikt worden als bouw of isolatiemateriaal. Daarmee creëert hij bijzondere mensachtige figuren in lichtblauw, roze en geel, die wel stil lijken te staan in de tijd.Folkert is een 'regisseur van personages'. Hij nodigt bezoekers uit kennis te maken met zijn figuren. Wanneer je de figuren goed bekijkt word je soms verleid, afgeschrikt, op afstand gehouden en nieuwsgierig gemaakt naar de verhalen achter de werken. Verwondering, verbazing en verbijstering, zijn kunst roept allerlei emoties op. Kom bij Kunsthal KAdE de verhalen ontdekken die Folkert met zijn bijzondere personages probeert te vertellen; over oorlog, politiek, (kunst)geschiedenis en over de rol van de mensin de wereld.

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het PO en voor het VO. De lessen laten de leerlingen alvast kennismaken met Folkert de Jong en zijn werk.

* In de tentoonstelling tonen we een selectie van bestaande werken van Folkert de Jong.Speciaal voor de tentoonstelling is er ook nieuw werk gemaakt.

Vanaf eind september zie je in Kunsthal KAdE een indrukwekkende tentoonstelling over de kunstenaar Jacob Lawrence. Speciaal daarvoor organiseren we STORY AWARDS: een verhalenwedstrijd voor jongeren van 10 tot 24 jaar. Doe mee met jouw klas! Want ook jij hebt verhalen om te delen. Over mensen die anderen helpen, dapper zijn, die je bewondert en die het verschil maken. Denk aan je moeder, je voetbalcoach, je beste vriendin, een kunstenaar zoals Banksy of een artiest zoals Beyoncé. Misschien is jouw held wel een (on)bekende buurtbewoner of... jijzelf. Met een gedicht, verhaal, rap of video kun je laten zien wat heldendom betekent voor jou. Net zoals Jacob Lawrence dat deed met zijn schilderijen.Geef jouw held een podium!🎤 Thema: Jouw held(en) 📅 Inzenden: van 1 september t/m 20 november 🏆 Prijsuitreiking: 10 december — met toffe prijzen! 📬 Meedoen: https://www.kunsthalkade.nl/nl/activiteiten/storyawards/.

Doe met jouw klas of school mee aan de STORY AWARDS!De wedstrijd is voor jongeren tussen de 10 en 24 jaar oud. Geef je les aan de bovenbouw van het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs of middelbaar beroepsonderwijs? Schrijf en deel jullie verhaal over de helden in jullie omgeving. Als school (klas) kun je deelnemen aan een tentoonstellingsbezoek en workshop. Leerlingen gaan tijdens de workshop zelf aan de slag met het maken van een eigen verhaal.

Jacob Lawrence was een Afrikaans-Amerikaanse kunstenaar en een echte storyteller. Met zijn schilderijen liet hij zien hoe belangrijk verhalen zijn: over waar je vandaan komt, waar je in gelooft, en wie jou inspireert. Hij schilderde ook veel helden. Series over mensen die goede, belangrijke of dappere dingen hebben gedaan om anderen te helpen zoals: Harriet Tubman, een dappere activist, die zelf ontsnapte uit de slavernij en daarna terugkeerde naar het zuiden van Amerika om anderen te bevrijden.

Aan het einde van de les:Kent de leerling het begrip abolitionismeKent de leerling de Grote MigratieKent de leerlingHarlem in New YorkKent de leerlingToussaint L'ouvertureKent de leerlingHarriet TubmanKent de leerlingFrederick DouglassKent de leerling John Brown

De bovenbouw krijgt dezelfde informatie als de onderbouw, maar doet een zelfstudie over de vier helden. Verdeel de leerlingen in groepjes van vier. Elke leerling krijgt één van de helden om over te lezen. Download de pdf over de vier helden hiernaast >>. Nadat de leerlingen het verhaal hebben gelezen vertellen ze het verhaal aan de rest van hun groepje. Het is de bedoeling dat iedereen straks alle verhalen kent. De leerlingen gebruiken deze verhalen om vragen te beantwoorden. Dit zijn analyse vragen over schilderijen, maar ook vragen om te discussiëren en een mening over te vormen. De leerlingen bespreken de vragen eerst in hun groepje en dan kort klassikaal. * Zorg dat er nog 20 minuten tijd overblijft om de slides over de geschiedenis en de afsluiting te kunnen behandelen.

