Een andere keuken in de kraamzorg

De rol van de werkbegeleider vraagt om zelfvertrouwen, weerstand en feedback

1 / 36
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 36 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

De rol van de werkbegeleider vraagt om zelfvertrouwen, weerstand en feedback

Open met de metafoor van de andere keuken: iemand kan al veel, maar moet leren functioneren in een nieuwe context met andere gewoontes, verwachtingen en werkwijzen.

Doel van de workshop

Na afloop kunnen werkbegeleiders:

  • Uitleggen hoe zij bijdragen aan het zelfvertrouwen van een KIO.

  • Effectieve feedback geven die gericht is op groei.

  • Herkennen waar weerstand vandaan kan komen.

  • Gesprekstechnieken toepassen om weerstand om te buigen naar ontwikkeling.

  • Praktisch oefenen met feedbacksituaties uit de kraamzorg.

This item has no instructions

Tijd


Onderdeel

Opening en introductie

Theorie: zelfvertrouwen, feedback en weerstand

Opdracht: Wat is goede feedback

Stappenplan om zelfvertrouwen bij de KIO te bevorderen

in tweetallen (feedbackgesprek)

35-45 min

Casussen weerstand bespreken

45-50 min

Afsluiting en belangrijkste inzichten

This item has no instructions

Welk woord past voor jou bij leren in een andere keuken?

Gebruik de opbrengst als brug naar onzekerheid én voorwaarden om te leren, zoals veiligheid, duidelijkheid, tijd, geduld, ruimte en fouten mogen maken.

Leren in een andere keuken

  • Een KIO komt niet blanco binnen

  • Er is vaak al ervaring, maar in een andere context

  • Andere gewoontes, tempo en verwachtingen kunnen onzeker maken

  • Meekijken door een werkbegeleider vergroot spanning

  • De eerste reactie van de werkbegeleider maakt veel verschil

Verbind de keukenmetafoor direct aan KIO's, BBL'ers en zij-instromers in de kraamzorg.

Zelfvertrouwen groeit niet vanzelf

  • Zelfvertrouwen is meer dan een compliment krijgen

  • Het groeit als iemand merkt: ik kom verder

  • Kleine succeservaringen maken nieuw gedrag haalbaar

  • Veiligheid maakt proberen mogelijk

  • Eigenaarschap maakt leren duurzamer

Benadruk dat het doel niet is om alles voor te doen of over te nemen, maar om omstandigheden te creëren waarin de KIO zelf verder leert.

Van veiligheid naar eigenaarschap

Veiligheid → ik mag nog leren

Succeservaring → ik merk dat ik vooruitga

Eigenaarschap → ik denk zelf na over mijn volgende stap


Deze opbouw helpt een KIO om niet afhankelijk te blijven van voortdurende bevestiging.

Laat zien dat deze drie begrippen samenhangen: zonder veiligheid weinig proberen, zonder succeservaring weinig vertrouwen, zonder eigenaarschap weinig zelfstandigheid.

Weerstand is eerst informatie

  • Afhoudend gedrag zegt nog niet genoeg

  • Defensief reageren is niet automatisch onwil

  • Achter weerstand kan onzekerheid zitten

  • Ook schaamte, stress of overvraging kunnen meespelen

  • De eerste taak is dus: onderzoeken vóór corrigeren

Noem voorbeelden uit de workshop: dichtklappen, terugpraten, bevestiging blijven vragen, zeggen dat iets nooit goed is.

Niet te snel invullen

De gedachte 'zij wil niet' sluit het gesprek snel af. Een onderzoekende houding opent juist mogelijkheden: wat ziet de werkbegeleider concreet, welke verklaring past daarbij, en wat heeft deze KIO nodig om verder te kunnen?

Dit is de brug naar de 7 kaarten: gedrag is zichtbaar, maar de leerbehoefte moet nog onderzocht worden.

Wat is volgens deze les de eerste taak bij weerstand?

A

Corrigeren

B

Onderzoeken

C

Geruststellen

D

Overnemen

Sluit aan bij de slides over weerstand als informatie: niet meteen invullen of corrigeren, maar eerst verkennen wat erachter kan zitten.

Maak de opbouw compleet

Nieuw leren groeit sneller als iemand veiligheid, duidelijkheid en ruimte om te oefenen ervaart. Zelfvertrouwen groeit door succeservaring. Daarna ontstaat eigenaarschap: de KIO denkt zelf na over de volgende stap.

veiligheid
succeservaring
eigenaarschap
controle
motivatie
beoordeling
routine

De drie kernwoorden uit dit blok zijn veiligheid, succeservaring en eigenaarschap.

Wat kan achter afhoudend gedrag schuilgaan?

