1.4 - Pruiken en Revolutie

1.4 - In de tijd van pruiken en revoluties (1700–1800)

Je leert over:

  • Opvattingen over staat en onderdanen

  • Ontstaan van vrijheidsrechten en politieke rechten in 18e eeuw

  • Verlichting als basis voor veranderend denken

1 / 10
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4

This lesson contains 10 slides, with text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

1.4 - In de tijd van pruiken en revoluties (1700–1800)

Je leert over:

  • Opvattingen over staat en onderdanen

  • Ontstaan van vrijheidsrechten en politieke rechten in 18e eeuw

  • Verlichting als basis voor veranderend denken

Verlichting: Denken over staat en onderdanen

  • Verlichting: vertrouwen in verstand en redelijkheid

  • Afwijzing van absolutisme en goddelijk gezag

  • Sociaal contract: macht van overheid komt van burgers

  • John Locke: overheid moet rechten van burgers beschermen

  • Montesquieu: scheiding der machten

Economische en maatschappelijke ideeën

  • Adam Smith: pleit voor economische vrijheid

  • Vrijheid leidt tot grotere welvaart voor iedereen

  • Overheid moet niet onnodig ingrijpen (laissez-faire)

Rechten en revoluties

  • Patriottentijd in Nederland rond 1780

  • Roep om democratische hervormingen

  • Vrijkorpsen en opstanden tegen de stadhouder

  • 1787: Pruisische inval → patriotten vluchten

  • 1789: Franse Revolutie → afschaffing absolute monarchie

Franse Revolutie: Belangrijke ontwikkelingen


  • 1789: Verklaring van de Rechten van de Mens en Burger

  • Burgers zijn vrij en gelijk

  • 1791: eerste grondwet – constitutionele monarchie

  • 1792: Republiek uitgeroepen

  • 1793: executie Lodewijk XVI

Revoluties in Nederland


  • Patriotten beïnvloed door Verlichting

  • 1795: Bataafse Republiek na Franse inval

  • Meer gelijkheid en democratische ideeën

  • 1798: Staatsregeling – eerste Nederlandse grondwet

Staatsregeling van 1798

  • Burgers krijgen kiesrecht (beperkt) voor Nationale Vergadering

  • Eerste grondwet die Nederland een eenheidsstaat maakt

  • Gemeenten en provincies worden ondergeschikt aan centrale staat

Wat ga je maken?


Een Nijntje:

  • plaatje

  • Onderwerp: de Verlichting/ Bataafse Revolutie

  • Tekst (maximaal 6 regels)

  • Zelf maken, geen AI (geen sinterklaasgedicht)

  • Het moet op papier

  • Je maakt kans op een prijs. (Er is een jury)

Slot: Continuïteit naar het heden


  • Vergelijking pamfletten Van der Capellen (1781) en Pim Fortuyn (1992)

  • Thema’s als vrijheid, volkswil en kritiek op elite blijven actueel