Als verwerkingsles kunnen leerlingen meedoen met de STORY AWARDS: een verhalenwedstrijd voor jongeren van 10 tot 24 jaar. Leerlingen kiezen een verhalende vorm en vertellen over hun eigen held(en). Verhalen kunnen tot 20 november ingezonden worden. Een jury kiest de winnende verhalen. Leerlingen kunnen toffe prijzen winnen en krijgen de kans hun verhaal tentoon te stellen in de tentoonstelling Jacob Lawrence!

Natasja Kensmil is gefascineerd door de mensheid. Hoe komt het dat mensen macht misbruiken? Waarom blijven patronen zich door de geschiedenis heen herhalen? En hoe gaan mensen om met de dood en met dingen die ze niet begrijpen? Natasja schildert onder meer donkere portretten van historische figuren, maar ook landschappen en schilderijen waarin ze (de omgang met) de dood en het bovennatuurlijke probeert te zichtbaar te maken. Duisternis en schoonheid zijn onlosmakelijk verbonden in het werk van Natasja Kensmil. Complexe tegenstellingen - zoals macht en onmacht, het aardse en het spirituele, geweld en opoffering, scheppen en vernietigen - lopen als een rode draad door haar werk heen.

Sadik Kwaish Alfraji maakt animaties, video's, installaties, schilderijen, tekeningen, sculpturen en foto's. Hij werd geboren in Irak en vluchtte in de jaren negentig vluchtte naar Nederland. Nuy woont hij al jaren in Amersfoort.In zijn werk zoomt Sadik in op zowel zijn eigen migratiegeschiedenis als die van zijn familie. Veel van zijn werk gaat over het dromen van een beter leven enerzijds, maar ook over het terugverlangen naar de plek van zijn jeugd. Over herinneringen en hoe die soms hun eigen leven gaan leiden.

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld die inzetbaar zijn in de bovenbouw van het PO en in het VO. De lessen laten de leerlingen alvast kennismaken met de kunstenaars en hun werk.

Iedereen laat iets van zichzelf zien in de keuze van kleding en de patronen op kleding. Ook kinderen doen dat. Zich mooi uitdossen om daarmee de identiteit te bevestigen doet de mensheid al eeuwenlang. De eerste katoendrukkerij van Europa vestigde zich in de 17de eeuw in Amersfoort. Hier werd naar Indiaas voorbeeld katoen met houten handgegraveerde drukblokken bedrukt. Deze handbedrukte katoenen stoffen, ook wel sits genoemd, werd gebruikt voor kleding en woonstoffering. Voorbeelden daarvan zijn terug te vinden in de collecties van o.a. Museum Flehite, Museum Spakenburg en het RijksmuseumAnno 2021 kunnen leerlingen zelf het katoendrukken beoefenen en zelf patronen bedenken. Met oude en nieuwe drukblokken. Ze leren over de techniek van het ambacht en de geschiedenis van Amersfoort.

De Katoendrukkerij in De VolmolenContactpersoon Nathalie Cassee Plantsoen Noord 2 3811 GH Amersfoort Telefoon: +31(0)6 12526099 E-mail: info@dekatoendrukkerij.nl Openingstijden: woensdag t/m zondag van 10.00-17.00 uur Er kunnen maximaal 28 leerlingen meedoen per bezoek. Het bezoek duurt 1,5 uur en wordt begeleid door een medewerker van de Katoendrukkerij, de leerkracht en tenminste 3 hulpouders.