Bespreek dat passend antwoordgedrag concreet gedrag benoemt en daarna mogelijke verklaringen openhoudt, bijvoorbeeld onzekerheid, schaamte, stress, overvraging of gebrek aan duidelijkheid. Kern: niet te snel concluderen dat iemand niet wil.

De 7 kaarten als brillen

  • De kaarten zijn geen checklist

  • Ze helpen om het gesprek te vertragen

  • Elke kaart laat een andere mogelijke leerbehoefte zien

  • Zo voorkom je dat je te snel één verklaring kiest

  • Hetzelfde gedrag kan bij verschillende kaarten passen

Gebruik de formulering 'zeven brillen' om de functie helder te maken.

De 7 kaarten: de eerste 4

Wat wil ik leren? - wat wil de KIO zelf kunnen?


Vaardigheid - kan zij het al uitvoeren?


Kennis - begrijpt zij wat en waarom?


Zelfsturing - kan zij zelf haar volgende stap bepalen?

Waarom deze kaarten helpen

Deze vier kaarten helpen onderscheid maken tussen willen, kunnen, begrijpen en zelf sturen. Dat voorkomt dat een begeleider alles terugbrengt tot motivatie.

Richting en uitvoering

Houd het tempo hoog en licht per kaart kort een herkenbaar voorbeeld uit de kraamzorg toe.

De 7 kaarten: de laatste 3

Verbinding en bronnen

Leren buiten school - wat kan in de praktijk gezien of geoefend worden?


Leren op school - welke theorie of opdracht sluit hierbij aan?


Leermiddelen - welke bron helpt om zelf iets uit te zoeken?

De kaart Leren op school is een brugkaart. Het gaat niet om schuld bij school leggen, maar om de verbinding tussen theorie en praktijk zichtbaar maken.

Belangrijk accent

Benadruk expliciet dat Leren op school niet betekent dat de praktijk moet wachten tot school iets oplost.

Voorbeelden uit de kraamzorg

  • Veilig slapen uitleggen → Wat wil ik leren?

  • Baby in bad doen → Vaardigheid

  • Observaties begrijpen → Kennis

  • Zelf volgende stap kiezen → Zelfsturing

Noem eventueel aanvullende voorbeelden mondeling: observeren van voorlichting, les over borstvoeding, protocol of instructiefilmpje raadplegen.

Breed kijken naar leerbehoefte

  • Kies niet meteen een oplossing

  • Begin met concreet gedrag: wat zie of hoor je?

  • Verbind dat aan mogelijke kaarten

  • Formuleer onderzoekende vragen

  • Laat open dat meerdere verklaringen tegelijk kunnen kloppen

Maak duidelijk dat de kaarten bedoeld zijn om hypotheses te verbreden, niet om iemand in een vakje te plaatsen.

Gedrag vertelt niet alles

Weinig initiatief, feedback afhouden of steeds bevestiging vragen lijkt soms op ongemotiveerd gedrag. Toch kan hetzelfde gedrag passen bij onzekerheid, gebrek aan kennis, weinig zelfsturing of een onduidelijke leerdoel. Daarom helpt eerst onderzoeken meer dan meteen corrigeren.

Deze slide landt de kernboodschap van het werken met de kaarten.

Welke kaart is bedoeld als brug tussen theorie en praktijk?

A

Leermiddelen

B

Zelfsturing

C

Leren op school

D

Vaardigheid

Een veelvoorkomende misvatting is dat deze kaart betekent dat school het moet oplossen. In de les is dit expliciet een brugkaart.

Vul de kaartentaal aan

De 7 kaarten zijn geen checklist, maar zeven brillen om breder te kijken. Begin bij concreet gedrag en verbind dat aan mogelijke kaarten. Formuleer daarna onderzoekende vragen in plaats van meteen een oplossing te geven.

checklist
gedrag
onderzoekende
oordeel
antwoord
corrigerende
routine

Deze invuloefening laat de kernfunctie van de kaarten terugkomen: vertragen, verbreden en onderzoeken.

Waarom zegt gedrag nog niet direct wat een KIO nodig heeft?

Let op antwoorden die het verschil benoemen tussen zichtbaar gedrag en mogelijke leerbehoefte. Goede reacties noemen bijvoorbeeld dat weinig initiatief ook kan passen bij onzekerheid, gebrek aan kennis, weinig zelfsturing of een onduidelijk leerdoel.

Van weerstand naar beweging

  • Weerstand hoeft niet weggewerkt te worden

  • Het kan een ingang zijn voor gesprek

  • Vertragen helpt om spanning zichtbaar te maken

  • Erkennen verlaagt vaak de druk

  • Daarna ontstaat ruimte voor een volgende stap

Verbind dit aan typische uitspraken zoals: 'Zo heb ik het op school geleerd' of 'Ik doe het ook nooit goed'.