Iedereen heeft wel eens gevaren, met de boot naar een waddeneiland, met de pont over de rivier, op een zeilboot of in een kano. De mensheid vindt al eeuwenlang zijn weg over het water, met verschillende modellen boten.Van oudsher werden de meeste goederen naar en in Amersfoort over het water vervoerd. Ook waren er scheepswerven net buiten de stad, de Eem had immers een directe verbinding met de Zuiderzee.Informatie en beelden hiervan zijn terug te vinden in de collecties van o.a. Museum Flehite, Museum Spakenburg en Archief Eemland.Anno 2022 kunnen leerlingen zelf een een bootje maken met verschillende houtbewerkingstechnieken in het Ambachtelijk Botenbouw Centrum. Ze leren over de techniek van het ambacht en de geschiedenis van Amersfoort.

Ambachtelijk Botenbouw CentrumContactpersoon Frank BrouwerDe Schans 20B3813 TW AmersfoortTelefoon: +31(0)650215733E-mail: info@botenbouwcentrum.nlOpeningstijden: maandag t/m vrijdag van 10.00-17.00 uurEr kunnen maximaal 30 leerlingen meedoen per bezoek. Het bezoek duurt 2 uur en wordt begeleid door een medewerker van het Ambachtelijk Botenbouwcentrum, de leerkracht en tenminste 3 hulpouders.

Stap in een spiegelwereld bij Kunsthal KAdE. Sommige spiegels reflecteren pas als je naar ze lacht. Andere zet je zelf in beweging door je van je beste kant te laten zien op een hometrainer. Van holle en bolle spiegels tot vergezichten in het oneindige. Ook zijn experimenten te zien die door weten-schappers met spiegels zijn gedaan en slimme oplossingen van ontwerpers.

In de tentoonstelling laten ongeveer dertig kunstenaars je verwonderen over de veelzijdigheid van het fenomeen: spiegeling. Kunstenaars reflecteren door middel van de spiegel op zichzelf, het idee van perfectie en de werkelijkheid. Een ieder met zijn of haar eigen medium: er zijn installaties te zien, films, fotografie, schilderijen en natuurlijk heel veel soorten en maten spiegels. Er hangt in de bovenzaal een enorme glazen kroonluchter en in de grote zaal staat een reuzachtige spiegel mobile. Kunstenaars, wetenschappers en ontwerpers dagen je met hun werken uit om echt eens in de spiegel te kijken en na te denken over de vraag: wie ben ik? En waar ga ik heen?Snel naar meer info over de tentoonstelling op de website van KAdESnel naar meer info over bezoek met de klas op de website van KAdE

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld voor zowel het PO als het VO. De lessen activeren de voorkennis van de leerlingen over spiegels en spiegelingen en introduceren een aantal thema's en kunstwerken die in de tentoonstelling aan de orde zullen komen.

Wat er gebeurt in de Verenigde Staten zijn steeds minder een ver-van-je-bedshow. Bijna iedere dag is president Trump wel weer in het nieuws en de dood van de zwarte Amerikaan George Floyd leidde ook op veel plekken in Nederland tot demonstraties tegen racisme en politiegeweld. Met de presidentsverkiezingen in aantocht zal Amerika steeds meer onderwerp van gesprek worden. Wie wordt de nieuwe 'machtigste man van de wereld'? Wordt het Joe Biden of zal Donald Trump het land nog eens vier jaar besturen?

In de tentoonstelling laten meer dan veertig kunstenaars de verschillende kanten van de Amerikaanse samenleving zien, ieder vanuit hun eigen perspectief en ervaringen. En ieder met zijn of haar eigen medium: er zijn schilderijen te zien en animatiefilms, er is fotografie en er zijn collages. In de grote zaal staat een levensgroot billboard.Identiteit speelt in veel van de kunstwerken een belangrijke rol. Sommige kunstenaars maken werk over het leven van Afrikaans-Amerikanen, anderen over de LGBTQ-gemeenschap. Native American kunstenaars vertellen hun verhaal, maar ook Latino's komen aan het woord. Samen tonen ze de veelzijdigheid van de Verenigde Staten.Snel naar meer info over de tentoonstelling op de website van KAdESnel naar meer info over bezoek met de klas op de website van KAdE

Bij deze tentoonstelling is één voorbereidende les ontwikkeld. In deze les activeren we de voorkennis van de leerlingen over de Verenigde Staten en introduceren we een aantal thema's die in de tentoonstelling aan de orde zullen komen.Centraal in de voorbereidende les staat het onderwerp vrijheid. Amerika wordt ook wel 'the land of the free' genoemd. Maar die vrijheid betekent ook nogal eens dat je vogelvrij bent en aan je lot wordt overgelaten. Ongelijkheid is daar een gevolg van. Start de voorbereidende les >>>

Een eeuw geleden zocht Piet Mondriaan via zijn kunst naar een ‘Aards Paradijs’: een modernistische droom van een maakbare wereld op basis van vorm en stijl, waarin de mensen vanuit vrijheid naar het ware, goede en schone streven. Het lukte Mondriaan min of meer zijn paradijs te verwezenlijken, in zijn kunst en zijn ateliers.Honderd jaar na Mondriaans droom lijkt onze wereld allesbehalve een paradijs. Klimaatverandering, milieuvervuiling, virussen en onderlinge spanning zijn voelbare dreigingen. Kunstenaars spiegelen ons niet langer een ideaal of utopie voor, maar proberen juist de huidige staat van zijn te analyseren. Ze proberen de toeschouwer door middel van een ervaring te wijzen op de realiteit waarin wij leven. Heeft het nog zin te dromen over een ‘Aards Paradijs’? Hoe ziet zo'n paradijs er, met de realiteitszin van vandaag, uit?

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het PO en voor het VO. De lessen laten de leerlingen alvast kennismaken met de kunstenaars en hun werk.

Mensen hebben altijd en overal afbeeldingen gemaakt van hun eigen omgeving. Om verschillende redenen: als herinnering, om de schoonheid van een plek vast te leggen, om te delen met anderen of voor de verkoop als kunstwerk.Museum Flehite en Archief Eemland hebben een prachtig collectie afbeeldingen van Amersfoort gemaakt met uiteenlopende technieken: schilderijen, foto’s, ansichtkaarten en grafiek. In de voorbereidingsles worden een aantal van die afbeeldingen bekeken en maken de leerlingen een tekening van een Amersfoorste plek. Tijdens de workshop bij het Stadsatelier verwerken de leerlingen hun tekening in een tetraduk en maken ze met de drukpers een eigen afdruk. In de verwerkingsles wordt verder ingegaan op de ontwikkeling van het drukken.

Stadsatelier Contactpersoon: Tiny RisseladaVan Westreenenstraat 23814 BN Amersfoort Telefoon: +31(0)6 44 1952 14 E-mail: info@letterpers.nl OpeningstijdenMaandag t/m vrijdag van 8:30 - 15:00 uur Er kunnen maximaal 30 leerlingen meedoen per bezoek. Het bezoek duurt 1,5 uur en wordt begeleid door een medewerker van het Stadsatelier, de leerkracht en tenminste 3 hulpouders.

In Amersfoort zit het CollectieCentrum Nederland. Een museumdepot van maar liefst 31.500 m2 groot. Binnenin wordt bijna de volledige niet-tentoongestelde collectie van het Nederlands Openluchtmuseum, Paleis Het Loo, het Rijksmuseum en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed bewaard. Het is de plek voor onderzoek, uitwisseling van kennis en het bruiklenen van ongeveer een half miljoen kunstwerken!De Belgische kunstenaar Hans Op de Beeck is bekend van zijn monochroom grijze sculpturen, grote installaties, tekeningen en kunstvideo's. Daarin stelt hij onderwerpen als menselijkheid en de schoonheid van ‘het object’ aan de orde. Straks zijn de werken van Hans Op de Beeck en werken uit de rijkscollecties samen te zien in Kunsthal KAdE. In ieder 'kabinet' in de tentoonstelling staat straks een thema centraal; feest, leven op het water, reizigers, kinderlijke onschuld, de dood en meer. Kom je ook op bezoek met je klas?