OEES als gesprekslijn

Onderzoek - eerst vragen stellen

Erken - spanning of onzekerheid benoemen

Eigenaarschap - de KIO zelf laten nadenken

Stap - afsluiten met één haalbare actie

OEES is hier geen protocol om af te werken, maar een eenvoudige kapstok voor coachende gesprekken.

Wat coachend reageren anders maakt

Minder helpend

  • Meteen uitleggen

  • Te snel geruststellen

  • Invullen wat de ander bedoelt

  • De volgende stap overnemen

Meer helpend

  • Nieuwsgierig doorvragen

  • Erkennen zonder oordeel

  • De KIO laten kiezen of formuleren

  • Klein en concreet afsluiten

Leg uit dat 'redden met complimenten' soms de spanning even dempt, maar niet altijd het denken activeert.

Taal die ruimte geeft

  • Wat zie jij als volgende stap?

  • Wat heb je nodig om dit zelf te proberen?

  • Wat lukt al en welk stukje wil je nog oefenen?

  • Wat maakt dit nu lastig voor je?

  • Welke bron of uitleg zou jou helpen?

Gebruik deze formuleringen als voorbeeldtaal; het gaat om de functie van de vraag, niet om vaste scripts.

Wanneer denken weer op gang komt

Een gesprek helpt pas echt als de KIO weer zelf gaat nadenken. Dat zie je wanneer zij niet alleen reageert op correctie, maar zelf woorden geeft aan wat lastig is, wat al lukt en welke stap haalbaar voelt.

Verbind dit aan eigenaarschap: de KIO formuleert niet alleen een antwoord, maar een eigen volgende stap.

Van gesprek naar begeleidersactie

  • Kijk niet alleen naar wat de KIO moet leren

  • Kijk ook naar je eigen aandeel als begeleider

  • Welke reactie van jou vergroot veiligheid?

  • Welke vraag van jou vergroot eigenaarschap?

  • Welke kleine verandering neem je mee naar morgen?

Dit is de transfer naar de praktijk: de begeleider verandert niet alles tegelijk, maar kiest bewust één andere interventie.

De kern van deze aanpak

Van 'ik vertel jou wat je moet doen' naar 'ik help jou ontdekken wat jij nodig hebt om de volgende stap zelf te zetten'.


Daarmee groeit niet alleen bekwaamheid, maar ook zelfvertrouwen en zelfstandigheid in de kraamzorgpraktijk.

Gebruik dit als samenvattende landingsslide voor de hele workshop.

Welke stap hoort bij OEES na Erken?

A

Stap

B

Onderzoek

C

Eigenaarschap

D

Uitleg

OEES staat voor Onderzoek, Erken, Eigenaarschap, Stap.

Welke reactie is het meest coachend?

1

Meteen uitleggen

2

Nieuwsgierig doorvragen

3

Snel geruststellen

4

Stap overnemen

This item has no instructions

Waaraan merk je dat de KIO weer zelf nadenkt?

Bespreek antwoorden die laten zien dat de KIO weer zelf denkt, bijvoorbeeld door zelf te benoemen wat lastig is, wat al lukt of welke volgende stap haalbaar voelt.

Wat neem jij uit deze les mee naar je volgende begeleiding?

This item has no instructions

Welke vraag uit deze les wil jij vaker gaan stellen?

This item has no instructions

Welk onderdeel van deze les vond je het meest helpend?

This item has no instructions

Begrippenlijst

Kraamzorg - zorg en begeleiding aan moeder, baby en gezin in de eerste periode na de geboorte

Werkbegeleider - ervaren professional die leren op de werkplek begeleidt

KIO - kraamverzorgende in opleiding

BBL'er - student die werkt en leert in de beroepspraktijk

Zij-instromer - iemand die vanuit een andere achtergrond instroomt in het beroep

Zelfvertrouwen - vertrouwen in het eigen vermogen om te leren en te handelen

Eigenaarschap - zelf nadenken over en sturen van de volgende leerstap

This item has no instructions

Begrippenlijst

Weerstand - afhoudend of defensief gedrag dat informatie kan geven over wat iemand nodig heeft

Leerbehoefte - wat iemand nodig heeft om verder te komen in leren of handelen

Vaardigheid - iets veilig en doelgericht kunnen uitvoeren

Kennis - begrijpen wat je doet en waarom

Zelfsturing - zelf richting geven aan het leerproces

Leermiddelen - bronnen zoals protocollen, lesmateriaal of instructiefilmpjes

OEES - kapstok voor gesprek: Onderzoek, Erken, Eigenaarschap, Stap

This item has no instructions