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het basisonderwijs en voor het voortgezet onderwijs. Voor leerlingen van het VO die zelfstandig op bezoek komen is er een kunstwijzer met vragen en opdrachten.

De tentoonstelling '4 Rijkscollecties & Hans Op de Beeck' is te bezoeken met je klas van: 27 januari t/m 5 mei 2024 in Kunsthal KAdE in Amersfoort.

Stel je voor… Je wordt met een tijdmachine terug geslingerd naar het jaar 1910. Meer dan 100 jaar geleden! Wat als jij in die tijd een schooldag zou meemaken? Hoe zou die dag er dan uitzien? Word je wakker met een wekker, fiets je naar school, maak je rekensommen op een tablet en ga je uit school lekker spelen of naar sport? Of ziet het leven er dan toch heel anders uit?In dit project stappen leerlingen terug in de tijd naar het jaar 1910. Samen met hun klasgenootjes uit het verleden, Jet en Jan, maken ze een dag mee van vroeger. Hoe zag een ochtendritueel er toen uit? En een schooldag? Hoe en met wie woonden ze samen? Wie zaten er bij hen in de klas. En wat deed de rest van het gezin?De leerlingen leren over vroeger, maar ook over de veranderingen in vergelijking met nu. Na de voorbereidingslessen op school volgt een bezoek aan Museum Flehite in Amersfoort. Daar nemen zeeen kijkje terug in de tijd. Ze zien voorwerpen van vroeger, leren waarvoor deze werden gebruikt en gaan ook zelf aan de slag door net te doen zoals in 1910.Het lesmateriaal bestaat uit 3 voorbereidingslessen en 1 verwerkingsles. De lessen kunnen naar wens aangevuld worden met extra (verdiepende en aanvullende) lessuggesties.

Neem contact op met de afdeling educatie voor een afspraak:Mail: educatie@museumflehite.nl Telefoonnummer: 033-2471106 Er kunnen maximaal 30 leerlingen meedoen per bezoek, begeleid door minimaal 6 begeleiders van school. Het museumbezoek duurt 90 minuten en wordt begeleid door twee museumdocenten.

Lesduur: Les 1: circa 45 minutenLes 2: circa 60 minutenLes 3: circa 60 minutenBekijk het uitgebreide voorbereidingsmateriaal van de lessen via het document hiernaast.

We slapen allemaal: kort of lang, diep of licht, alleen of samen. In een heerlijk bed, op een matrasje, of op straat. Gemiddeld slapen we maar liefst een derde van ons hele leven. Tijdens die slaap dromen we soms bewust en soms onbewust. De geheimen rondom slapen zijn nog niet geheel ontrafeld, maar dat slaap grote invloed op ons heeft mag duidelijk zijn. Vanaf 24 augustus is de de thematentoonstelling Slaap! te bezoeken met jouw klas in Kunsthal KAdE. De tentoonstelling is een kleine verkenning van de slaap, via de verbeelding van kunstenaars en ontwerpers die zich hebben laten inspireren door slaap en dromen, verschrikkingen van de nacht, de biologische klok en behoefte aan een veilige slaapplaats.

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het basisonderwijs en voor het voortgezet onderwijs. Voor leerlingen van het VO die zelfstandig op bezoek komen is er een kunstwijzer met vragen en opdrachten.

De thematentoonstelling 'Slaap'! is te bezoeken met je klas van: 24 augustus 2024 t/m 5 januari 2025 in Kunsthal KAdE in Amersfoort.

De directeur van het museum heeft het te druk en vraagt de leerlingen om hulp. Samen richten de kinderen enkele vitrines in met oude voorwerpen, vertellen elkaar erover en maken er tekstbordjes bij. Bovendien maken ze een toer door het museum met kijk en- doe-opdrachten, waarbij ze o.a. ontdekken hoe Amersfoort er vroeger uitzag. Hierna lopen ze door de tentoonstelling met doe- en kijkopdrachten en ontdekken ze hoe Amersfoort en vroeger uitzag. Samen met de museumdocent verzinnen ze een eigen titel bij hun favoriete museumstuk.

Neem contact op met de afdeling educatie voor een afspraak: Mail: educatie@museumflehite.nl Telefoonnummer: 033-2471106 Er kunnen maximaal 30 leerlingen meedoen per bezoek, begeleid door minimaal 4 begeleiders van school. Het museumbezoek duurt 75 minuten en wordt begeleid door twee museumdocenten.

Duur: 30 minuten. De klas krijgt een brief van de museumdirecteur (te vinden in de les) om te komen helpen in het museum. Deze les biedt een introductie tot een museum. Wat is een museum en een directeur? En wat verzamelen de kinderen zelf?

In Kunsthal KAdE kun je vanaf 24 mei twee tentoonstellingen bezoeken met je leerlingen:Mella Jaarsma: Trouble Skirts | Roy Villevoye: Imaginable Lives. Beide kunstenaars maken al meer dan 30 jaar kunst en zijn op hun eigen manier verbonden aan de Indonesische archipel: een groep eilanden dicht bij elkaar.

Bij deze tentoonstelling zijn er voorbereidende lessen ontwikkeld. Er zijn aparte lessen voor het basisonderwijs en voor het voortgezet onderwijs. Voor leerlingen van het VO die zelfstandig op bezoek komen is er een kunstwijzer met vragen en opdrachten.

De solotentoonstellingen van Mella Jaarsma en Roy Villevoye in Kunsthal KAdE en de Elleboogkerk waar werk te zien is van kunstenaar Gegerboyo zijn te bezoeken van 24 mei t/m 31 augustus 2025.

Vanaf het begin van de schilderkunst worden schilderijen gemaakt om verhalen over te brengen. Zo’n schilderij wordt nu vaak gebruikt als historische bron. Maar vergeet daarbij niet dat de schilders de werkelijkheid meestal ook manipuleerden om zo hun verhaal beter te laten overkomen.Voorbereidende lesDit project bestaat uit een voorbereidende les op school, waarin leerlingen kennis maken met een aantal bekende schilderijen. Leerlingen ontdekken het verhaal achter het schilderij en kijken wat realistisch is en wat is gemanipuleerd. Hoe en waarom hebben de kunstenaars dat gedaan?MuseumbezoekNa de voorbereidende les op school volgt het bezoek aan het museum. Onder begeleiding van een museumdocent bekijken de leerlingen een aantal schilderijen in het museum. Ze ontdekken de verhalen die in de schilderijen verborgen liggen en leren dat deze werken ook historische bronnen zijn voor de stad Amersfoort. Vervolgens gaan de leerlingen in kleine groepjes aan de slag met een creatieve opdracht. Aan de hand van een schilderij uit de museumcollectie bedenken ze een nieuw verhaal en doen inspiratie op voor het maken van hun eigen digitale kunstwerk.VerwerkingslesIn de verwerkingsles op school gaan de leerlingen met een gastdocent in de klas aan de slag met het maken van hun digitale kunstwerk. Ze leren hoe je een foto digitaal kunt bewerken door lagen over elkaar heen te plaatsen om zo een realistische nieuwe werkelijkheid te maken.In deze les wordt bovendien ingegaan op de mediawijsheid rond beeldbewerking. Kunnen de leerlingen herkennen wat echt is of nep? Wanneer is het prima om op een bestaand werk verder te borduren? En hoever mag je gaan? Het lesmateriaal van deze lesson-up bestaat uit 1 voorbereidende les, gegeven door de leerkracht. En 1 verwerkingsles gegeven op school door een gastdocent.

Neem contact op met de afdeling educatie voor een afspraak:Mail: educatie@museumflehite.nl Telefoonnummer: 033-2471106 Er kunnen maximaal 30 leerlingen meedoen per bezoek, begeleid door minimaal 4 begeleiders van school. De museumles duurt 60 minuten en wordt gegeven door twee museumdocenten. De verwerkingsles duurt 90 minuten en wordt gegeven door een gastdocent op school.

Lesduur: Les 1: circa 45 minutenDe tekst hiernaast kun je gebruiken bij de presentatie van de voorbereidende les "Kijk een schilderij"Lees vooraf de tekst goed door en probeer de interactieve delen van de lesson-up alvast uit. Bij slide 7 kan de leerkracht kiezen uit 2 maakopdrachten voor de leerlingen. Bepaal vooraf welke je wilt doen.Slide 8 t/m 13 horen bij de lange opdracht. Hiervoor gebruik je de afbeeldingen hieronder (Afbeeldingen Teun Hocks). Deze kun je uitprinten of digitaal gebruiken.Slide 14 is de kortere opdracht.

InhoudDit project gaat over Letterdruk. Alle tekstuele uitingen, analoog of digitaal, zijn ontworpen. Wat komt er kijken bij het maken van een grafisch ontwerp? Leerlingen ontdekken al doende hoe je een ontwerp voor letters, woorden en tekst kunt maken. Ze gaan aan de slag met letters, vlakverdeling, witruimtes, kleur, grid, compositie en bladspiegel. Ze bekijken werk van hedendaagse grafische vormgevers, ambachtelijke drukkers en kunstenaars. Ze duiken in de de geschiedenis van de drukpers. En ze bespreken hun eigen werk en werkproces tijdens het spelen van het reflectiespel.OpzetHet project begint altijd in de klas met de digitale voorbereidingsles en een beeldende opdracht.Scholen kunnen kiezen of ze 1, 2 of 3 workshops volgen in het Stadsatelier. Hoe meer workshops, hoe meer ruimte er ontstaat voor experiment. Door veel te experimenteren ontdek je de vele mogelijkheden van grafische druktechnieken. Dat is wat grafiek zo leuk maakt! Alle workshops worden gegeven voor maximaal 16 leerlingen. 1 workshop = Letterdruk.2 workshops = Typografie en Letterdruk.3 workshops = Typografie, Woorddruk en Letterdruk.Voor de verwerking op school zijn 2 digitale lessen en het reflectiespel beschikbaar. Verwerkingsles 1 gaat over de geschiedenis van de letterdruk en kunstenaars die met letters werken. Het reflectiespel kan gespeeld worden om het proces en de resultaten van de workshop Letterdruk te bespreken. Verwerkingsles 2 biedt handvaten voor het maken een tentoonstelling in de school en/of op digitale platforms (Insta, TikTok, Printerest).Leerdoelen- Leerlingen doen ervaring op met de vormgeving van letters, woorden en teksten. - Leerlingen experimenteren met- en ervaren hoe ze zelf kunnen drukken met drukletters. - Leerlingen ervaren hoe ze zelf de typografie van letters kunnen bepalen. - Leerlingen zien hoe een drukpers en letterpers werken. - Leerlingen drukken zich uit in tekst en vormgeving. - Leerlingen maken kennis met het beroep van de grafisch vormgever en ambachtelijk drukker. - Leerlingen analyseren beelden, benoemen de vormgeving waardoor een begrippenkader ontstaat. - Leerlingen leren over de geschiedenis van de drukkunst aan de hand van Amersfoorts erfgoed. Aansluiting bij de kerndoelen: Kunst en Cultuur: 48, 49, 50, 51, 52.

Het Stadsatelier Contactpersoon: Tiny RisseladaVan Westreenenstraat 23814 BN Amersfoort Telefoon: +31(0)6 44 1952 14 E-mail: info@letterpers.nl OpeningstijdenMaandag t/m vrijdag van 8:30 - 15:00 uur Er kunnen maximaal 16 leerlingen meedoen per workshop. De workshops duren 1,5 uur en wordt begeleid door een medewerker van het Stadsatelier en de leerkracht.NB: De inkt die gebruikt wordt tijdens de workshops kan niet uit kleding gewassen worden. Het is handig als leerlingen hiermee rekening houden in hun kledingkeus.